Chiếc lược làm từ mảnh xác máy bay A4-D và ký ức về chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964
Chiếc lược làm từ mảnh xác máy bay A4-D và ký ức về chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964Trong chiến tranh, những người lính đã thổi hồn vào những thứ là hiện thân của tội ác như mảnh boom, xác máy bay… Đó là minh chứng cho sự sáng tạo và khát vọng sống của con người trong bối cảnh khốc liệt của chiến tranh. Bảo tàng Phòng không – Không quân đang lưu giữ chiếc lược có số đăng ký 2793-KL1-131. Đây là chiếc lược làm bằng mảnh xác máy bay A4-D của đồng chí Nguyễn Bách Thảo do khẩu đội súng máy phòng không 14,5ly Đại đội 141, Tiểu đoàn 217 bắn rơi, là một trong số 2 chiếc máy bay đầu tiên bị Tiểu đoàn 217 bắn rơi ngày 5/8/1964 tại Hòn Rồng, Bãi Cháy, Quảng Ninh.
Đồng chí Nguyễn Bách Thảo sinh năm 1941 tại thôn An Phú, xã Đại Bản, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng, nhập ngũ tháng 4/1963. Từ năm 1963 đến 1966, ông là Tiểu đội trưởng trinh sát Tiểu đoàn 217. Từ năm 1967 đến 1976, ông là Thuyền trưởng Đoàn Đặc công Hải quân 126. 
Chiếc lược làm bằng mảnh xác máy bay A4-D của đồng chí Nguyễn Bách Thảo.
Ảnh Bảo tàng PK-KQ. Khi được hỏi về kỷ niệm chiến trường, đồng chí Nguyễn Bách Thảo kể rằng: “Tôi lúc đó mới là Binh nhất trinh sát và anh binh nhì Ngô Huy Trình là người đầu tiên quan sát thấy chiếc máy bay A4-D bị cháy. Sau khi Khẩu đội 14,5ly Đại đội 141 bắn rơi máy bay, đồng chí Trần Tam, Tham Mưu trưởng Tiểu đoàn 217 ra lệnh cho tôi dẫn đồng chí Tỉnh đội trưởng tỉnh Quảng Ninh cùng 2 cán bộ Tỉnh Đội đi ra Hòn Mối bắt phi công Mỹ. Tôi đã trói phi công Mỹ Everet Alvarez và dẫn dải về khu đồn trú Hải quân Bãi cháy”. Ngày 30/7/1964, Mỹ cho tàu khu trục Ma-đốc hoạt động tuần tiễu trong vịnh Bắc Bộ, tàu biệt kích bắn phá đảo Hòn Mê. Ngày 31/7/1964, máy bay T-28 bắn phá đồn biên phòng Nậm Cắn ở Nghệ An. Ngày 2/8/1964, tàu Ma-đốc tiến sâu vào vùng biên giữa Hòn Mê và Lạch Trường (Thanh Hóa), Hải quân ta đánh đuổi tàu Mỹ. Ngày 3/8/1964, tàu Hải quân Ngụy xâm phạm vùng biển khu 4. Ngày 4/8/1964, Mỹ dàn dựng sự kiện 2 tàu khu trục Ma-đốc và Tơ-nơ-giơi bị Hải quân ta tấn công lần thứ 2 ở vùng hải phận quốc tế. Tổng thống Mỹ Giôn-xơn ra lệnh cho Đô đốc G.Shap cho máy bay cất cánh từ các tàu sân bay đánh trả đũa. Với lời tuyên bố ngạo mạn, sau những hành động có tính toán từ trước Giôn-xơn chính thức phát động cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam bằng không quân và hải quân. Ngày 5/8/1964, Bộ đội Ra đa Trung đoàn 290 và 291 đã không để “Tổ quốc bị bất ngờ” trước cuộc tập kích của không quân Mỹ, chủ động phát hiện chính xác, đảm bảo cho các đơn vị phòng không đánh thắng.
Cựu chiến binh Nguyễn Bách Thảo tặng hiện vật cho Bảo tàng Phòng không – Không quân, ngày 2/8/2013. Địch sử dụng ồ ạt 64 lần/chiếc máy bay từ 2 tàu sân bay mở cuộc tấn công mang tên “Mũi tên xuyên” đánh vào sông Gianh, Mũi Ròn (Quảng Bình), Vinh, Bến Thủy (Nghệ An), Lạch Trường (Thanh Hóa), Hòn Gai, Bãi Cháy (Quảng Ninh). Ngay từ giây phút đầu tiên đọ sức với không quân Mỹ, Bộ đội Pháo phòng không đã hạ uy thế không lực Hoa Kỳ bắn rơi 8 chiếc (trong đó có 1 chiếc A-4 rơi tại chỗ, bắt sống 1 phi công Mỹ). Trong trận đầu tiên này, các chiến sĩ Đại đội 138 và Đại đội 710 thuộc Trung đoàn 280 bảo vệ thành phố Vinh đã chiến đấu ngoan cường, trong 30 phút bắn rơi 2 máy bay Mỹ. Tiểu đoàn 217 (Đoàn Bạch Đằng) thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân thành lập ngày 15/3/1963, được tổ chức từ lực lượng Trung đoàn 240 và 250 có nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Hòn Gai gồm: Nhà máy điện Cột 5, Bến phà Bãi Cháy, Cảng Hòn Gai, Nhà máy than luyện, Nhà máy cơ khi Hòn Gai, Khu trung tâm chính trị, văn hóa Hòn Gai. Tiểu đoàn được gồm 3 Đại đội pháo trung cao 88ly, 2 Trung đội súng máy 14,5ly (trong đó có 1 trung đội 4 khẩu 14,5ly 2 nòng và 1 trung đội 2 khẩu 14,5ly 4 nòng). Trong trận chiến đấu ngày 5/8/1964, Tiểu đoàn đã bắn rơi 2 máy bay Mỹ, bắn bị thương 1 chiếc khác, bắt sống tên phi công Mỹ đầu tiên trên miền Bắc. Trong Lễ tuyên dương công trạng trận 5/8 ngày 7/8/1964, tập thể Đại đội 141 được tặng thưởng Huân chương chiến công hạng Ba. Với những chiến công trong chiến đấu và thành tích trong công tác, đồng chí Nguyễn Bách Thảo đã được tặng thưởng nhiều phần thưởng tiêu biểu: Huy hiệu Bác Hồ, Huân chương kháng chiến hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Giải phóng Việt Nam. Chiếc lược là hiện vật độc đáo, tuy nhỏ nhưng đã phát huy giá trị khi Bảo tàng Phòng không – Không quân tuyên truyền về chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964, chiến thắng trận đầu đã cổ vũ mạnh mẽ khí thế và niềm tin đánh thắng đế quốc Mỹ của quân và dân cả nước. Qua đó, giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ Phòng không – Không quân nói riêng, cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.
Chiếc lược làm bằng mảnh xác máy bay A4-D của đồng chí Nguyễn Bách Thảo.
Ảnh Bảo tàng PK-KQ. Khi được hỏi về kỷ niệm chiến trường, đồng chí Nguyễn Bách Thảo kể rằng: “Tôi lúc đó mới là Binh nhất trinh sát và anh binh nhì Ngô Huy Trình là người đầu tiên quan sát thấy chiếc máy bay A4-D bị cháy. Sau khi Khẩu đội 14,5ly Đại đội 141 bắn rơi máy bay, đồng chí Trần Tam, Tham Mưu trưởng Tiểu đoàn 217 ra lệnh cho tôi dẫn đồng chí Tỉnh đội trưởng tỉnh Quảng Ninh cùng 2 cán bộ Tỉnh Đội đi ra Hòn Mối bắt phi công Mỹ. Tôi đã trói phi công Mỹ Everet Alvarez và dẫn dải về khu đồn trú Hải quân Bãi cháy”. Ngày 30/7/1964, Mỹ cho tàu khu trục Ma-đốc hoạt động tuần tiễu trong vịnh Bắc Bộ, tàu biệt kích bắn phá đảo Hòn Mê. Ngày 31/7/1964, máy bay T-28 bắn phá đồn biên phòng Nậm Cắn ở Nghệ An. Ngày 2/8/1964, tàu Ma-đốc tiến sâu vào vùng biên giữa Hòn Mê và Lạch Trường (Thanh Hóa), Hải quân ta đánh đuổi tàu Mỹ. Ngày 3/8/1964, tàu Hải quân Ngụy xâm phạm vùng biển khu 4. Ngày 4/8/1964, Mỹ dàn dựng sự kiện 2 tàu khu trục Ma-đốc và Tơ-nơ-giơi bị Hải quân ta tấn công lần thứ 2 ở vùng hải phận quốc tế. Tổng thống Mỹ Giôn-xơn ra lệnh cho Đô đốc G.Shap cho máy bay cất cánh từ các tàu sân bay đánh trả đũa. Với lời tuyên bố ngạo mạn, sau những hành động có tính toán từ trước Giôn-xơn chính thức phát động cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam bằng không quân và hải quân. Ngày 5/8/1964, Bộ đội Ra đa Trung đoàn 290 và 291 đã không để “Tổ quốc bị bất ngờ” trước cuộc tập kích của không quân Mỹ, chủ động phát hiện chính xác, đảm bảo cho các đơn vị phòng không đánh thắng.
Cựu chiến binh Nguyễn Bách Thảo tặng hiện vật cho Bảo tàng Phòng không – Không quân, ngày 2/8/2013. Địch sử dụng ồ ạt 64 lần/chiếc máy bay từ 2 tàu sân bay mở cuộc tấn công mang tên “Mũi tên xuyên” đánh vào sông Gianh, Mũi Ròn (Quảng Bình), Vinh, Bến Thủy (Nghệ An), Lạch Trường (Thanh Hóa), Hòn Gai, Bãi Cháy (Quảng Ninh). Ngay từ giây phút đầu tiên đọ sức với không quân Mỹ, Bộ đội Pháo phòng không đã hạ uy thế không lực Hoa Kỳ bắn rơi 8 chiếc (trong đó có 1 chiếc A-4 rơi tại chỗ, bắt sống 1 phi công Mỹ). Trong trận đầu tiên này, các chiến sĩ Đại đội 138 và Đại đội 710 thuộc Trung đoàn 280 bảo vệ thành phố Vinh đã chiến đấu ngoan cường, trong 30 phút bắn rơi 2 máy bay Mỹ. Tiểu đoàn 217 (Đoàn Bạch Đằng) thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân thành lập ngày 15/3/1963, được tổ chức từ lực lượng Trung đoàn 240 và 250 có nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Hòn Gai gồm: Nhà máy điện Cột 5, Bến phà Bãi Cháy, Cảng Hòn Gai, Nhà máy than luyện, Nhà máy cơ khi Hòn Gai, Khu trung tâm chính trị, văn hóa Hòn Gai. Tiểu đoàn được gồm 3 Đại đội pháo trung cao 88ly, 2 Trung đội súng máy 14,5ly (trong đó có 1 trung đội 4 khẩu 14,5ly 2 nòng và 1 trung đội 2 khẩu 14,5ly 4 nòng). Trong trận chiến đấu ngày 5/8/1964, Tiểu đoàn đã bắn rơi 2 máy bay Mỹ, bắn bị thương 1 chiếc khác, bắt sống tên phi công Mỹ đầu tiên trên miền Bắc. Trong Lễ tuyên dương công trạng trận 5/8 ngày 7/8/1964, tập thể Đại đội 141 được tặng thưởng Huân chương chiến công hạng Ba. Với những chiến công trong chiến đấu và thành tích trong công tác, đồng chí Nguyễn Bách Thảo đã được tặng thưởng nhiều phần thưởng tiêu biểu: Huy hiệu Bác Hồ, Huân chương kháng chiến hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Giải phóng Việt Nam. Chiếc lược là hiện vật độc đáo, tuy nhỏ nhưng đã phát huy giá trị khi Bảo tàng Phòng không – Không quân tuyên truyền về chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964, chiến thắng trận đầu đã cổ vũ mạnh mẽ khí thế và niềm tin đánh thắng đế quốc Mỹ của quân và dân cả nước. Qua đó, giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ Phòng không – Không quân nói riêng, cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.
