chiến dịch Điện Biên

Đại đội trưởng của cụ là Liêm Văn Lìm, người dân tộc Tày, với các đồng đội rất khâm phục sự “lỳ” của cụ Năm. Chiến sĩ công binh dò mìn để đưa bộc phá vào cửa mở thường rất gần với sự hy sinh. Là người mở tuyến dò đường trước sự canh gác ngặt nghèo của quân Pháp nơi các cứ điểm, cụ Lại Văn Năm đã có nhiều lần vào sinh ra tử mà đến hôm nay vẫn bình yên cũng là một câu chuyện lạ. Hàng nghìn liệt sĩ đã hy sinh trong chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó có gần 4.000 phần mộ khuyết danh mà cụ vẫn trụ vững đến hôm nay đúng là đặc biệt.

Cụ quê gốc ở xã Đông Quang, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Sau Chiến thắng Điện Biên, theo sự động viên lên xây dựng Tây Bắc của Đảng và Nhà nước, cụ đã tình nguyện đưa vợ con tới cánh đồng Mường Thanh. Trò chuyện với cụ mới thấy sự hóm hỉnh của vị lính già gan góc từng cùng đồng đội lấy thân mình đo bước chiến hào, đêm đêm vuốt mắt liệt sĩ không sờn lòng, không tiếc máu xương vì Tổ quốc. Cụ đang sống cùng vợ và các con tại xã Thanh Xương. Cụ bảo: “Bây giờ tôi lại thấy vắng vẻ hơn thời Điện Biên. Thanh niên trong thôn xóm do mưu sinh đều đi làm ăn xa hết, thành ra chỉ còn lại người già, trẻ nhỏ. Các cụ cựu chiến binh Điện Biên chúng tôi vẫn nhóm họp với nhau theo hướng dẫn của anh Vũ Văn Tám là lãnh đạo Hội Cựu chiến binh huyện Điện Biên. Việc gì chúng tôi cũng sẵn sàng. Ở đây có cựu chiến binh Điện Biên tuổi đã suýt soát 100 vẫn hăng hái công việc. Xã Thanh Xương chúng tôi có các cụ: Quàng Văn Song, sinh năm 1933; Nguyễn Văn Khả, sinh năm 1930; Lê Ngọc Trác, sinh năm 1932; Mai Sỹ Tư, sinh năm 1933; Hoàng Văn Khá, sinh năm 1932; Nguyễn Văn Kỷ, sinh năm 1932; Trần Quang Hữu, sinh năm 1930; Nguyễn Văn Chứa, sinh năm 1930; Lê Văn Chư, sinh năm 1930, đều là chiến sĩ Đại đoàn 316, sau chiến dịch Điện Biên nghe theo tiếng gọi của Đảng lên đây xây dựng nông trường, lâm trường. Rồi cứ thế chúng tôi ở một mạch đến hôm nay, ông sinh cha, cha sinh con, con sinh cháu, cháu sinh chắt nội ngoại vui vẻ lắm”.

Trong buổi sáng, chúng tôi được ông Vũ Văn Tám, lãnh đạo Hội Cựu chiến binh huyện Điện Biên dẫn sang nhà cụ Lê Ngọc Trác, năm nay đã bước vào tuổi 93. Cụ cùng cụ bà Nguyễn Thị Tâm đã đợi chúng tôi từ lúc tờ mờ sáng. Cụ bảo ngày trước chiến sĩ Điện Biên chuyên đánh trận ban đêm, mỗi lúc tờ mờ sáng là thu quân rút vào rừng theo đường hầm hào, nay vẫn còn nguyên nết ấy. Cụ Trác quê ở Nghệ An, huyện Con Cuông, nơi tiếp giáp nước bạn Lào, từ bé đã quen việc đi rừng nên khi vào Đại đoàn 316 chủ công đánh Điện Biên chính là đã phát huy được sở trường của cụ. Cụ luôn xung phong ở tuyến đầu, bất chấp đạn bom khiến đôi tai bị điếc đặc từ bấy đến giờ. Huân huy chương nhiều lắm, cụ nhớ nhớ quên quên nhưng khi nhắc về đồng đội hy sinh, đôi mắt đục mờ bỗng ri rỉ từng giọt nước mắt. Cụ như nói với chính mình: “Bom đạn mấy tầng thịt xương đồng đội hòa lẫn bùn khét lẹt. Trời đất xám xịt, đêm đêm đỏ ngầu bom đạn, đồng đội bên tôi đều đã hy sinh không ai nói một lời, sau này là những ngôi mộ chưa có tuổi tên…”.

Chúng tôi chỉ biết ngồi lặng im. Bên cạnh vợ người chiến sĩ Điện Biên quê gốc Vụ Bản, Nam Định cũng lặng im dùng khăn châm chấm mắt.