Chiến công bắn rơi B-52 của phi công Phạm Tuân trong Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không

Đêm 27/12/1972, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, phi công Phạm Tuân được giao nhiệm vụ xuất kích trên chiếc MiG-21 số hiệu 5121 từ sân bay Yên Bái để đánh chặn máy bay ném bom chiến lược B-52 của Không quân Mỹ.

Dưới sự dẫn đường của các trạm ra-đa Mộc Châu và Thọ Xuân, ông áp dụng chiến thuật “đi thấp, kéo cao” nhằm tránh sự phát hiện của ra-đa đối phương. Khi nhận được thông báo B-52 đang tiến vào ném bom Hà Nội, Phạm Tuân lập tức thả thùng dầu phụ, bật tăng lực và nhanh chóng tiếp cận mục tiêu.

Khi còn cách chiếc B-52 khoảng 4 km, dù sở chỉ huy đã ra lệnh khai hỏa, ông vẫn bình tĩnh chờ thêm vài giây để rút ngắn cự ly, nâng cao xác suất tiêu diệt mục tiêu. Đồng thời, ông tắt thiết bị liên lạc để hạn chế bị đối phương phát hiện, rồi khóa mục tiêu và phóng hai quả tên lửa không đối không. Hai quả tên lửa đã đánh trúng chiếc B-52, khiến máy bay bốc cháy và rơi.

Ngay sau khi B-52 bị bắn hạ, các máy bay tiêm kích F-4 Phantom II hộ tống lập tức truy đuổi chiếc MiG-21. Bằng kỹ năng xử lý tình huống và bản lĩnh của một phi công dày dạn kinh nghiệm, Phạm Tuân nhanh chóng hạ thấp độ cao, cắt đuôi đối phương và trở về sân bay Yên Bái an toàn.

Chiến công của Phạm Tuân có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam. Ông là phi công đầu tiên trên thế giới bắn rơi máy bay ném bom chiến lược B-52 bằng máy bay tiêm kích và trở về an toàn. Đây là một chiến công tiêu biểu, góp phần khẳng định khả năng chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ghi nhận giá trị lịch sử đặc biệt của chiến công này, ngày 1/10/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định công nhận máy bay MiG-21 số hiệu 5121 là Bảo vật quốc gia. Hiện nay, hiện vật đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, trở thành minh chứng sống động cho tinh thần mưu trí, dũng cảm và ý chí quyết chiến, quyết thắng của các thế hệ phi công Việt Nam.