Chiếc võng giữa đại ngàn Tây Nguyên

Năm 1971, Trần Đình Phúc mới hai mươi tuổi, quê Quảng Bình, nhập ngũ rồi được điều vào tuyến vận tải Trường Sơn khu vực Tây Nguyên. Công việc của ông là cùng đồng đội gùi hàng, dẫn xe và mở đường xuyên rừng sâu. Tây Nguyên thời ấy không chỉ có bom đạn. Điều đáng sợ còn là sốt rét rừng, vắt, thiếu thuốc và những cơn mưa rừng kéo dài hàng tuần. Có những đêm cả đơn vị nằm võng dưới tán cây già, nghe máy bay quần thảo phía xa mà không ai ngủ được. Phúc có một chiếc võng dù màu xanh đã bạc, món quà người chị gái gửi trước ngày lên đường. Vì sợ em trai lạnh giữa rừng, chị còn cẩn thận may thêm một lớp vải mỏng bên trong. Ban đầu, chiếc võng chỉ là chỗ ngủ. Nhưng rồi giữa Trường Sơn, nó trở thành thứ quý giá hơn nhiều. Một lần hành quân qua khu vực Kon Tum, đơn vị ông bị phục kích bằng pháo. Sau loạt nổ, nhiều người bị thương. Trong đó có chiến sĩ trẻ tên Lâm bị mảnh đạn găm vào chân, không thể đi tiếp. Không có cáng cứu thương, Phúc tháo ngay chiếc võng của mình, buộc vào hai thân tre làm cáng tạm để khiêng bạn vượt rừng suốt đêm. Đêm ấy mưa như trút. Đường trơn lầy, cả tổ thay nhau gánh cáng qua dốc đá. Có lúc sức cùng lực kiệt, Phúc ngồi bệt xuống đất thở dốc, nhưng nhìn người đồng đội sốt cao nằm trên võng, ông lại đứng lên. Lâm được cứu sống. Từ sau lần đó, chiếc võng xanh được cả đơn vị gọi đùa là “chiếc võng cứu người.” Có lần khác, giữa mùa sốt rét dữ dội, một chiến sĩ trẻ lên cơn mê man giữa rừng. Đêm lạnh cắt da, Phúc nhường chiếc võng duy nhất còn khô cho bạn nằm, còn mình tựa gốc cây đến sáng. Đồng đội hỏi sao không giữ cho bản thân. Ông chỉ cười:
“Võng còn có thể phơi lại. Người ngã xuống rồi thì không gọi dậy được.” Những năm tháng ấy, chiếc võng theo ông đi qua biết bao cánh rừng bom cày, qua những bến vượt suối, những trọng điểm lửa đỏ trời. Nó vá chằng vá đụp bằng đủ loại chỉ, có đoạn còn dùng dây điện thoại quân sự để buộc lại. Năm 1974, trong một trận bom gần binh trạm, chiếc võng bị cháy sém một góc khi Phúc dùng nó che cho một thùng thuốc khỏi bắt lửa. Ông vẫn giữ lại. Ngày đất nước thống nhất, trở về quê nhà, hành trang của ông không có gì quý ngoài bộ quân phục bạc màu và chiếc võng cũ ấy. Nhiều năm sau, khi được hỏi vì sao không bỏ đi một món đồ rách nát như vậy, ông Trần Đình Phúc nhẹ nhàng đáp:
“Vì trong đó còn hơi thở của đồng đội.” Ở tuổi già, ông trao chiếc võng cho nhà truyền thống Trường Sơn. Chiếc võng giờ đã phai màu, nhiều chỗ mục theo thời gian, nhưng với những người từng đi qua chiến tranh, đó không chỉ là vật dụng sinh hoạt. Nó là chứng nhân của tình đồng đội. Là nơi người lính ngả lưng sau những chặng đường sinh tử. Là chiếc cáng cứu thương giữa rừng sâu. Là hơi ấm nhường nhau trong đêm sốt rét. Và hơn hết, là biểu tượng của những con người thời hoa lửa — những người có thể thiếu thốn mọi thứ, nhưng chưa bao giờ thiếu tình thương dành cho nhau giữa đại ngàn bom đạn.