Năm đó, tôi còn là một đứa trẻ 6 tuổi, sống cùng mẹ trong một căn nhà nhỏ lợp tôn ở ngoại ô Sài Gòn.
Ảnh minh họaCha tôi đã đi lính, đi mãi từ khi tôi còn chưa biết nhớ mặt người. Mẹ không nói nhiều về ông. Bà chỉ lặng lẽ giữ lại một bức ảnh cũ, vài lá thư nhàu và một chiếc đồng hồ đeo tay đã ngừng chạy từ lâu.Chiếc đồng hồ ấy được mẹ đặt trong một hộp gỗ, cẩn thận như giữ báu vật. Mỗi lần tôi hỏi, mẹ chỉ đáp: "Đó là lúc cha con rời đi".Ngày 30-4-1975, Sài Gòn sáng bừng nắng như mọi ngày. Nhưng tôi cảm thấy có điều gì đó khác lạ. Hàng xóm rục rịch từ sớm. Có người dắt xe đi thật vội, có người đứng ở ngã ba mà ngóng, như chờ đợi một điều gì sẽ đến.Buổi trưa, tôi thấy mẹ đứng lặng trước radio. Giọng người phát thanh run run nhưng rõ ràng: "Chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Chiến tranh đã kết thúc...". Mẹ ngồi thụp xuống, ôm mặt. Nhưng bà không khóc. Chỉ là tay run run, như vừa thả được một gánh nặng ngàn cân.Tối hôm đó, khu xóm tôi không có pháo hoa, không có cờ bay. Nhưng có một sự yên lặng rất lạ. Không còn tiếng rít của máy bay, không còn những đợt gió mang theo âm vang đại bác từ xa. Lần đầu tiên trong đời tôi ngủ một giấc dài không mộng mị.Sáng hôm sau, mẹ mở hộp gỗ. Bà lấy chiếc đồng hồ ra ngắm nghía hồi lâu. Rồi bà nói với tôi: "Hôm nay mẹ sẽ cho nó chạy lại".Chúng tôi cùng đến hiệu sửa đồng hồ cũ ở chợ. Ông chủ già cười hiền khi nhận chiếc đồng hồ rồi cặm cụi mở nắp. Ông lắc đầu: "Bị nước vào lâu rồi, may là không gỉ hết. Sửa được".Mẹ gật đầu, không nói gì. Khi chiếc kim giờ bắt đầu nhích nhẹ, tôi thấy mẹ mỉm cười, một nụ cười mà tôi chưa từng thấy - không buồn, không đau, chỉ như nhẹ nhõm sau một cơn mưa dài.Tối hôm đó, mẹ kể tôi nghe một chuyện chưa từng kể."Ngày cha con lên đường, đồng hồ vẫn chạy. Cha bảo sẽ mang nó theo nhưng rồi lại quay lại đặt nó vào tay mẹ. Cha nói: "Nếu anh không về, em giữ nó, đợi đến khi nào đất nước yên bình thì hãy để nó chạy lại. Vì lúc đó dù anh còn hay mất thì gia đình mình mới thực sự được sống".Tôi không hiểu hết, chỉ thấy nghèn nghẹn trong cổ họng.Nhiều năm sau tôi lớn lên, trở thành thầy giáo làng. Mẹ đã già, tóc bạc nhiều nhưng vẫn luôn đeo chiếc đồng hồ ấy mỗi dịp 30-4. Bà gọi đó là "ngày chiếc kim quay trở lại".Với mẹ, hòa bình không chỉ là một sự kiện lịch sử mà là thời khắc bà được sống lại, được bắt đầu lại và được phép hy vọng.Và với tôi, một đứa trẻ lớn lên từ yên lặng sau chiến tranh, ngày 30-4 không chỉ là ngày đất nước thống nhất. Đó là ngày mẹ tôi bắt đầu cười trở lại, là ngày chiếc đồng hồ cha để lại bắt đầu nhích từng nhịp, như lời hẹn âm thầm cho một tương lai không còn tiếng súng.
