Chiến sĩ khẩu đội trưởng kiên cường - người chiến sĩ đã lấy chính thân mình chèn pháo, hy sinh thân mình để bảo vệ tài sản vô giá của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Đoàn Mai Lan
Sinh ra tại huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, Tô Vĩnh Diện tham gia cách mạng từ sớm và nhập ngũ năm 1950. Đầu năm 1954, anh là Khẩu đội trưởng khẩu pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 — lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của quân đội ta.
Hành trình kéo pháo bằng tay gian khổ :
Để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, các chiến sĩ phải kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn qua hàng chục kilômét đường núi hiểm trở, dốc cao vực sâu hoàn toàn bằng sức người .
Chuyển hướng chiến thuật: Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định chuyển phương châm từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc", các đơn vị lại nhận lệnh kéo pháo ngược trở ra vị trí trú quân. Đêm 1 tháng 2 năm 1954: Khẩu đội của Tô Vĩnh Diện được giao kéo khẩu pháo 37mm qua dốc Suối Tẩy — một dốc đứng vô cùng nguy hiểm với độ dốc cao và vực sâu thăm thẳm.
Hành động anh hùng trong khoảnh khắc sinh tử Trời mưa tối đen, đường trơn trượt:
Sự cố đứt dây: Khi đang xuống dốc, một dây cáp kéo pháo bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất trớn, lao nhanh xuống vực sâu, kéo theo các chiến sĩ đang giữ dây. Quyết định dũng cảm: Trong giây phút ngàn cân treo sợi tóc, Tô Vĩnh Diện buông tay lái, xông lên phía trước và lao thẳng thân mình vào chèn dưới bánh pháo. Cứu pháo thành công: Thân thể anh đã cản bánh xe, làm khẩu pháo nghiêng dựa vào vách núi và dừng lại ngay trước bờ vực thẫm.
Khi đồng đội lao đến nâng khẩu pháo ra, Tô Vĩnh Diện chỉ kịp hỏi câu cuối cùng trước khi trút hơi thở cuối cùng: "Pháo có việc gì không đồng chí?". Anh hy sinh khi mới 30 tuổi.
Năm 1955, Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
