Chiếc Lược Gỗ Giữa Rừng Già

Bà Trần Thị Thu Hà kể rằng vào mùa xuân năm 1974, đơn vị thanh niên xung phong của bà đóng quân gần một con suối nhỏ dưới chân dãy Trường Sơn. Sau nhiều tháng làm nhiệm vụ san lấp hố bom và mở đường, mái tóc của các nữ thanh niên xung phong thường rối bời vì bụi đỏ, mưa rừng và những ngày hành quân liên tục.

Trong đơn vị có anh Nguyễn Hồng Phúc, quê ở Quảng Bình, là chiến sĩ công binh thường sang hỗ trợ mỗi khi tuyến đường bị đánh phá nặng. Anh rất khéo tay, mỗi lúc rảnh lại dùng con dao găm nhỏ gọt cán cuốc, sửa quai ba lô hoặc làm những vật dụng đơn giản cho đồng đội.

Một buổi chiều hiếm hoi không có tiếng máy bay, thấy bà Hà đang gỡ từng mớ tóc rối bằng tay, anh Phúc cười:

"Đợi tôi một lát, tôi làm cho cô một thứ."

Anh chọn một đoạn gỗ rừng màu vàng nhạt, ngồi dưới gốc cây tỉ mỉ gọt từng chiếc răng lược. Mất gần hai ngày tranh thủ lúc nghỉ, chiếc lược mới hoàn thành.

Ở mặt sau, anh khắc rất nhỏ ba chữ:

"Giữ gìn hòa bình."

Trao chiếc lược cho bà Hà, anh nói:

"Mai này về quê, mỗi lần chải tóc, nhớ rằng mình đã từng đi qua những ngày tháng này."

Bà Hà xúc động nhận món quà và cất trong túi áo, coi đó là vật quý nhất mình có giữa chiến trường.

Ít tuần sau, một trận bom dữ dội đánh trúng khu vực đơn vị đang sửa đường. Anh Phúc cùng tổ công binh ở lại phá bom nổ chậm để bảo đảm tuyến đường thông suốt cho đoàn xe vận tải.

Nhiệm vụ hoàn thành, nhưng anh đã anh dũng hy sinh.

Ngày tiễn đưa người đồng đội, bà Hà chỉ biết lặng lẽ cầm chiếc lược gỗ trong tay. Những nét khắc còn mới như vừa được thực hiện hôm qua.

Sau ngày đất nước thống nhất, bà trở về quê, lập gia đình và làm giáo viên tiểu học.

Chiếc lược gỗ không còn được dùng để chải tóc. Bà gói trong một tấm vải trắng, cất trong chiếc hộp nhỏ cùng những kỷ vật chiến trường.

Mỗi dịp 27 tháng 7, bà lại lấy chiếc lược ra lau sạch rồi kể cho con cháu nghe về người chiến sĩ công binh đã dành những giờ nghỉ hiếm hoi để làm một món quà giản dị cho đồng đội.

Năm 2023, bà cùng các cựu thanh niên xung phong trở lại tuyến đường Trường Sơn cũ.

Đứng bên con đường nay đã được trải nhựa phẳng lì, bà lấy chiếc lược ra ngắm thật lâu.

Những dòng chữ "Giữ gìn hòa bình" vẫn còn nguyên, dù gỗ đã ngả màu theo năm tháng.

Một nữ sinh đi cùng đoàn hỏi:

"Bà ơi, sao bà không gửi chiếc lược này vào bảo tàng?"

Bà mỉm cười hiền hậu:

"Bảo tàng có thể lưu giữ hiện vật. Còn bà giữ chiếc lược để lưu giữ lời hứa với người đã tặng nó: sống tử tế và luôn biết quý trọng hòa bình."

Nhìn hàng cây xanh rợp bóng hai bên con đường từng đầy hố bom năm nào, bà Hà khẽ vuốt lên chiếc lược gỗ.

Đối với bà, đó không chỉ là một món đồ thủ công mộc mạc, mà còn là biểu tượng của sự quan tâm, của tình đồng đội và của niềm tin rằng sau những năm tháng khói lửa, con người sẽ được trở về với cuộc sống bình yên.

"Chiến tranh có thể lấy đi tuổi trẻ của một thế hệ, nhưng không thể lấy đi lòng nhân hậu mà họ đã dành cho nhau. Chiếc lược gỗ nhỏ bé ấy chính là minh chứng cho điều đó."