Chiếc lưỡi cuốc của mẹ Nguyễn Thị Mành

Một trong những điều khiến lịch sử trở nên gần gũi là những kỷ vật còn được lưu giữ.

Đôi khi đó không phải là một khẩu súng hay một huân chương.

Đó có thể chỉ là một chiếc khăn, một chiếc đèn dầu hoặc một chiếc lưỡi cuốc.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, một kỷ vật như vậy gắn với Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Mành.

Mẹ sinh năm 1920.

Trong những năm kháng chiến, mẹ sống tại vùng Củ Chi – nơi được biết đến với hệ thống địa đạo và cuộc chiến đấu bền bỉ của quân dân địa phương.

Theo tư liệu được giới thiệu trong một cuộc trưng bày kỷ vật thời chiến của phụ nữ, chiếc lưỡi cuốc của mẹ Nguyễn Thị Mành từng được sử dụng để đào địa đạo Củ Chi khoảng năm 1967. Mẹ đồng thời nuôi giấu cán bộ, làm du kích và giao liên trong những năm kháng chiến.  

Hãy thử tưởng tượng một chiếc cuốc bình thường trong thời bình.

Nó chỉ là một công cụ lao động.

Nhưng trong chiến tranh, chiếc cuốc ấy có thể trở thành công cụ để đào một căn hầm bí mật.

Một căn hầm có thể dùng để che giấu cán bộ.

Có thể là nơi trú ẩn khi máy bay đánh phá.

Có thể trở thành nơi bảo vệ một người khỏi sự truy lùng của đối phương.

Vì thế, chiếc lưỡi cuốc của mẹ Mành không còn chỉ là một vật dụng lao động.

Nó trở thành một hiện vật lịch sử.

Câu chuyện của mẹ còn cho thấy vai trò của phụ nữ Củ Chi trong cuộc chiến.

Họ không chỉ chăm sóc gia đình.

Họ tham gia du kích.

Làm giao liên.

Đào hầm.

Nuôi giấu cán bộ.

Vận chuyển thông tin.

Những công việc ấy đòi hỏi sự nhanh nhạy và lòng dũng cảm.

Bởi nếu bị phát hiện, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Nhưng nhiều phụ nữ vẫn lựa chọn tham gia.

Củ Chi vì thế trở thành một trong những địa danh tiêu biểu cho tinh thần bám đất, bám làng của người dân miền Nam.

Ngày nay, du khách đến Củ Chi có thể tham quan hệ thống địa đạo. Những đường hầm nhỏ dưới lòng đất khiến người ta phần nào hình dung được điều kiện sống và chiến đấu của quân dân nơi đây.

Nhưng phía sau những đường hầm ấy là sức lao động của rất nhiều con người.

Một chiếc cuốc.

Một đôi tay.

Một căn hầm.

Một người mẹ.

Những thứ tưởng như bình thường ấy đã góp phần tạo nên lịch sử.

Câu chuyện về chiếc lưỡi cuốc của mẹ Nguyễn Thị Mành vì vậy không chỉ nói về một hiện vật.

Nó kể về những con người đã biến những vật dụng lao động bình thường thành công cụ phục vụ cuộc kháng chiến.