CHIẾC KHĂN QUÀNG CỦA TUỔI HAI MƯƠI

Ngày ấy, họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người vừa rời mái trường, có người mới biết đến những rung động đầu đời, có người còn chưa kịp hiểu hết hai chữ “chia xa” là gì. Nhưng khi Tổ quốc cần, những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi đã khoác ba lô lên đường, trở thành những người Thanh niên xung phong trên những tuyến đường lửa.

Một cựu Thanh niên xung phong từng kể rằng, trong hành trang ngày ấy, thứ quý giá nhất không phải là quần áo hay những vật dụng cá nhân.

Đó là một chiếc khăn quàng nhỏ.

Chiếc khăn được một người bạn thân trao trước ngày lên đường.

“Giữ lấy nhé. Bao giờ trở về, chúng mình cùng đi tìm lại những nơi đã từng đi qua.”

Cô gái trẻ cười, gật đầu.

Khi ấy, cả hai đều tin rằng ngày trở về sẽ chẳng còn xa.

Nhưng chiến tranh khiến thời gian trở nên dài hơn rất nhiều.

Những ngày tháng trên tuyến đường giao thông vô cùng gian khổ. Ban ngày san lấp hố bom, sửa đường, vận chuyển đất đá; ban đêm lại tranh thủ nghỉ ngơi để sáng hôm sau tiếp tục công việc.

Bom đạn liên tục trút xuống.

Có những con đường vừa được sửa xong buổi chiều thì đến đêm lại bị đánh phá.

Có những cô gái tuổi đôi mươi vừa cười nói bên nhau hôm trước, hôm sau đã trở thành những cái tên được nhắc đến trong nước mắt.

Những người còn lại không cho phép mình dừng bước.

Bom vừa ngớt, họ lại lao ra đường.

Hố bom được lấp.

Đường được thông.

Đoàn xe lại tiếp tục đi.

Có lần, sau một trận bom, cô gái trẻ bị thương ở tay. Vết thương không quá nặng nhưng máu chảy nhiều. Người đồng đội vội xé một mảnh vải trong chiếc khăn quàng của mình để băng lại.

Chiếc khăn vốn đã nhỏ, sau hôm ấy lại càng ngắn.

Cô nhìn chiếc khăn, bật cười:

“Thế này thì chẳng còn gì để giữ nữa rồi.”

Người bạn đáp:

“Còn người là còn tất cả.”

Câu nói ấy theo cô suốt cả cuộc đời.

Rồi một ngày, điều mà họ luôn sợ hãi đã xảy ra.

Một trận bom bất ngờ trút xuống tuyến đường.

Sau tiếng nổ, khói bụi phủ kín cả một khoảng rừng.

Khi mọi người chạy đến, một số đồng đội đã không còn nữa.

Chiếc khăn quàng năm ấy cũng bị vùi lấp trong đất đá.

Cô gái sống sót.

Nhưng người bạn đã trao chiếc khăn cho cô thì mãi mãi nằm lại.

Sau chiến tranh, cô trở về quê.

Mái tóc xanh ngày nào đã không còn.

Trên bàn tay vẫn còn vết sẹo của những năm tháng tuổi trẻ.

Cô mang theo rất ít kỷ vật.

Trong số đó có một mảnh vải nhỏ được cô cẩn thận gấp lại.

Đó là phần còn lại của chiếc khăn quàng năm xưa.

Nó đã sờn, bạc màu, có chỗ cháy xém.

Nhưng cô chưa bao giờ vứt đi.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện cho thế hệ trẻ, cô đặt mảnh khăn lên bàn và nói:

“Ngày ấy chúng tôi đi vì đất nước. Chúng tôi không nghĩ mình sẽ trở thành người hùng. Chúng tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng nếu đường chưa thông thì xe chưa thể đi, nếu xe chưa đi thì đồng đội phía trước sẽ thiếu lương thực, thiếu thuốc men.”

Rồi bà im lặng một lúc.

“Chúng tôi còn trẻ lắm. Có những người chưa kịp sống hết tuổi hai mươi.”

Căn phòng lặng đi.

Mảnh khăn nhỏ nằm trên bàn.

Một kỷ vật bình thường nhưng chứa đựng cả một thời tuổi trẻ.

Tuổi trẻ của những cô gái, chàng trai đã từng cười giữa tiếng bom.

Đã từng chia nhau từng ngụm nước.

Đã từng nắm tay nhau chạy qua những cung đường đầy khói lửa.

Và cũng đã từng tiễn nhau đi mà không biết đó là lần cuối.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những tuyến đường năm xưa nay đã đổi thay.

Nhưng những người cựu Thanh niên xung phong vẫn mang trong mình ký ức về một thời không thể nào quên.

Họ không nói nhiều về sự hy sinh của mình.

Chỉ lặng lẽ nhắc về đồng đội.

Những người đã nằm lại.

Những người không kịp nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.

Và mỗi khi nhìn mảnh khăn quàng đã bạc màu, người cựu Thanh niên xung phong năm xưa lại nhớ đến lời hẹn:

“Bao giờ trở về, chúng mình cùng đi tìm lại những nơi đã từng đi qua.”

Lời hẹn ấy không bao giờ thực hiện được.

Nhưng cô vẫn tin rằng, ở một nơi nào đó, người bạn năm xưa chắc hẳn cũng đang mỉm cười.

Bởi những con đường họ từng giữ bằng tuổi trẻ của mình hôm nay đã nối dài những miền quê, nối những con người và nối cả quá khứ với hiện tại.

**Một mảnh khăn nhỏ có thể đã cũ.

Nhưng ký ức về một thế hệ Thanh niên xung phong thì không bao giờ cũ.**

Họ đã đi qua tuổi hai mươi giữa những cung đường lửa.

Để hôm nay, khi đất nước thanh bình, chúng ta được bước đi trên những con đường không còn tiếng bom.

Đó chính là món quà lớn nhất mà tuổi trẻ của họ đã để lại cho mai sau.