Chiếm đồn Kiên Giang

Sau khi ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ rơi vào tay thực dân Pháp năm 1867, phong trào kháng chiến của nhân dân vẫn không hề lắng xuống. Nguyễn Trung Trực quyết định chuyển địa bàn hoạt động về vùng Rạch Giá, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho một trận đánh lớn.

Qua nhiều ngày theo dõi, nghĩa quân nắm chắc quy luật sinh hoạt của quân Pháp trong đồn Kiên Giang. Lợi dụng đêm tối và sự chủ quan của địch, Nguyễn Trung Trực quyết định mở cuộc tập kích bất ngờ.

Rạng sáng ngày 16 tháng 6 năm 1868, nghĩa quân chia thành nhiều mũi đồng loạt áp sát đồn từ các hướng. Khi hiệu lệnh phát ra, quân ta nhanh chóng vượt qua hàng rào phòng thủ, đánh thẳng vào khu chỉ huy.

Trước đòn tiến công quyết liệt, quân Pháp hoàn toàn bị bất ngờ. Nhiều tên bị tiêu diệt ngay tại chỗ, số còn lại tháo chạy hoặc cố thủ chờ viện binh.

Chỉ trong thời gian ngắn, nghĩa quân đã làm chủ toàn bộ đồn Kiên Giang, thu được nhiều súng đạn và quân nhu. Lá cờ khởi nghĩa tung bay trên tỉnh lỵ Rạch Giá, tạo nên khí thế sục sôi trong nhân dân.

Tin chiến thắng nhanh chóng lan khắp Nam Kỳ. Nhân dân vô cùng phấn khởi, nhiều người tự nguyện tham gia nghĩa quân, tiếp tế lương thực và che chở cho lực lượng kháng chiến.

Tuy nhiên, thực dân Pháp sau đó huy động quân từ Hà Tiên, Vĩnh Long và các nơi khác kéo đến phản công với lực lượng áp đảo. Trước tương quan lực lượng quá chênh lệch, Nguyễn Trung Trực chủ động đưa nghĩa quân rút khỏi Rạch Giá để bảo toàn lực lượng, tiếp tục chiến đấu lâu dài.

Dù không giữ được đồn, chiến thắng Kiên Giang đã giáng một đòn mạnh vào bộ máy cai trị của thực dân Pháp, khẳng định ý chí chiến đấu kiên cường của nhân dân Nam Bộ và tài chỉ huy quân sự của Nguyễn Trung Trực.