Chiếc Gương Nhỏ Trong Ba Lô (4)

Ông Ngô Văn Hải kể rằng trong tiểu đội vận tải của mình có anh Phạm Quốc Toàn, quê ở Hải Dương. Toàn là người vui tính, thường mang theo một chiếc gương nhỏ có viền nhôm đã cũ. Đồng đội nhiều lần trêu: "Giữa rừng Trường Sơn mà cũng soi gương à?" Toàn cười hiền: "Không phải để ngắm mình đâu. Mỗi sáng nhìn vào gương một chút là tự nhắc phải sống cho thật đàng hoàng, để ngày trở về còn gặp lại gia đình." Chiếc gương còn có một công dụng khác. Những hôm nghỉ giữa rừng, anh dùng nó để cạo râu, cắt tóc cho đồng đội. Có khi anh nghiêng gương để phản chiếu ánh nắng giúp người khác gắp chiếc dằm nhỏ trên tay. Nhờ vậy, chiếc gương trở thành vật quen thuộc của cả tiểu đội. Đầu năm 1974, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa hàng vượt qua một đoạn đường thường xuyên bị đánh phá. Một buổi chiều, sau khi đoàn xe vừa qua khỏi trọng điểm, một quả bom nổ chậm bất ngờ phát nổ phía sau. Toàn phát hiện một chiến sĩ trẻ bị thương nằm giữa đoạn đường. Không chút do dự, anh cùng ông Hải quay trở lại. Hai người đưa được đồng đội vào nơi an toàn, nhưng trong lúc quay ra lấy thêm ba lô và tài liệu, một tiếng nổ nữa vang lên. Anh Toàn đã hy sinh. Khi thu dọn tư trang, ông Hải tìm thấy chiếc gương nhỏ vẫn nằm trong túi áo ngực của anh. Mặt gương đã nứt thành nhiều đường, nhưng vẫn phản chiếu được ánh sáng. Ông cẩn thận giữ lại chiếc gương theo nguyện vọng của gia đình. Nhiều năm sau ngày hòa bình, trong một lần trở lại Trường Sơn, ông Hải mang theo chiếc gương. Buổi sáng hôm ấy, khi ánh mặt trời xuyên qua tán rừng, ông đưa chiếc gương lên. Những tia nắng phản chiếu lấp lánh giữa màu xanh của núi rừng. Ông chợt nhớ đến người đồng đội từng cười nói: "Rồi sẽ có ngày rừng này chỉ còn tiếng chim và nắng." Ông đứng lặng rất lâu. Đến năm 2020, ông trao tặng chiếc gương cho phòng truyền thống của hội cựu chiến binh địa phương. Bên cạnh chiếc gương, ông viết một dòng ngắn: "Điều đẹp nhất người lính nhìn thấy trong gương không phải khuôn mặt mình, mà là hình ảnh của những đồng đội luôn ở bên cạnh." Mỗi lần được mời nói chuyện truyền thống, ông Ngô Văn Hải thường kể rằng chiến tranh đã khiến nhiều kỷ vật trở nên cũ kỹ, sứt mẻ như chiếc gương ấy. Nhưng cũng giống như tình đồng đội, dù có mang theo dấu vết của thời gian, giá trị của nó chưa bao giờ phai nhạt. Ông luôn kết thúc câu chuyện bằng lời nhắn gửi: "Một chiếc gương có thể phản chiếu khuôn mặt trong chốc lát, nhưng một nghĩa cử đẹp có thể phản chiếu nhân cách của con người suốt cả cuộc đời. Đó là điều mà những người lính thời hoa lửa đã để lại cho thế hệ hôm nay."