Chiếc Nón Lá Cũ

Ở Nhơn Hòa Lập, có những vật rất bình thường nhưng lại đi cùng con người qua gần như cả một đời. Chiếc nón lá cũ là một trong những vật như thế. Nó không chỉ che nắng, che mưa, mà còn che cả những thăng trầm của một vùng đất từng trải qua chiến tranh, rồi bình yên, rồi đổi thay. Chiếc nón ấy thường đã ngả màu theo thời gian, vành tre có chỗ sờn, lá nón có chỗ đã được chằm vá lại nhiều lần bằng sợi chỉ thô, nhưng người đội nó thì vẫn quen thuộc như ngày đầu tiên. Có thể đó là người mẹ đi chợ sớm qua bến kênh khi sương còn đọng trên mặt nước, tay giữ chặt quai nón để gió không cuốn đi, cũng có thể là người nông dân ra đồng từ lúc trời chưa kịp sáng, chiếc nón nghiêng nghiêng trên vai như một phần của cuộc đời lam lũ. Ngày trước, trong những năm tháng kháng chiến, chiếc nón lá cũ còn mang theo cả sự thầm lặng của những chuyến đi không ai nhắc tên, có khi là che giấu ánh mắt khi đi qua những đoạn đường nguy hiểm, có khi là vật duy nhất còn lại giữa những cuộc di chuyển vội vàng qua bờ kinh, rặng tràm. Người ta không nói nhiều về nó, nhưng ai cũng hiểu rằng trong cái giản dị ấy có cả sự kiên cường. Rồi chiến tranh qua đi, chiếc nón vẫn còn đó, chỉ là nó không còn phải che giấu điều gì nữa, mà trở về đúng nghĩa của mình trong đời sống thường ngày: che nắng cho người đi cấy, che mưa cho người đi chợ, che giọt mồ hôi của những buổi lao động giữa đồng lúa xanh. Có những buổi chiều, hình ảnh chiếc nón lá cũ thấp thoáng bên bờ ruộng, bên con kênh, hay dưới hàng dừa, khiến người ta nhớ về một Nhơn Hòa Lập rất đỗi bình yên nhưng cũng rất sâu xa, nơi mà mỗi vật nhỏ bé đều mang trong mình một phần ký ức của đất và người. Chiếc nón ấy, dù cũ đến đâu, vẫn không bị thay thế hoàn toàn, bởi nó không chỉ là vật dụng, mà là một phần của nếp sống, của ký ức, của sự gắn bó giữa con người với quê hương. Và vì thế, “chiếc nón lá cũ” không chỉ là một hình ảnh quen thuộc, mà còn là một dấu lặng dịu dàng trong bản trường ca của Nhơn Hòa Lập, nơi mọi điều tưởng chừng nhỏ bé lại chính là thứ giữ cho quê hương còn nguyên vẹn qua thời gian./.