Chiếc khăn thêu
Nguyễn Văn Thương sinh năm 1938 tại xã Lộc Hưng, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh. Mẹ ông là Lê Thị Tân, nữ đảng viên tham gia cách mạng từ sớm và đã hy sinh tại ngục tù Côn Đảo năm 1947. Cha ông là Nguyễn Văn Chắc, một chiến sĩ quân báo, bị địch bắt và hy sinh trong nhà tù ở Tây Ninh năm 1959. Từ nhỏ, ông được gửi vào Trường Đạo đức học đường thuộc phạm vi quản lý của Tòa thánh Cao Đài, Tây Ninh. Tháng 5/1959, chàng trai 21 tuổi Nguyễn Văn Thương bắt đầu tham gia cách mạng. Nhiệm vụ đầu tiên là mang thư từ, điện báo từ Tây Ninh xuống Long Khánh (Đồng Nai) và rải truyền đơn trong đồn điền cao su.
Năm 1961, sau thời gian được đào tạo nghiệp vụ sĩ quan, Nguyễn Văn Thương được chọn làm vệ sĩ cho Đồng chí Sáu Dân (tức Đồng chí Võ Văn Kiệt, khi đó là Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định).
Khi cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc bước vào giai đoạn khốc liệt, Trung ương Đảng chủ trương thành lập Cục tình báo miền Nam, Nguyễn Văn Thương được tin tưởng chọn sang hoạt động tình báo, dưới sự quản lý trực tiếp và huấn luyện của Đồng chí Mười Nho (tức Đại tá Nguyễn Nho Quý, Trưởng ban Tình báo khu Sài Gòn - Chợ Lớn).
Ngụy trang dưới lớp người bán bánh mì tên Tư Hiếu (bí danh của Nguyễn Văn Thương), ông hoạt động tình báo cả khu vực miền Đông Nam Bộ, từ Tây Ninh tới Bình Long (Bình Phước), Long Khánh (Đồng Nai) và Sài Gòn. Ông tham gia các mũi giao thông của Cụm tình báo từ A18, A20, A22 đến A36. Nhiệm vụ chủ yếu là chuyển tin tức từ các điệp viên mà ta cài cắm vào các cơ quan của Mỹ và chính quyền Sài Gòn về Trung ương Cục miền Nam. Trong suốt thời gian hoạt động, Nguyễn Văn Thương đã chuyển hơn 900 tin tình báo về chiến khu an toàn, phục vụ cho hoạt động cách mạng. Khác với nguyên tắc luôn đơn tuyến, ngăn cách của ngành tình báo cách mạng, ông Thương lại nắm được tất cả các mạng lưới tình báo quan trọng.
Ngày 11/02/1969, trong lần chuyển tài liệu từ Sài Gòn ra vùng căn cứ, ông gặp phải một tốp lính đi càn. Vũ khí duy nhất là khẩu súng ngắn K54, ông đã kiên quyết chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, nhưng do lực lượng quá chênh lệch, cuối cùng Nguyễn Văn Thương đã bị bắt.
Biết được vai trò quan trọng của Nguyễn Văn Thương, CIA (cơ quan tình báo Mỹ) quyết khai thác ông bằng mọi cách để tìm ra đường dây liên lạc tình báo mà ông tham gia. Sau một đêm tra tấn nhưng không khai thác được thông tin, CIA chuyển chiến thuật, đưa ông về một căn biệt thự sang trọng ở Sài Gòn, tách biệt với thế giới bên ngoài. Trên bàn, một tấm séc kí sẵn với trị giá 100.000 USD (thời điểm 1969), cùng vé máy bay một chiều mở – có thể chọn bất kỳ quốc gia nào là đồng minh của Mỹ, đồng thời mở ra cho ông viễn cảnh về một gia đình hạnh phúc với cô gái xinh đẹp tên Thùy Dương. Cuộc đấu trí cân não với “chuyên gia tâm lý chiến” Thùy Dương diễn ra trong suốt 100 ngày nhưng vẫn không đạt được kết quả như mong đợi, cuối cùng CIA quyết định tra tấn ông.
Mười lăm ngày cưa một lần. 100 ngày cưa 6 lần, 6 đoạn. Tổng cộng, Nguyễn Văn Thương bị cưa đến 6 lần, cắt cụt cả hai chân. Không thể khuất phục ông được nữa, CIA cho đóng hồ sơ với vài dòng đơn giản: “Họ tên: Nguyễn Trường Hận. Cha: Nguyễn Văn Lửa. Mẹ: Lê Thị Đào. Nghề nghiệp: Thanh niên trốn lính” theo như ông đã khai.
Sau đó, họ đưa ông về Bệnh viện Quân đội Việt Nam Cộng hòa. Được một thời gian, chúng chuyển ông về Trại giam Hố Nai. Tuy mất một phần thân thể, song vẫn không làm nhụt đi ý chí đấu tranh của Nguyễn Văn Thương, ông cùng các đồng chí khác tiếp tục tham gia đấu tranh, chống chào cờ quốc gia,... Nguyễn Văn Thương dùng đôi tay bò đi khắp nơi, đến giờ tập trung sinh hoạt, ông cũng “đi” nhanh như ai và quyết không để ai cõng.
Ông tiếp tục viết truyền đơn đấu tranh nên bị biệt giam 15 tháng và bị giam 3 tháng trong thùng sắt giữa trời nắng rồi bị đày ra Trại giam tù binh Phú Quốc.
Ngày 14/02/1973, Nguyễn Văn Thương được trở về theo đợt trao trả tù binh đầu tiên sau khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Sau ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, Nguyễn Văn Thương tiếp tục đóng góp công sức của mình vào công cuộc xây dựng đất nước.
Ông được tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất. Ngày 06/11/1978, Thiếu tá Nguyễn Văn Thương được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông mất năm 2018, nhưng cuộc đời và tấm gương của ông – hình ảnh người chiến sĩ đã sống trọn đời cho Tổ quốc, quê hương sẽ luôn sáng mãi trong lòng thế hệ trẻ.
