“CHIẾN CÔNG CỦA ANH HÙNG VÕ LAI TRONG THỜI KỲ CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC”
Anh hùng Võ Lai tên thật là Võ Lợi, sinh năm 1939 ở thôn Tả Giang, xã Tây Giang, Huyện Tây Sơn, Tỉnh Bình Định. Đồng chí sinh ra và lớn lên trong một gia đình cố nông, giàu lòng yêu nước. Từ khi đồng chí còn trẻ đi học ở trường làng đồng chí đã có nhiều biểu hiện thông minh nhanh nhẹn và trung thực. Ở những năm tháng đồng chí còn đi học ở trường làng đồng chí đã nghe thấy tội ác dã man của bọn thực dân phong kiến cùng bọn chư hầu tay sai, đã đàn áp giết hại dân lành vô tội, chà đạp và càn quét quê hương thân yêu. Từ đó đồng chí Võ Lai đã sớm giác ngộ cách mạng gát lại việc học hành để đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ Quốc, đi theo con đường cách mạng để chống giặc ngoại xâm, góp phần giải phóng quê hương.
Đến tháng 1/1959 đồng chí Võ Lai thoát ly và đã tham gia chiến đấu nhiều trận, góp phần giành nhiều thắng lợi làm cho địch phải khiếp sợ, cuối năm 1959 đầu 1960 đồng chí Võ Lai là một trong những chiến sĩ đầu tiên được lên căn cứ tham gia vào lực lượng vũ trang ở đơn vị đại đội 2 tiểu đoàn 52 bộ binh của Tỉnh Bình Định. Đồng chí đã trực tiếp tham gia chiến đấu 48 trận, diệt 40 tên địch, thu 2 súng, với tinh thần chiến đấu mưu trí dũng cảm và đầy táo bạo, đồng chí Võ Lai đã vinh dự được kết nạp vào Đảng cộng sản Việt Nam ngày 10/08/1961.
Với cương vị là đại đội phó trong chiến dịch Hè - Thu năm 1966 đại đội của động chí được cấp trên điều về tập huấn tham gia xây dựng làng chiến đấu bảo vệ vùng giải phóng ở “Thuận Hạnh - Bình Thuận” khi địch phát hiện nơi đại đội của đồng chí đóng quân, ngày 22/08/1966 Lữ đoàn 1 thuộc sư đoàn 101 của Mỹ, có pháo tầm xa yểm trợ và đã dùng 46 máy bay lên thẳng, đổ bộ 1.500 quân bao vây tiến công vào Thuận Hạnh. Sau khi máy bay ném bom và pháo binh bắn dữ dội. Đại đội của đồng chí đã có sự chuẩn bị sẵn phương án tác chiến đã định chờ giặc Mỹ lọt vào trận địa của đơn vị, đồng chí Võ Lai trực tiếp chỉ huy đơn vị, dùng cối 60 ly và đại liên bắn tấp nập vào đội hình của địch làm địch không trở tay kịp, lợi thế tấn công đồng chí phát lệnh xung phong, tiêu diệt 150 tên giặc Mỹ, bắn rơi 4 trực thăng. Một cánh khác của quân Mỹ cũng bị các chiến sĩ đại đội 2 và du kích địa phương chận đánh diệt gần 100 tên. Đúng 11 giờ trưa Mỹ đổ quân tăng viện làm cho cuộc chiến đấu diễn ra rất ác liệt, lúc này đồng chí Võ Lai rất dũng cảm băng qua lửa đạn trực tiếp chỉ huy một phân đội đến trước chiếm vị trí thuận lợi và điều tất cả các chiến sĩ nuôi quân và liên lạc của đại đội 2, đều cầm súng đánh địch. Khi địch vừa đổ quân chi viện trúng vào ổ phục kích của quân đội đồng chí Võ Lai đã phục sẵn, không một phút ngần ngại đồng chí Võ Lai đã ra lệnh nổ súng chiến đấu tiêu diệt hàng chục tên địch. Bị đòn đau, quân Mỹ phải rút chạy. Trận đánh kéo dài đến 13 giờ 30 phút đại đội của đồng chí Võ Lai làm chủ trận địa, trong trận này đại đội của Võ Lai đã tiêu diệt được 380 tên giặc Mỹ, bắn cháy 8 máy bay.
Trong chiến đấu đồng chí Võ Lai luôn gương mẫu xung phong đi đầu và tạo được sự đoàn kết với đồng chí đồng đội trong và ngoài đơn vị, đồng chí rất tận tình giúp đỡ chăm sóc các anh em đồng đội thương binh, và được mọi người tin yêu mến phục và đồng chí Võ Lai cũng được Ủy ban Trung Ương mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng.
1 huân chương chiến công giải phóng hạng nhì.
1 huân chương quân công giải phóng hạng ba.
Vào ngày 17/09/1967 đồng chí Võ Lai được phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Sau chiến thắng ở Thuận Hạnh đơn vị của đồng chí được lệnh dẹp hành lang quốc lộ 19 không cho địch chi viện lên Tây Nguyên. Đồng chí đã trực tiếp chỉ huy đánh sập cầu Cháy xã Bình Tường, vừa thắng trận đồng chí nhận được lệnh về khu Nam ở Huyện Vân Canh để chuẩn bị đi ra Bắc dự đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua, đơn vị của đồng chí tiếp tục nhận nhiệm vụ đánh trận được mang tên “Bình Định nông thôn” ở Phú Mỹ, nay là xã Tây Phú. Đồng chí Võ Lai xin cấp trên cho phép tham gia chiến đấu với tư cách là giám sát đơn vị. Trận chiến đấu này rất gay go và đầy ác liệt, thấy đồng đội hy sinh và bị thương quá nhiều, đồng chí không ngần ngại lao vào giữa làng đạn như một con thoi đồng chí vừa chỉ huy, vừa nổ súng tiêu diệt hàng chục tên địch, tạo được sức mạnh, giữ được trận địa để cho quân ta tiếp tục đánh phá cửa mở xung phong vào? Sau đó đồng chí Võ Lai đã tiếp tục chiến đấu nhiều trận khác và đã anh dũng hy sinh vào ngày 28/08/1968 tại trận đánh ác liệt ở Gò Cu, xã Phú Mỹ, nay là xã Tây Phú. Ngày nay tên của đồng chí Võ Lai được chọn đặt cho một tên trường THPT cấp III ở tại thị tứ Đồng Phó, xã Tây Giang.
