CHIẾC NÓN LÁ RÁCH VÀNH
Trong chiến tranh, chiếc nón lá không chỉ để che nắng che mưa. Nó còn là vật ngụy trang, là chiếc “mũ bảo hộ” thô sơ giữa mảnh bom và đất đá.
Bà tôi kể về cô Thu, một nữ dân quân trong xã. Cô luôn đội chiếc nón lá đã rách vành, nhưng không chịu thay. Chiếc nón ấy do mẹ cô đan, trước ngày cô tham gia dân quân. Cô nói: “Nón rách nhưng là nón của má.” Một lần, khi đang gác ở đầu làng, địch bắn phá bất ngờ. Cô Thu lao xuống hố, lấy nón che đầu cho một em nhỏ chạy không kịp. Mảnh đất đá rơi trúng vành nón, làm nón rách thêm, nhưng em bé an toàn.
Sau trận đó, cô Thu vẫn đội chiếc nón ấy. Mọi người bảo cô đổi nón mới, cô chỉ cười: “Nón này che được người thì còn dùng.” Ngày hòa bình, cô Thu mang chiếc nón cũ treo lên bàn thờ mẹ. Cô nói: “Má ơi, nón của má đã che cho con và che cho cả làng.”
Tôi nghe chuyện mà thấy chiếc nón lá giản dị bỗng trở nên thiêng liêng. Thời hoa lửa có những người phụ nữ trẻ, mang trong mình lòng dũng cảm và tình thương. Một chiếc nón rách vành cũng có thể trở thành biểu tượng của sự hy sinh âm thầm, của tình mẹ, tình quê và lòng yêu nước.
