Chiến dịch Plây Me
Chiến dịch Plây Me
Bước sang năm 1965 ở Tây Nguyên, đế quốc Mỹ đã triển khai chiến lược “chiến tranh cục bộ”. Lực lượng địch gồm Sư đoàn kỵ binh không vận 1 của Mỹ, 1 chiến đoàn dù, 1 chiến đoàn thiết giáp ngụy. Chỉ thị của Quân ủy Trung ương cho Mặt trận Tây Nguyên là phải mở chiến dịch tiến công tiêu diệt một bộ phận quân Mỹ, củng cố và mở rộng vùng giải phóng, xây dựng lòng tin đánh thắng Mỹ trên chiến trường.Đầu tháng 10/1965, Bộ tư lệnh Mặt trận B3 (Tây Nguyên) quyết định mở chiến dịch Plây Me. Bộ chỉ huy chiến dịch do Thiếu tướng Chu Huy Mân làm Tư lệnh kiêm Chính ủy. Lực lượng tham gia chiến dịch có 3 trung đoàn bộ binh (320, 33 và 66); Tiểu đoàn đặc công 952, 1 tiểu đoàn pháo binh, 1 tiểu đoàn súng máy phòng không 12,7mm và lực lượng vũ trang địa phương đánh phá giao thông và hậu cứ của địch. Phạm vi chiến dịch rộng khoảng 16.000km2, từ khu vực Bầu Cạn - Plây Me đến Đức cơ - Ia Đrăng thuộc tỉnh Gia Lai. Tháng 10 năm 1965, ta chủ động tiến công đến và thực hành bao vây quân, buộc địch ứng cứu. Ta dự kiến bộ binh cơ giới địch sẽ đi theo trục đường 21, hoặc đổ bộ đường sâu vào hậu phương chiến dịch của ta ở khu vực Chư Prông. Trên cơ sở phán đoán ý đồ và hướng phản của địch, Trung đoàn 33 tiên công và bao vây để Plây Me, bố trí Trung đoàn 320 ở khu vực đường 21, chặn đánh quân địch ứng cứu. Trung đoàn 66 bố trí trận địa ở khu vực núi Chư Prông, sẵn sàng đón đánh quân địch. Rõ ràng về chiến dịch ta hoàn toàn chủ động “chế ngự đối phương” chứ không để đối phương “chế ngự mình”. 
Sơ đồ chiến dịch Plây Me (19/10 – 26/11/1965). Ảnh Từ điển BKQSVN 2009. Sau 4 ngày kiên trì vây hãm đồn Plây Me, ta đã buộc Quân đoàn 2 ngụy đưa quân phản kích ra giải vây cho Plây Me. Ngày 23/10, toàn bộ quân giải vây Plây Me gồm 1 chiến đoàn cơ giới, 3 tiểu đoàn bộ binh tiến theo trục đường 21 đúng nơi ta đã bố trí sẵn lực lượng. Trung đoàn 320 bất ngờ nổ súng tiến công. Do bị đánh bất ngờ, đội hình địch bị xé lẻ, xe và lính bị thiệt hại nặng nề. Trung đoàn 320 thừa thăng tiến công tiêu diệt gọn chiến đoàn 3 thiết giáp và 1 tiêu đoàn bộ binh, phá hủy 89 xe quân sự. Cuộc phản kích giải vây của quân ngụy thất bại hoàn toàn, buộc Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ phải đổ quân tham chiến. Sáng sớm ngày 14 tháng 11 năm 1965, bằng chiến thuật “Trực thăng vận”, Mỹ đưa Lữ đoàn kỵ binh không vận 3 đổ bộ xuống phía Đông núi Chư Prông bên bờ sông Ia Đrăng hòng đánh vào sau lưng đội hình quân ta. Thung lũng Ia Đrăng được chọn là nơi diễn ra trận đánh then chốt quyết định. Ở đây ta đã bố trí Trung đoàn 66, Trung đoàn 33 các đơn vị này lập tức tổ chức tiến công quân Mỹ. Bằng cách đánh gần, bao vây chia cắt, quân Mỹ phải lúng túng đối phó, đội hình rối loạn, chống đỡ một cách bị động. Sau 8 giờ chiến đấu, ta tiêu diệt Tiểu đoàn 2, đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn 1 thuộc Lữ đoàn kỵ binh không vận số 3, kết thúc chiến dịch. Phóng viên Mỹ Geoge Gamlo viết: “Trận chiến ở thung lũng Ia Đrăng đã làm cho quân Mỹ lâm vào một thập kỷ sa lầy đẫm máu, làm hỏng một đời tổng thống, mang vết nhơ sâu sắc cho các đời tổng thống khác và đẩy cả dân tộc Mỹ đến chỗ đối lập với chính bản thân”. Kết quả chiến dịch Plây Me, ta loại khỏi chiến đấu gần 3.000 địch, trong đó gần 1.700 lính Mỹ, phá hủy 89 xe quân sự, bắn rơi 59 máy bay.
Diễn biến trận Ia Đrăng (17/11/1965). Ảnh Từ điển BKQSVN 2009. Xác định đúng đối tượng tác chiến là một trong những vấn đề rất quan trọng của nghệ thuật chiến dịch. Việc Mỹ đưa quân vào miền Nam là điều tất yếu ta phải trực tiếp chiến đấu. Tuy nhiên, lúc đó những hiểu biết của ta về tổ chức biên chế, nghệ thuật tác chiến của quân Mỹ còn rất hạn chế. Để từng bước hiểu được quân Mỹ, dám đánh và quyết đánh thắng Mỹ, nhân lúc quân Mỹ mới đặt chân đến Tây Nguyên, ta quyết định mở chiến dịch tiến công Plây Me. Bộ tư lệnh chiến dịch xác định phương châm tác chiến là vây điểm, đánh viện, đánh quân ngụy trước, sau đó kéo quân Mỹ đi sâu vào vùng rừng núi hiểm trở để tiêu diệt, kéo quân Mỹ vào sâu trong vùng rừng núi hiểm trở, xa căn cứ để nhanh chóng tiêu diệt chúng. Đây chính là những nét đặc sắc đánh dấu bước phát triển mới về nghệ thuật chiến dịch của ta trong cuộc đọ sức đầu tiên với quân Mỹ cấp chiến dịch trên chiến trường miền Nam. Chiến dịch tiến công Plây Me năm 1965 thắng lợi có ý nghĩa chiến lược to lớn, đánh dấu bước phát triển mới về nghệ thuật chiến dịch của quân đội ta trong cuộc đấu trí, đấu lực đầu tiên với quân chiến đấu Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên. Thắng lợi của chiến dịch khẳng định quân đội ta hoàn toàn có khả năng đánh tiêu diệt từng tiểu đoàn quân Mỹ, tiến tới đánh bại quân chiến đấu Mỹ trên chiến trường miền Nam./. Tài liệu tham khảo: - BLL Cựu chiến binh Sư đoàn 1 (2017), Sư đoàn 1 anh hùng, NXB QĐND, Hà Nội.Phương Thảo
Sơ đồ chiến dịch Plây Me (19/10 – 26/11/1965). Ảnh Từ điển BKQSVN 2009. Sau 4 ngày kiên trì vây hãm đồn Plây Me, ta đã buộc Quân đoàn 2 ngụy đưa quân phản kích ra giải vây cho Plây Me. Ngày 23/10, toàn bộ quân giải vây Plây Me gồm 1 chiến đoàn cơ giới, 3 tiểu đoàn bộ binh tiến theo trục đường 21 đúng nơi ta đã bố trí sẵn lực lượng. Trung đoàn 320 bất ngờ nổ súng tiến công. Do bị đánh bất ngờ, đội hình địch bị xé lẻ, xe và lính bị thiệt hại nặng nề. Trung đoàn 320 thừa thăng tiến công tiêu diệt gọn chiến đoàn 3 thiết giáp và 1 tiêu đoàn bộ binh, phá hủy 89 xe quân sự. Cuộc phản kích giải vây của quân ngụy thất bại hoàn toàn, buộc Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ phải đổ quân tham chiến. Sáng sớm ngày 14 tháng 11 năm 1965, bằng chiến thuật “Trực thăng vận”, Mỹ đưa Lữ đoàn kỵ binh không vận 3 đổ bộ xuống phía Đông núi Chư Prông bên bờ sông Ia Đrăng hòng đánh vào sau lưng đội hình quân ta. Thung lũng Ia Đrăng được chọn là nơi diễn ra trận đánh then chốt quyết định. Ở đây ta đã bố trí Trung đoàn 66, Trung đoàn 33 các đơn vị này lập tức tổ chức tiến công quân Mỹ. Bằng cách đánh gần, bao vây chia cắt, quân Mỹ phải lúng túng đối phó, đội hình rối loạn, chống đỡ một cách bị động. Sau 8 giờ chiến đấu, ta tiêu diệt Tiểu đoàn 2, đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn 1 thuộc Lữ đoàn kỵ binh không vận số 3, kết thúc chiến dịch. Phóng viên Mỹ Geoge Gamlo viết: “Trận chiến ở thung lũng Ia Đrăng đã làm cho quân Mỹ lâm vào một thập kỷ sa lầy đẫm máu, làm hỏng một đời tổng thống, mang vết nhơ sâu sắc cho các đời tổng thống khác và đẩy cả dân tộc Mỹ đến chỗ đối lập với chính bản thân”. Kết quả chiến dịch Plây Me, ta loại khỏi chiến đấu gần 3.000 địch, trong đó gần 1.700 lính Mỹ, phá hủy 89 xe quân sự, bắn rơi 59 máy bay.
Diễn biến trận Ia Đrăng (17/11/1965). Ảnh Từ điển BKQSVN 2009. Xác định đúng đối tượng tác chiến là một trong những vấn đề rất quan trọng của nghệ thuật chiến dịch. Việc Mỹ đưa quân vào miền Nam là điều tất yếu ta phải trực tiếp chiến đấu. Tuy nhiên, lúc đó những hiểu biết của ta về tổ chức biên chế, nghệ thuật tác chiến của quân Mỹ còn rất hạn chế. Để từng bước hiểu được quân Mỹ, dám đánh và quyết đánh thắng Mỹ, nhân lúc quân Mỹ mới đặt chân đến Tây Nguyên, ta quyết định mở chiến dịch tiến công Plây Me. Bộ tư lệnh chiến dịch xác định phương châm tác chiến là vây điểm, đánh viện, đánh quân ngụy trước, sau đó kéo quân Mỹ đi sâu vào vùng rừng núi hiểm trở để tiêu diệt, kéo quân Mỹ vào sâu trong vùng rừng núi hiểm trở, xa căn cứ để nhanh chóng tiêu diệt chúng. Đây chính là những nét đặc sắc đánh dấu bước phát triển mới về nghệ thuật chiến dịch của ta trong cuộc đọ sức đầu tiên với quân Mỹ cấp chiến dịch trên chiến trường miền Nam. Chiến dịch tiến công Plây Me năm 1965 thắng lợi có ý nghĩa chiến lược to lớn, đánh dấu bước phát triển mới về nghệ thuật chiến dịch của quân đội ta trong cuộc đấu trí, đấu lực đầu tiên với quân chiến đấu Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên. Thắng lợi của chiến dịch khẳng định quân đội ta hoàn toàn có khả năng đánh tiêu diệt từng tiểu đoàn quân Mỹ, tiến tới đánh bại quân chiến đấu Mỹ trên chiến trường miền Nam./. Tài liệu tham khảo: - BLL Cựu chiến binh Sư đoàn 1 (2017), Sư đoàn 1 anh hùng, NXB QĐND, Hà Nội.Phương Thảo
