Chiếc mi-crô của ni cô "la"

Mi-crô của ni cô Liên Tuấn tu hành tại tịnh xá Ngọc Phương, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh được sử dụng trong những cuộc đấu tranh chính trị và những lần đấu tranh “báo nói” phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ từ năm 1970-1975.

Ni cô Liên Tuấn tên thật là Đồng Thị Tấn, sinh năm 1943 tại xã Mậu Tài, Phú Vang, Thừa Thiên-Huế. Năm 18 tuổi bà đã xuất gia tu hành. Với ý thức muốn tu tốt trước hết phải yêu nước, đấu tranh vì nền độc lập tự do của dân tộc, bà đã tham gia phong trào đấu tranh của các ni sư phật tử phản đối chế độ độc tài Ngô Đình Diệm, phản đối cuộc chiến của Mỹ ở Việt Nam. Đặc biệt từ năm 1970 khi phong trào phụ nữ Việt Nam đấu tranh đòi quyền sống ra đời, sự tham gia của ni cô Liên Tuấn và các tầng lớp nhà sư ngày càng có hiệu quả. Dưới sự lãnh đạo của ni sư trưởng Huỳnh Liên (người trụ trì tịnh xá Ngọc Phương, Sài Gòn), các ni sư của giáo hội Phật giáo đã đấu tranh kiên cường bền bỉ chống lại Mỹ - ngụy. Nhiều cuộc đấu tranh, biểu tình do các ni sư châm ngòi nổ. Các ni sư tham gia ủng hộ phong trào thanh niên, sinh viên, đòi cải thiện chế độ lao tù, ủng hộ các nhà báo. Các cuộc biểu tình giương cao biểu ngữ: Đòi hòa bình, độc lập, tự do, đòi Mỹ phải cút về nước, chống đàn áp học sinh, sinh viên, chống bắt thanh niên ra mặt trận làm bia đỡ đạn, đòi cải thiện chế độ lao tù thường xuyên diễn ra. Những ni sư áo vàng luôn đi đầu, giương cao biểu ngữ, là người xông lên đánh trả, giằng co với cảnh sát, đỡ đòn cho quần chúng bị đàn áp.

Trong các cuộc đấu tranh này, luôn có mặt ni sư Liên Tuấn. Bà được phân công là người tuyên truyền, hô khẩu hiệu. Với chiếc mi-crô trong tay, bà đã đọc các khẩu hiệu lên án Mỹ - ngụy, đòi Mỹ phải rút khỏi Việt Nam và thi hành Hiệp định Pa-ri… Vì thế bọn cảnh sát ngụy đã đặt cho bà cái tên: Ni cô “la”.

Năm 1974, phong trào đấu tranh của nhân dân đô thị miền Nam lên cao. Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã thẳng tay khủng bố, đàn áp giới báo chí. Nhiều tờ báo vừa mới phát hành đã bị cảnh sát thu hồi. Mặc dù vậy, các bài báo tiến bộ vẫn được in. Để chống lại việc địch tịch thu báo và tuyên truyền rộng rãi trong quần chúng nhân dân, ni sư trưởng Huỳnh Liên đã tổ chức một hoạt động mới đó là tổ chức “báo nói”. Ni cô Liên Tuấn được giao nhiệm vụ này. Hằng ngày, bà cùng ni sư trưởng Huỳnh Liên và một số chính khách đến những nơi đông người như Chợ Lớn, chợ Bến Thành, chợ An Đông, những khu chung cư rồi dùng chiếc mi-crô này để đọc báo. Ngồi trên ô tô với giọng to, khỏe, rõ ràng bà đọc cho mọi người nghe những bài báo tiến bộ, chống chiến tranh, đòi hòa bình, chống lại chính quyền Nguyễn Văn Thiệu, tố cáo tội ác của chúng đăng trên các báo Đại Dân Tộc, Tia Sáng, Điện Tín… để kêu gọi đồng bào đấu tranh. Với hình thức tuyên truyền này, những thông tin mà bọn cảnh sát ngụy cố tình cấm vẫn đến được với đồng bào. Khi địch phát hiện có những cuộc “báo nói” chúng đưa cảnh sát đến đàn áp, giành giật mi-crô, không cho tiếp tục đọc. Có khi chúng cho ô tô đến phá bằng cách bắc loa rao bán hàng để át đi tiếng đọc báo của ni cô. Có lần chúng cho rao bán “Mì 2 cua” tại nơi đọc báo nên mới có chuyện bà con làm mấy câu thơ chế giễu hành động này:

Cản ngăn tiếng nói hòa bình

Mưu hèn, kế mọn âm thanh rao mì

Oai quyền thể thống còn chi

Đàng thì lo Đạo, đàng thì lo ăn.

Trong các cuộc đấu tranh ở chợ Sài Gòn, đường Chi Lăng, trước Hạ nghị viện, trước Dinh Độc Lập, ni cô Liên Tuấn đều dùng mi-crô này để tuyên truyền. Trong cuộc biểu tình chiều ngày 30 Tết năm 1974, ni cô Liên Tuấn đã dõng dạc tố cáo tội ác của Nguyễn Văn Thiệu đã đẩy thanh niên Việt Nam ra chiến trường làm bia đỡ đạn, đòi chính quyền Thiệu phải thi hành Hiệp định Pa-ri, đòi hòa bình độc lập. Bọn cảnh sát ập đến đàn áp, chúng đã giành giật với các ni cô và cướp đi chiếc loa pin nên ni cô Liên Tuấn chỉ còn lại chiếc mi-crô. Sau sự kiện này, ni cô đã cất chiếc mi-crô để làm vật kỷ niệm gắn bó trong suốt những năm đấu tranh trong phong trào phụ nữ Việt Nam đòi quyền sống…