Chiến dịch Lê Lợi

Chiến dịch Lê Lợi

Chiến dịch Lê Lợi (25/11/1949 đến ngày 30/1/1950), chiến dịch tiến công của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam vào hệ thống phòng ngự của Pháp ở đường 6 - Hòa Bình, nhằm diệt sinh lực, phá âm mưu chia cắt chiến trường của địch, mở thông đường liên lạc giữa Việt Bắc với miền xuôi, đẩy mạnh chiến tranh du kích, làm tan rã khối ngụy quân người Mường.

Lực lượng ta tham giagồm có 3 trung đoàn chủ lực (9, 66 và 209); 2 trung đoàn địa phương (12 và 48) và Tiểu đoàn 930 của Liên khu 10; 1 Tiểu đoàn và 2 đại đội pháo binh (Tiểu đoàn 750 Trung đoàn 66 và 2 đại đội thuộc Trung đoàn 9 và 209); 3 đại đội công binh thuộc các trung đoàn chủ lực. Ngoài ra còn bộ đội địa phương, dân quân du kích và hàng nghìn dân công phục vụ.

Lực lượng địch có Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 5 lê dương, 12 đại đội ngụy Mường và lính lang (trong số này có 80 phần trăm là ngụy Mường), 2 pháo 105 mm, 20 cối và nhiều vũ khí bộ binh; tổ chức thành bảy tiểu khu với 28 vị trí đồn bốt. Các tiểu khu: Thị xã Hoà Bình, Cao Phong, Vụ Bản, Chợ Bờ, Toàn Thắng, Mai Hạ và Tu Vũ, bố trí dọc đường 6 từ Đồng Bến tới Suối Rút, dọc đường 12 từ Vụ Bản tới Hoà Bình.

Chiến dịch diễn ra qua 2 đợt:

Đợt 1 (từ 25/11 đến 25/12/1949): Trên mặt trận đường số 6: Ngày 25/11, Trung đoàn 66 (thiếu một tiểu đoàn) chia thành 2 bộ phận: Tiểu đoàn 456 đánh kỳ tập vào vị trí Mát nhưng không thành công, Tiểu đoàn 567 cùng với 1 tiểu đoàn pháo và 1 trung đội công binh diệt gọn vị trí Đồng Bến và phá sập 2 cầu. Ngày 27/11, địch tăng 1.300 quân lên khu vực Xuân Mai. Tiểu đoàn 567 cơ động về Miếu Môn chặn địch trên đường 21. Ngày 2/12, địch cho 1 trung đoàn lập hệ thống phòng thủ tại Đầm Huống ở nam đường 6, đồng thời tổ chức 1.000 quân cơ động (có hai phần ba là lính Âu - Phi), 2 pháo 105mm tập trung ở Xuân Mai, Đồng Bái. Ngày 25/12, Tiểu đoàn 567 và tiểu đoàn pháo tiến công tiêu diệt vị trí Đầm Huống.

Trên mặt trận sông Đà: Lúc 16 giờ ngày 25/11, Trung đoàn 209 tiến công và bao vây Mỏ Hẽm, Suối Rút đến sáng ngày 28 thì tiêu diệt hai vị trí. Từ ngày 23 đến ngày 28, để cứu nguy, địch phải dùng máy bay đánh phá, thả dù tiếp tế và đưa lực lượng lên đóng lại vị trí Mỏ Hẽm và tăng viện cho Chợ Bờ một tiểu đoàn Âu - Phi do trung tá Len-nuy-ơ chỉ huy. Tiểu đoàn 154 thuộc Trung đoàn 209 đánh phục kích, diệt 1 trung đội quân tăng viện tại Bến Bưởi. Phán đoán quân địch ở vị trí Mỏ Hẽm là quân cơ động, chúng không thể ở lâu, sẽ có quân khác lên thay, Trung đoàn 209 do Trung đoàn trưởng Lê Trọng Tấn chỉ huy, để lại một tiểu đoàn vây hãm vị trí, còn lại phần lớn lực lượng bố trí trên đường số 6, đoạn chợ Bờ - Mỏ Hẽm. Ngày 6/12, khi địch rút qua, ta đã nổ súng tiêu diệt hoàn toàn Đại đội 4 Tiểu đoàn 1 Trung đoàn lê dương. Ngày 14/12, Tiểu đoàn 154 và lực lượng pháo binh, phòng không, công binh tăng cường bao vây chuẩn bị tiến công hai đại đội địch ở Chợ Bờ. Đánh lần một không thành, Bộ chỉ huy mặt trận điều thêm Tiểu đoàn 930 tiến công nhưng cũng không thành công. Tiểu đoàn 154 rút về Khả Cầu, Tiểu đoàn 930 tiếp tục bao vây.

Mặt trận đường số 12: Ngày 29 và 30/11, Trung đoàn 9 tiêu diệt vị trí Tử Nê và Đồi Bóng. Địch hoang mang rút khỏi các đồn nhỏ về tập trung ở các vị trí lớn như Mang Luông, Khang rút về Toàn Thắng, Nghẹ rút về Cao Phong, Đầm rút về Vụ Bản. Ngày 10/12, quân ngụy ở Toàn Thắng và ngày 25/12 ở Cổ Lũng giết Đồn trưởng và mang vũ khí ra hàng. Địch lập 1 đại đội cơ động (có hai phần ba là lính lê dương) trên đường 12 từ Hoà Bình về Quy Hậu để yểm hộ cho Bưng và Cao Phong.

Đợt 2 (từ ngày 15/ 1 đến ngày 30/1/1950):

Ngày 15/1/1950, Bộ chỉ huy chiến dịch hạ quyết tâm tiêu diệt Vụ Bản. Ngày 16/1, Tiểu đoàn 136 cùng bộ đội địa phương dùng nội ứng tiêu diệt hoàn toàn vị trí Rậm. Ngày 17/1, pháo ta bắn vào Vụ Bản, Chiềng Vang. Địch cho 1 tiểu đoàn (thiếu một đại đội) từ Hoà Bình xuống Khang và Toàn Thắng. Tiểu đoàn 353 Trung đoàn 9 lên bố trí tại Nghẹ đề phòng địch từ Toàn Thắng tăng viện cho Vụ Bản. Địch rút đồn Thân Thương (tiền đồn) về Vang. 24 giờ ngày 19/1, ta tiến công Vụ Bản không thành công. Địch từ Quy Hậu tăng viện cho Vụ Bản một đại đội, bị Trung đoàn 9 chặn đánh, ngày 21/1, chúng mới tới được Vụ Bản. Địch thả dù tiếp tế cho Vụ Bản và Vang, máy bay oanh tạc vào trận địa của quân ta. Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết tâm tiến công lần thứ 2 vào Vụ Bản đêm 29/1 nhưng không thành công. Cùng ngày, Trung đoàn 48 tiến công tiêu diệt vị trí Mát. Ngày 30/1/1950, Bộ chỉ huy ra lệnh kết thúc chiến dịch.

Chiến dịch Lê Lợi tuy không đạt được tất cả mục tiêu đã đề ra, chưa khai thông được đường 6, nối Việt Bắc với Khu 3, Khu 4; chưa phá tan được ngụy Mường, nhưng ta đã diệt được 10 vị trí, bức rút 13 vị trí khác, tiêu diệt 830 tên địch, làm bị thương 351 tên, bắt sống và ra hàng 366 tên, tan rã 73 tên. Ta thu 407 súng trường, 51 liên thanh, 6 cối. Ta hy sinh 104 đồng chí, bị thương 208 và bị bắt 3 đồng chí. Thắng lợi của chiến dịch đã phá vỡ một mảng lớn cơ sở của địch, đánh mạnh vào kế hoạch lập xứ Mường tự trị và tinh thần lính ngụy người Mường; phá được một phần thế uy hiếp của địch đối với phía tây Liên khu 3, bước đầu mở được đường giao thông liên lạc giữa Việt Bắc với Thanh - Nghệ; xây dựng được cơ sở của ta trong địa bàn; nhất là trình độ chỉ huy và khả năng tác chiến của bộ đội đã tiến một bước đáng kể, tạo ra những yếu tố cơ bản để chuyển sang thời kỳ mới, thời kỳ Tổng phản công.