VŨ XUÂN THIỀU – “CON CHIM LỬA” QUYẾT TỬ TRÊN BẦU TRỜI SƠN LA

Giữa những ngày cuối năm 1972, khi Hà Nội và nhiều địa phương miền Bắc chìm trong ánh chớp của bom đạn, trên bầu trời quê hương đã xuất hiện những cuộc đối đầu sinh tử giữa những chiếc MiG-21 của Không quân nhân dân Việt Nam và những “pháo đài bay” B-52 của Không quân Mỹ. Đó là những ngày tháng mà mỗi chuyến bay xuất kích đều có thể là chuyến bay cuối cùng, mỗi người lính đều hiểu rằng phía trước mình là hiểm nguy, nhưng phía sau là Thủ đô, là đồng bào và là Tổ quốc. Trong cuộc chiến đấu ấy, Vũ Xuân Thiều – người phi công của Không quân nhân dân Việt Nam – đã để lại một câu chuyện đặc biệt xúc động. Ông sinh năm 1945, quê gốc Hải Hậu, Nam Định, trưởng thành tại Hà Nội. Khi đang là sinh viên năm thứ ba Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, ông tình nguyện nhập ngũ năm 1965 và được tuyển chọn đi đào tạo phi công quân sự tại Liên Xô. Năm 1968, sau khi hoàn thành chương trình huấn luyện, Vũ Xuân Thiều trở về nước, được biên chế vào lực lượng Không quân và trở thành một phi công MiG-21. Những năm tháng học tập, rèn luyện trong môi trường quân đội đã hun đúc ở ông bản lĩnh, kỹ năng và ý chí của một người chiến sĩ trên mặt trận đặc biệt – mặt trận trên không. Cuối năm 1972, Mỹ mở cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc. Trong 12 ngày đêm của Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không”, bầu trời miền Bắc trở thành chiến trường ác liệt. Những chiếc B-52 với khả năng mang bom lớn, được bảo vệ bởi các máy bay tiêm kích và hệ thống gây nhiễu điện tử mạnh, khiến nhiệm vụ đánh chặn trở nên vô cùng khó khăn. Đối với các phi công MiG-21, việc tiếp cận B-52 trong điều kiện ban đêm, tốc độ cao và nhiễu điện tử dày đặc đòi hỏi không chỉ kỹ thuật bay xuất sắc mà còn cả lòng dũng cảm và sự bình tĩnh phi thường. Những ngày ấy, Vũ Xuân Thiều cũng mang trong mình nỗi lo chung của người lính trước cảnh quê hương chìm trong bom đạn. Ngày 21/12/1972, ông viết một lá thư gửi cha mẹ. Bức thư đang viết dở thì lệnh báo động vang lên. Người phi công trẻ phải lên máy bay làm nhiệm vụ và lá thư ấy mãi mãi không được viết tiếp. Những dòng thư còn dang dở trở thành một phần ký ức xúc động về một người lính đã đặt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc lên trên nỗi nhớ gia đình và sự an nguy của chính mình. Đêm 28/12/1972, cuộc chiến đấu lại diễn ra. Khoảng 21 giờ 41 phút, từ sân bay Cẩm Thủy, Vũ Xuân Thiều nhận lệnh cất cánh trên chiếc MiG-21, bay về hướng Tây Bắc để đánh chặn đội hình B-52. Dưới sự dẫn đường của sở chỉ huy và ra-đa mặt đất, ông tiếp cận đội hình máy bay đối phương. Khi đến vùng trời Sơn La, Vũ Xuân Thiều phát hiện mục tiêu. Đây là thời khắc mà bản lĩnh của người phi công được thử thách đến tận cùng. Theo các tài liệu lịch sử, Vũ Xuân Thiều đã tiếp cận và công kích chiếc B-52. Sau khi tên lửa đánh trúng mục tiêu, chiếc B-52 bốc cháy. Do khoảng cách giữa hai máy bay quá gần, Vũ Xuân Thiều cùng chiếc MiG-21 của mình cũng không trở về. Ông đã anh dũng hy sinh, nhưng chiếc B-52 bị tiêu diệt. Trận đánh ấy trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu về sự hy sinh của người phi công Việt Nam trong Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không”. Có những câu chuyện lịch sử được ghi lại bằng những con số, những trận đánh và những chiến công; nhưng cũng có những câu chuyện được ghi nhớ bởi sự lựa chọn của một con người trong khoảnh khắc sinh tử. Với Vũ Xuân Thiều, đó là sự lựa chọn của một người lính khi trước mắt là mục tiêu cần tiêu diệt và phía sau là bầu trời Tổ quốc cần được bảo vệ. Chính vì vậy, hình ảnh ông thường được nhắc đến với biểu tượng “con chim lửa” – một người phi công đã cất cánh giữa màn đêm, lao vào trận đánh và không trở về. Tuy nhiên, phía sau biểu tượng ấy không chỉ là sự quả cảm mà còn là cả quá trình rèn luyện, học tập, làm chủ kỹ thuật, hiệp đồng với lực lượng ra-đa và sở chỉ huy. Chiến công của Vũ Xuân Thiều vì thế là sự kết tinh giữa lòng yêu nước, ý chí chiến đấu, trình độ của người phi công và sức mạnh hiệp đồng của lực lượng phòng không – không quân. Sự hy sinh của Vũ Xuân Thiều không khép lại câu chuyện về ông. Nhiều năm sau, tên tuổi của người phi công ấy vẫn được nhắc nhớ như một biểu tượng của thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh. Tháng 12/1994, Vũ Xuân Thiều được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với người chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Ngày hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, những thế hệ trẻ có thể khó hình dung hết sự