CHIẾC GƯƠNG SOI VÀ CÀNH BỒ KẾT BÊN HỐ BOM - CHÂN DUNG NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG
Lịch sử chiến tranh vệ quốc lưu giữ hình tượng những cô gái thanh niên xung phong không chỉ qua bức tượng đài bằng đá hoa cương, mà qua vẻ đẹp trinh nguyên, bình dị giữa những hố bom còn bốc khói khét lẹt. Tại những tọa độ chết như Ngã ba Đồng Lộc hay Truông Bồn, những cô gái mười tám, đôi mươi như Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc và đồng đội đã sống những năm tháng rực rỡ nhất bằng một sự kiên cường đến kinh ngạc. Ban ngày, họ ẩn mình dưới chiến hào, né tránh những đợt oanh tạc của máy bay phản lực; đêm xuống, khi mặt đất chưa kịp nguội, họ ùa ra mặt đường, dùng thân mình làm cọc tiêu sống dẫn đường cho đoàn xe vận tải chở đạn dược, lương thực tiến vào tiền tuyến. Thế nhưng, đằng sau lớp áo bạt nhuộm màu đất đỏ và mùi thuốc súng khét lẹt, họ vẫn trọn vẹn là những thiếu nữ tuổi trăng tròn. Sau những giờ san lấp hố bom mệt nhoài, họ rủ nhau ra bờ suối, bẻ cành bồ kết rừng nấu nước gội đầu, chia nhau chiếc gương vỡ góc và chiếc lược nhỏ làm từ mảnh xác máy bay bị bắn rơi để chải lại mái tóc dài óng ả. Tiếng cười khúc khích, những lời trêu đùa tếu táo về chuyện lấy chồng sau ngày hòa bình vang lên giữa đại ngàn âm u, át đi cả tiếng động cơ gầm rú của thần chết trên bầu trời. Họ đón nhận sự hy sinh nhẹ tựa lông hồng; khi quả bom oan nghiệt cướp đi sinh mạng của mười cô gái Đồng Lộc trong một buổi chiều định mệnh, họ ngã xuống trong lòng đất mẹ với tư thế của những người chiến sĩ đang làm nhiệm vụ, tay vẫn nắm chặt cán cuốc xẻng. Sự hy sinh của họ không mang dáng vẻ bi lụy, mà hóa thành hương bồ kết thoang thoảng giữa rừng già, tượng trưng cho vẻ đẹp tinh khiết, bất tử của người phụ nữ Việt Nam, những người sẵn sàng dâng hiến cả thanh xuân, mái tóc và tuổi trẻ để nối dài huyết mạch giao thông cho ngày toàn thắng.
