Chiếc Đèn Dầu Cũ

Ở Nhơn Hòa Lập, chiếc đèn dầu cũ không chỉ là một vật dụng để thắp sáng trong những đêm tối, mà còn là một phần ký ức của cả một thời gian khó, nơi ánh sáng yếu ớt ấy đã từng giữ cho con người vượt qua biết bao đêm dài giữa rừng tràm, bến kênh và những mái nhà lá đơn sơ; ngọn đèn nhỏ, với tim bấc cháy âm ỉ và ngọn lửa rung rinh theo từng cơn gió lùa qua khe vách, đã từng là trung tâm của cả một không gian sống, nơi người ta quây quần bên nhau sau một ngày làm lụng vất vả, nơi những câu chuyện được kể lại, nơi những nỗi lo được chia sẻ trong im lặng; có những đêm mưa lớn, ánh đèn dầu phải được che chắn cẩn thận bằng chiếc chụp làm từ chai thủy tinh cũ hay lon thiếc, để không bị tắt giữa chừng, bởi chỉ cần ngọn lửa tắt đi, căn nhà sẽ chìm vào bóng tối hoàn toàn, và cảm giác trống trải khi ấy không chỉ là thiếu ánh sáng, mà còn là thiếu đi một điểm tựa tinh thần rất nhỏ nhưng rất quan trọng; trong những năm tháng chiến tranh, chiếc đèn dầu cũ còn mang một ý nghĩa khác, nó phải được giữ kín ánh sáng, không để lọt ra ngoài, chỉ một khe sáng nhỏ cũng có thể trở thành dấu hiệu không an toàn, nên người ta học cách dùng nó một cách cẩn trọng, vừa đủ để nhìn thấy nhau, vừa đủ để không lộ mình giữa đêm tối của đồng nước; ánh đèn ấy đã từng soi lên những tấm bản đồ trải vội trên bàn gỗ, những lá thư gấp nhỏ truyền tay trong im lặng, những gương mặt căng thẳng nhưng vẫn giữ bình tĩnh trong những thời khắc quan trọng, và cũng soi lên những bữa cơm đơn sơ mà ấm áp giữa những ngày không biết ngày mai sẽ ra sao; rồi khi chiến tranh đi qua, chiếc đèn dầu cũ dần lui vào góc nhà, nhường chỗ cho ánh điện sáng rõ hơn, ổn định hơn, nhưng nó không vì thế mà mất đi giá trị, bởi trong ký ức của người dân Nhơn Hòa Lập, nó vẫn là biểu tượng của một thời đã sống, đã chịu đựng và đã vượt qua bằng sự kiên cường thầm lặng; có những người già vẫn giữ lại chiếc đèn dầu cũ như một kỷ vật, không phải để sử dụng, mà để nhớ, để mỗi khi nhìn lại là thấy cả một thời gian khó hiện về, thấy lại hình ảnh những đêm không ngủ, những mái nhà thấp thoáng ánh sáng vàng vọt nhưng ấm áp, và thấy lại tình người đã được thắp lên từ chính ngọn lửa nhỏ bé ấy; “Chiếc Đèn Dầu Cũ” vì thế không chỉ là một vật dụng của quá khứ, mà là một biểu tượng của ký ức Nhơn Hòa Lập, nơi ánh sáng tuy nhỏ nhưng đủ để dẫn con người đi qua bóng tối, và đủ để giữ lại hơi ấm của một thời không thể nào quên./.