Chiến dịch Tây Ninh – Bình Long

Chiến dịch Tây Ninh – Bình Long (còn gọi là Chiến dịch Tây Ninh) diễn ra từ ngày 17/8 đến 28/9/1968. Đây là chiến dịch tiến công của Quân giải phóng miền Đông Nam Bộ. Lực lượng ta gồm 3 Sư đoàn bộ binh (5, 7 và 9), cụm pháo binh Miền và lực lượng vũ trang địa phương tiến hành trên địa bàn các tỉnh Tây Ninh, Bình Long, nhằm tiêu diệt một bộ phận quân Mĩ và Quân đội Sài Gòn, tạo thuận lợi cho các hoạt động diệt ác, phá kìm ở nội đô và vùng ven Sài Gòn. Lực lượng địch gồm: Sư đoàn kị binh không vận 1, Sư đoàn bộ binh 1 và 1 lữ đoàn dù, 1 trung đoàn thiết giáp, 1 tiểu đoàn pháo quân Mĩ; Sư đoàn bộ binh 25 và 1 lữ đoàn dù, 2 tiểu đoàn thủy quân lục chiến, 2 tiểu đoàn biệt động quân, 1 tiểu đoàn pháo binh, 1 tiểu đoàn thiết giáp cùng một số địa đội biệt kích, bảo an Quân đội Sài Gòn. Chiến dịch chia làm 2 đợt: Đợt 1 (từ ngày 17/8 đến 31/8/1968), ta tập kích cụm quân Mĩ ở Trà Phí tạo thế uy hiếp thị xã Tây Ninh. Đêm 17 rạng ngày 18/8/1968, ta mở màn chiến dịch bằng một loạt tiến công vào các vị trí địch ở thị xã Tây Ninh và vùng ngoại vi, pháo kích nhiều mục tiêu quan trọng của địch. Sau 2 giờ 30 phút chiến đấu, ta đã tiêu diệt 1 tiểu đoàn bộ binh Mĩ hỗn hợp (diệt 414 tên địch), phá hủy 6 khẩu pháo, 31 xe thiết giáp. Ngày 22/8, Trung đoàn bộ binh 3 (thiếu Tiểu đoàn 7) và Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 174 tập kích cụm Trà Phí (lần thứ 2), sau 3 giờ chiến đấu ta diệt 600 quân Mĩ, bắn cháy 96 xe, phá hủy 14 khẩu pháo, bắn rơi 4 máy bay. Ngày 23/8, Trung đoàn 33 tập kích cấp tiểu đoàn vào cụm quân Mĩ ở suối Ông Hùng – Trảng Trường, loại khỏi vòng chiến đấu 460 tên, phá hủy 63 xe thiết giáp. Ngày 25/8, Trung đoàn 88 (thiếu Tiểu đoàn 8) phục kích trên đường 22 phá hủy 147 xe (có 34 xe thiết giáp), bắn rơi 8 máy bay, thu 27 súng. Đêm 27/8, Trung đoàn bộ binh 5 (thiếu Tiểu đoàn 2) cùng Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 88 và Tiểu đoàn 1 Trung đoàn 33 tập kích cụm Chà Là lần thứ hai, loại khỏi vòng chiến đấu 600 địch, phá hủy 160 xe (có 80 xe thiết giáp), bắn rơi 3 máy bay. Ngày 28/8, địch rút lữ 2 (Sư đoàn 25 Mĩ) về Củ Chi để ngăn chặn tuyến trung gian đề phòng ta tiến công vào Sài Gòn. Đêm 31/8, ta chủ động kết thúc đợt 1 trên cả 2 hướng, mỗi trung đoàn chỉ để lại 1 tiểu đoàn hoạt động nhỏ còn đại bộ phận rút ra phía sau củng cố. Đợt 2 (Từ 1/9 đến 28/9/1968), ta liên tục phục kích, tập kích, đánh bồi, đánh nhồi vào các cụm quân địch ở Bến Củi, Trà Phí, Chà Là.... Từ ngày 1 đến ngày 9/9, ta tổ chức hoạt động đệm nhằm chấn chỉnh, củng cố bổ sung quân số và nâng cao sức chiến đấu cho các đơn vị, đồng thời suy trì các hoạt động nhỏ như đánh vào các trại biệt kích Bến Sỏi, Thiện Ngôn, Kà Tum; đánh phục kích nhỏ trên đường số 2, 22, 26 và tây bắc Lộc Ninh; đánh càn ở khu vực Hiệp Thanh. Đêm ngày 10/9, ta đồng loạt nổ súng vào các mục tiêu. Các đơn vị tỉnh, đặc công, biệt động, trinh sát Miền và Tiểu đoàn 5 Trung đoàn 2 đánh vào 3 hướng: Bắc, Nam, Tây Nam, Tòa Thánh và thị xã Tây Ninh. Ngày 11/9, địch đổ 2 tiểu đoàn dù ngụy xuống thị xã Tây Ninh và đưa Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 42 Mĩ ra phản kích ở Thanh Diên, bị ta đánh thiệt hại nặng, buộc chúng phải đổ tiếp Tiểu đoàn 4 thủy quân lục chiến, đưa tổng số Mĩ ngụy ở Tây Ninh lên 15 tiểu đoàn. Ngày 12/9, địch dùng 2 tiểu đoàn bộ binh, 2 đại đội biệt kích và 1 chi đoàn thiết giáp chia thành 3 mũi, ra giải tỏa khu vực đông bắc chi khu Lộc Ninh. Ngày 13/9, địch dùng 2 tiểu đoàn tiến ra phía bắc và đông bắc chi khu Lộc Ninh, bị Trung đoàn 14 diệt 700 tên, bắn rơi 2 máy bay, thu 19 súng. Từ ngày 16 đến ngày 17/9, Trung đoàn 5 tập kích hai trận vào Bến Củi, loại khỏi vòng chiến đấu 550 tên, phá 126 xe, 9 khẩu pháo. Ngày 19/9, Trung đoàn 88 đánh càn ở Hiệp Thanh, loại khỏi vòng chiến đấu 350 tên, bắn cháy 10 xe thiết giáp, bắn rơi 3 máy bay. Ngày 20/9, Trung đoàn 5 tập kích cụm Bến Củi diệt 400 địch, phá hủy 100 xe, 9 khẩu pháo. Ngày 26/9, Trung đoàn 2 tập kích địch đổ quân xuống Trà Păng diệt 200 tên, làm tiêu hao nặng Tiểu đoàn 8. Sau khi các đơn vị hoàn thành cơ bản nhiệm vụ, ngày 28/9/1968, ta chủ động kết thúc chiến dịch. Kết quả toàn chiến dịch ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 18.406 quân địch (có 12.335 tên Mĩ), phá hủy 1.517 xe (có 1.190 xe tăng và xe thiết giáp), bắn rơi và phá hủy 112 máy bay, phá 107 khẩu pháo, thu 24 máy vô tuyến điện và 281 súng các loại¹. Với 315 trận có 16 trận cấp trung đoàn và 53 trận cấp tiểu đoàn, trong đó có 28 trận tập kích, 62 trận phục kích, 4 trận công kiên và nhiều trận đánh phản kích lẻ. tiêu diệt 13 tiểu đoàn, 55 đại đội, 8 trung đội, tiêu hao nặng 7 tiểu đoàn và 19 đại đội. ____________________ ¹ Tổng kết chiến tranh B2, lưu trữ Viện Lịch sử quân sự