CHIẾN CÔNG VÀ SỰ HY SINH ANH DŨNG CỦA MƯỜI CÔ GÁI DÂN QUÂN LAM HẠ
CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
CHIẾN CÔNG VÀ SỰ HY SINH ANH DŨNG CỦA MƯỜI CÔ GÁI DÂN QUÂN LAM HẠ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, trên mảnh đất Lam Hạ bên dòng Châu Giang, những cô gái tuổi đời còn rất trẻ đã khoác lên mình màu áo dân quân, ngày ngày vừa lao động sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ quê hương. Họ có thể là những người vừa rời ghế nhà trường, là nông dân, giáo viên, công nhân, nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã đứng vào đội ngũ chiến đấu với lòng dũng cảm đáng khâm phục.
Từ năm 1965, Lam Hạ trở thành một trong những địa bàn quan trọng trong thế trận phòng không bảo vệ Phủ Lý, cầu Phủ Lý, tuyến đường sắt và các đầu mối giao thông. Đại đội dân quân phòng không Lam Hạ được tổ chức, huấn luyện để cùng bộ đội chủ lực và lực lượng địa phương trực tiếp chiến đấu chống máy bay Mỹ.
Điều kiện chiến đấu khi ấy vô cùng gian khổ. Những nữ dân quân vừa làm nhiệm vụ hậu cần, tiếp đạn, tải thương, vừa trực tiếp tham gia chiến đấu trên các trận địa pháo 37mm, 57mm và súng máy phòng không 14,5mm. Để hoàn thành nhiệm vụ, các chị phải học tập, luyện tập kỹ thuật và chiến thuật, có người thành thạo nhiều vị trí trên mâm pháo để có thể thay thế đồng đội khi cần thiết.
Trong suốt những năm chống chiến tranh phá hoại, lực lượng dân quân Lam Hạ đã tham gia gần 121 trận đánh, bắn rơi 5 máy bay, bắt sống 2 phi công Mỹ, góp phần bảo vệ những mục tiêu giao thông và quân sự quan trọng trên địa bàn. Trong những trận chiến ấy, 16 cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh, trong đó có 10 nữ dân quân Lam Hạ.
Sáng ngày 1/10/1966, tiếng còi báo động vang lên giữa vùng quê Lam Hạ. Máy bay Mỹ xuất hiện trên bầu trời Hà Nam và bắt đầu đánh phá các mục tiêu quanh Phủ Lý. Những nữ dân quân nhanh chóng rời nhà, rời công việc thường ngày để chạy ra trận địa phòng không.
Các trận địa pháo liên tục nổ súng. Máy bay địch nhiều lần quay lại đánh phá, bom đạn trút xuống trận địa, đường giao thông và khu dân cư. Trong hoàn cảnh đó, các nữ dân quân vẫn bám vị trí chiến đấu, bình tĩnh chờ mục tiêu vào tầm bắn và cùng bộ đội chống trả.
Đến khoảng gần 10 giờ sáng, bom Mỹ đánh trúng trận địa pháo phòng không 37mm tại thôn Đình Tràng. Loạt bom đã cướp đi sinh mạng của 6 nữ dân quân Lam Hạ: Đinh Thị Tâm, Trần Thị Tuyết, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi.
Người trẻ nhất trong số đó là Nguyễn Thị Thi, khi hy sinh mới 16 tuổi. Những cô gái đang ở tuổi đẹp nhất của cuộc đời đã nằm lại ngay trên trận địa mà họ từng ngày bảo vệ.
Sự hy sinh ấy không làm những người còn lại lùi bước. Những nữ dân quân sống sót tiếp tục trở lại trận địa, tiếp tục chiến đấu, bởi trước mắt họ vẫn là nhiệm vụ bảo vệ quê hương và những mục tiêu trọng yếu của địa phương.
Chỉ 8 ngày sau, ngày 9/10/1966, bom đạn lại trút xuống trận địa pháo 57mm ở Đường Ấm. Ba nữ dân quân Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh tiếp tục anh dũng hy sinh.
Nhưng câu chuyện về mười cô gái Lam Hạ vẫn chưa dừng lại. Ngày 7/7/1967, trên trận địa pháo 57mm ở Hòa Lạc, nữ dân quân Đặng Thị Chung - người thứ mười - đã hy sinh trong chiến đấu.
Mười cô gái, mười cuộc đời còn dang dở, mười tuổi xuân mãi mãi dừng lại giữa những năm tháng chiến tranh. Các chị không kịp chứng kiến ngày đất nước thống nhất, không kịp trở về với gia đình, không kịp thực hiện những ước mơ bình dị của tuổi trẻ. Nhưng sự hy sinh của họ đã góp phần viết nên một trang sử hào hùng của quê hương Lam Hạ.
Điều khiến thế hệ sau xúc động không chỉ là sự hy sinh, mà còn là tinh thần chiến đấu của những cô gái tuổi mười sáu, đôi mươi. Trong bom đạn, họ không chọn cách tránh né nhiệm vụ mà trực tiếp đứng trên trận địa, sát cánh cùng bộ đội, giữ vững vị trí chiến đấu.
Hình ảnh Đinh Thị Tâm, dù bị bom làm bị thương nặng nhưng vẫn ôm chặt khẩu súng, đã trở thành một trong những ký ức đầy ám ảnh về sự kiên cường của những nữ dân quân Lam Hạ.
Sau những trận đánh, người thân trở lại tìm con, tìm chị, tìm em giữa trận địa đổ nát. Có những cô gái trước lúc đi còn nói với mẹ rằng mình chỉ lên trận địa một lát rồi sẽ trở về. Nhưng lời hẹn giản dị ấy đã trở thành lời chia tay cuối cùng.
Nhiều năm đã trôi qua, Lam Hạ hôm nay không còn tiếng máy bay gầm rú, không còn những trận bom dội xuống trận địa. Nhưng ký ức về mười cô gái vẫn được gìn giữ trong lòng nhân dân và trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ.
Nơi các chị từng chiến đấu năm xưa nay trở thành không gian tưởng niệm. Những người đồng đội, người dân và thế hệ trẻ tìm về để thắp nén hương, tưởng nhớ những người con đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho quê hương, đất nước.
Năm 2026, tròn 60 năm kể từ ngày sáu nữ dân quân Lam Hạ hy sinh trong trận đánh ngày 1/10/1966, câu chuyện về mười cô gái càng trở nên ý nghĩa. Sáu thập kỷ đã qua nhưng những cái tên Đinh Thị Tâm, Trần Thị Tuyết, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thu, Nguyễn Thị Thi, Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp, Nguyễn Thị Oánh và Đặng Thị Chung vẫn được nhắc nhớ như những bông hoa bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng sự hy sinh của các chị nhắc chúng ta rằng hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng máu và bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ.
Mười cô gái Lam Hạ đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên tuổi của các chị vẫn ở lại với quê hương. Các chị đã biến những năm tháng tuổi xuân ngắn ngủi thành một phần của lịch sử.
Từ trận địa pháo năm xưa đến cuộc sống thanh bình hôm nay là một khoảng cách của thời gian, nhưng giữa hai thời điểm ấy luôn có một sợi dây nối liền: sự hy sinh của những người đã ngã xuống và trách nhiệm của những người đang sống.
Với thế hệ trẻ hôm nay, nhớ về mười cô gái dân quân Lam Hạ không chỉ là nhớ về một câu chuyện của chiến tranh, mà còn là bài học về lòng yêu nước, ý chí, trách nhiệm và sự cống hiến.
Mười cô gái đã gửi lại tuổi xuân nơi trận địa. Hôm nay, chúng ta được sống, học tập và cống hiến dưới bầu trời hòa bình. Xin được cúi đầu tưởng nhớ các chị - những bông hoa thép Lam Hạ, mãi mãi tuổi đôi mươi trong ký ức dân tộc.
