Chiến thắng Ấp Bắc mở ra phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”
Chiến thắng Ấp Bắc mở ra phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”
Có thể nói, chiến thắng Ấp Bắc (2/1/1963) là một trận đánh qui mô lớn, là trận đầu quân và dân ta đánh bại chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” của địch, đưa phong trào phá ấp chiến lược lên đỉnh cao; đánh dấu sự phát triển thế và lực của cuộc chiến tranh cách mạng, mở ra phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”.
Chiến thuật “trực thăng vận” của Mỹ. (Nguồn: Internet). Sau thất bại trước phong trào Đồng khởi của nhân dân miền Nam (1960), Mỹ tăng viện trợ quân sự, cố vấn và các đơn vị yểm trợ; tổ chức miền Nam thành các quân khu, vùng chiến thuật, khu chiến thuật; đẩy mạnh dồn dân, lập “ấp chiến lược” nhằm triệt phá các cơ sở kháng chiến, triển khai chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận”... tăng cường mở các cuộc hành quân càn quét, dùng bom đạn, chất độc khai quang đánh vào các vùng giải phóng, căn cứ kháng chiến của ta. Cuối năm 1962, đầu năm 1963, khi phát hiện chủ lực Quân Giải phóng trú quân tại Ấp Bắc, xã Tân Phú, thị xã Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang), ngày 2/1/1963, Bộ Tư lệnh viện trợ quân sự Mỹ (MACV) mở cuộc tiến công qui mô lớn mang mật danh “Đức Thắng 1/13” vào Ấp Bắc. Để tạo ưu thế tuyệt đối về sức mạnh, địch huy động lực lượng gồm: 3 tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 7 Bộ binh, 1 tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn Dù quân đội Sài Gòn, 2 đại đội biệt động quân, 3 đại đội bảo an, 3 đại đội dân vệ biệt kích, 13 xe thiết giáp M-113, 13 tàu chiến, 6 máy bay khu trục B-26, 15 máy bay trực thăng (10 CH-21, 5 HU-1A), 4 máy bay trinh sát L-19, 7 máy bay vận tải C-47; các trận địa pháo binh của Sư đoàn 7 bố trí trên Đường 4, Long Định, Phước Mỹ Tây là hỏa lực chi viện trực tiếp cho cuộc hành quân. Toàn bộ lực lượng trên đặt dưới sự chỉ huy của Đại tá Bùi Đình Đàm - Tư lệnh Sư đoàn 7 và Trung tá John Paul Vann - Cố vấn trưởng Vùng 4 chiến thuật cùng 51 cố vấn Mỹ[1]. Được tin địch tập trung lực lượng để càn quét vào vùng giải phóng, ta tập trung lực lượng gồm: Đại đội 1 Tiểu đoàn 261, Quân khu 8; Đại đội 1 Tiểu đoàn 514 tỉnh Mỹ Tho; 1 trung đội huyện Châu Thành; 1 khẩu đội cối 60mm, 1 trung đội huyện Châu Thành do đồng chí Nguyễn Văn Điều (Hai Hoàng) - Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 261 chỉ huy cùng nhân dân và du kích địa phương đã chiến đấu kiên cường, anh dũng, đánh bại 5 đợt tiến công của địch, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ được giao, loại khỏi chiến đấu 450 tên địch (trong đó có 11 cố vấn và nhân viên kỹ thuật Mỹ), “bắn rơi 5 trực thăng, phá hủy 3 xe thiết giáp M-113, đánh chìm 1 tàu chiến; đánh bại hoàn toàn cuộc hành quân càn quét lớn của địch”[2]. Chiến thắng Ấp Bắc gây tiếng vang lớn trong phong trào đấu tranh cách mạng của Khu 8 nói riêng và toàn miền Nam nói chung. “Thi đua Ấp Bắc”, các khu ủy, tỉnh ủy, huyện ủy đã lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, phát động quần chúng thi đua trong đấu tranh tiêu diệt địch. Tháng 2/1963, Ban Quân sự Miền phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” với nội dung: Phát huy tinh thần dũng cảm, ngoan cường, linh hoạt, mưu trí chiến đấu tiêu diệt sinh lực địch. Ngày 25/3/1963, Trung ương Cục phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ở miền Nam. Ở Khu 8, Khu ủy phát động hai đợt thi đua giết giặc lập công, tiên phong là tỉnh Mỹ Tho. Tại đây, ngay sau khi Ấp Bắc giành thắng lợi, Tỉnh ủy, Ban Quân sự tỉnh tổ chức đợt ra quân phá ấp chiến lược, chống hành động “xúc dân” của địch. Phong trào đấu tranh ở Mỹ Tho giành thắng lợi đã thúc đẩy phong trào diệt ác, phá kìm ở các tỉnh: Bến Tre, Gò Công, Long An, sau đó phong trào lan ra các khu khác. Hưởng ứng phong trào thi đua Ấp Bắc, quân và dân Khu 5 đánh bại cuộc hành quân của 3 sư đoàn chủ lực địch vào Căn cứ Măng Xim. Quân khu Trị - Thiên phát động quần chúng nổi dậy phá được nhiều ấp chiến lược, mở ra khu vực thông thương với miền Bắc và nối liền căn cứ với đồng bằng, đô thị. Khu 6 mở đợt ra quân “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công, phá ấp chiến lược”, bẻ gãy ba cuộc hành quân “Sơn Dương I”, “Sơn Dương II” và “Bình Lâm” của Sư đoàn 3 địch. Các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau, Rạch Giá… thuộc Khu 9 cũng đẩy mạnh phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”, làm cho hệ thống ấp chiến lược của địch bị phá banh, phá rã từng mảng lớn. Thắng lợi của phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã thúc đẩy lực lượng cách mạng phát triển mạnh mẽ ở tất cả các lực lượng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, du kích và các tổ chức quần chúng cách mạng. Thông qua phong trào thi đua Ấp Bắc, bộ đội và du kích được huấn luyện sử dụng thành thạo các loại vũ khí, trang bị; được phổ biến kinh nghiệm trận Ấp Bắc về cách bố trí, xây dựng công sự trận địa, phương pháp đánh xe tăng, xe bọc thép, bắn máy bay lên thẳng. Các tổ chức chính trị, quần chúng ngày càng giác ngộ cách mạng thông qua các phong trào đấu tranh chính trị, binh vận. Dưới sự chỉ dẫn của cán bộ cách mạng, quần chúng nhân dân hăng hái thi đua chế tạo và sử dụng các loại vũ khí đánh địch… Sự phối hợp tác chiến hiệp đồng giữa ba thứ quân đã hỗ trợ quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ. Nhờ đó, phong trào đánh Mỹ, ngụy ngày càng phát triển, nhiều điển hình về phá ấp chiến lược xuất hiện ở hầu khắp các địa phương. Với những thắng lợi quan trọng giành được trong năm 1963 sau trận Ấp Bắc và trong phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”, quân và dân miền Nam đã đánh bại chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận”, loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục nghìn tên địch, bắn rơi và phá hủy 160 máy bay các loại; phá hủy, phá hỏng hàng trăm xe quân sự, đánh đổ 34 đoàn tàu quân sự, phá rã 2.895 ấp trong tổng số 6.164 ấp chiến lược, giải phóng gần 9 triệu dân[3]. Chương trình “bình định” - Xương sống của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ, về cơ bản bị ta đánh bại. Thắng lợi đó cho thấy phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã thổi bùng ngọn lửa đấu tranh của nhân dân miền Nam chống Mỹ, ngụy, từng bước làm thất bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, sau đó là các chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. Sau trận Ấp Bắc, cả nước phát động phong trào thi đua yêu nước “Mỗi người làm việc bằng hai, vì miền Nam ruột thịt” dấy lên sôi nổi. Phong trào “Ba sẵn sàng” trong thanh niên; phong trào “Ba đảm đang” trong phụ nữ; phong trào “Ba quyết tâm” trong giới tri thức; phong trào “Thi đua quyết thắng, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” trong các lực lượng vũ trang phát triển mạnh mẽ, tạo khí thế chưa từng có trong lao động sản xuất, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu ở hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Hàng triệu thanh niên nam, nữ tình nguyện xung phong lên đường chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Phong trào thi đua diễn ra trên khắp đồng ruộng, nhà máy, hầm mỏ, trường học, ở mọi ngành, mọi người, mọi lĩnh vực với khẩu hiệu “Tay cày, tay súng”, “Tay búa, tay súng”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”… Khẩu hiệu “Nhà nhà thi đua, người người thi đua, ngành ngành thi đua, tất cả cho tiền tuyến, tất cả cho chiến thắng giặc Mỹ xâm lược” đã động viên, cổ vũ, huy động toàn bộ sức người, sức của của hậu phương lớn miền Bắc chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam, khơi dậy sức mạnh của toàn dân tộc cho kháng chiến giành thắng lợi. Miền Bắc đã trở thành thành trì xã hội chủ nghĩa vững chắc cho miền Nam đánh Mỹ. Từ nơi khởi phát Ấp Bắc đã dấy lên phong trào thi đua hai miền Nam - Bắc cùng hướng tới mục tiêu đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Sức mạnh của phong trào “Thi đua Ấp Bắc” đã huy động tinh thần, sức mạnh của cả chế độ xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Chiến thắng Ấp Bắc là kết quả của sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt, tài tình của Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy, Trung ương Cục miền Nam, mà trực tiếp là Quân khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 8, Tỉnh ủy và Ban Chỉ huy quân sự tỉnh Mỹ Tho. Chiến thắng Ấp Bắc có ý nghĩa to lớn, cổ vũ phong trào đấu tranh cách mạng và mở ra khả năng mới cho cách mạng miền Nam tiến lên đánh bại hoàn toàn chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ xâm lược. Phát huy tinh thần của chiến thắng Ấp Bắc, Phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã phát huy nội lực của toàn dân tộc trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược và ngày nay vẫn được tiếp tục truyền lửa cho các phong trào thi đua trong Quân đội, trong toàn dân quyết tâm xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu đẹp. [1] Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Lịch sử kháng chiến
Chiến thuật “trực thăng vận” của Mỹ. (Nguồn: Internet). Sau thất bại trước phong trào Đồng khởi của nhân dân miền Nam (1960), Mỹ tăng viện trợ quân sự, cố vấn và các đơn vị yểm trợ; tổ chức miền Nam thành các quân khu, vùng chiến thuật, khu chiến thuật; đẩy mạnh dồn dân, lập “ấp chiến lược” nhằm triệt phá các cơ sở kháng chiến, triển khai chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận”... tăng cường mở các cuộc hành quân càn quét, dùng bom đạn, chất độc khai quang đánh vào các vùng giải phóng, căn cứ kháng chiến của ta. Cuối năm 1962, đầu năm 1963, khi phát hiện chủ lực Quân Giải phóng trú quân tại Ấp Bắc, xã Tân Phú, thị xã Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang), ngày 2/1/1963, Bộ Tư lệnh viện trợ quân sự Mỹ (MACV) mở cuộc tiến công qui mô lớn mang mật danh “Đức Thắng 1/13” vào Ấp Bắc. Để tạo ưu thế tuyệt đối về sức mạnh, địch huy động lực lượng gồm: 3 tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 7 Bộ binh, 1 tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn Dù quân đội Sài Gòn, 2 đại đội biệt động quân, 3 đại đội bảo an, 3 đại đội dân vệ biệt kích, 13 xe thiết giáp M-113, 13 tàu chiến, 6 máy bay khu trục B-26, 15 máy bay trực thăng (10 CH-21, 5 HU-1A), 4 máy bay trinh sát L-19, 7 máy bay vận tải C-47; các trận địa pháo binh của Sư đoàn 7 bố trí trên Đường 4, Long Định, Phước Mỹ Tây là hỏa lực chi viện trực tiếp cho cuộc hành quân. Toàn bộ lực lượng trên đặt dưới sự chỉ huy của Đại tá Bùi Đình Đàm - Tư lệnh Sư đoàn 7 và Trung tá John Paul Vann - Cố vấn trưởng Vùng 4 chiến thuật cùng 51 cố vấn Mỹ[1]. Được tin địch tập trung lực lượng để càn quét vào vùng giải phóng, ta tập trung lực lượng gồm: Đại đội 1 Tiểu đoàn 261, Quân khu 8; Đại đội 1 Tiểu đoàn 514 tỉnh Mỹ Tho; 1 trung đội huyện Châu Thành; 1 khẩu đội cối 60mm, 1 trung đội huyện Châu Thành do đồng chí Nguyễn Văn Điều (Hai Hoàng) - Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 261 chỉ huy cùng nhân dân và du kích địa phương đã chiến đấu kiên cường, anh dũng, đánh bại 5 đợt tiến công của địch, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ được giao, loại khỏi chiến đấu 450 tên địch (trong đó có 11 cố vấn và nhân viên kỹ thuật Mỹ), “bắn rơi 5 trực thăng, phá hủy 3 xe thiết giáp M-113, đánh chìm 1 tàu chiến; đánh bại hoàn toàn cuộc hành quân càn quét lớn của địch”[2]. Chiến thắng Ấp Bắc gây tiếng vang lớn trong phong trào đấu tranh cách mạng của Khu 8 nói riêng và toàn miền Nam nói chung. “Thi đua Ấp Bắc”, các khu ủy, tỉnh ủy, huyện ủy đã lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, phát động quần chúng thi đua trong đấu tranh tiêu diệt địch. Tháng 2/1963, Ban Quân sự Miền phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” với nội dung: Phát huy tinh thần dũng cảm, ngoan cường, linh hoạt, mưu trí chiến đấu tiêu diệt sinh lực địch. Ngày 25/3/1963, Trung ương Cục phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ở miền Nam. Ở Khu 8, Khu ủy phát động hai đợt thi đua giết giặc lập công, tiên phong là tỉnh Mỹ Tho. Tại đây, ngay sau khi Ấp Bắc giành thắng lợi, Tỉnh ủy, Ban Quân sự tỉnh tổ chức đợt ra quân phá ấp chiến lược, chống hành động “xúc dân” của địch. Phong trào đấu tranh ở Mỹ Tho giành thắng lợi đã thúc đẩy phong trào diệt ác, phá kìm ở các tỉnh: Bến Tre, Gò Công, Long An, sau đó phong trào lan ra các khu khác. Hưởng ứng phong trào thi đua Ấp Bắc, quân và dân Khu 5 đánh bại cuộc hành quân của 3 sư đoàn chủ lực địch vào Căn cứ Măng Xim. Quân khu Trị - Thiên phát động quần chúng nổi dậy phá được nhiều ấp chiến lược, mở ra khu vực thông thương với miền Bắc và nối liền căn cứ với đồng bằng, đô thị. Khu 6 mở đợt ra quân “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công, phá ấp chiến lược”, bẻ gãy ba cuộc hành quân “Sơn Dương I”, “Sơn Dương II” và “Bình Lâm” của Sư đoàn 3 địch. Các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau, Rạch Giá… thuộc Khu 9 cũng đẩy mạnh phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”, làm cho hệ thống ấp chiến lược của địch bị phá banh, phá rã từng mảng lớn. Thắng lợi của phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã thúc đẩy lực lượng cách mạng phát triển mạnh mẽ ở tất cả các lực lượng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, du kích và các tổ chức quần chúng cách mạng. Thông qua phong trào thi đua Ấp Bắc, bộ đội và du kích được huấn luyện sử dụng thành thạo các loại vũ khí, trang bị; được phổ biến kinh nghiệm trận Ấp Bắc về cách bố trí, xây dựng công sự trận địa, phương pháp đánh xe tăng, xe bọc thép, bắn máy bay lên thẳng. Các tổ chức chính trị, quần chúng ngày càng giác ngộ cách mạng thông qua các phong trào đấu tranh chính trị, binh vận. Dưới sự chỉ dẫn của cán bộ cách mạng, quần chúng nhân dân hăng hái thi đua chế tạo và sử dụng các loại vũ khí đánh địch… Sự phối hợp tác chiến hiệp đồng giữa ba thứ quân đã hỗ trợ quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ. Nhờ đó, phong trào đánh Mỹ, ngụy ngày càng phát triển, nhiều điển hình về phá ấp chiến lược xuất hiện ở hầu khắp các địa phương. Với những thắng lợi quan trọng giành được trong năm 1963 sau trận Ấp Bắc và trong phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công”, quân và dân miền Nam đã đánh bại chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận”, loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục nghìn tên địch, bắn rơi và phá hủy 160 máy bay các loại; phá hủy, phá hỏng hàng trăm xe quân sự, đánh đổ 34 đoàn tàu quân sự, phá rã 2.895 ấp trong tổng số 6.164 ấp chiến lược, giải phóng gần 9 triệu dân[3]. Chương trình “bình định” - Xương sống của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ, về cơ bản bị ta đánh bại. Thắng lợi đó cho thấy phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã thổi bùng ngọn lửa đấu tranh của nhân dân miền Nam chống Mỹ, ngụy, từng bước làm thất bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, sau đó là các chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. Sau trận Ấp Bắc, cả nước phát động phong trào thi đua yêu nước “Mỗi người làm việc bằng hai, vì miền Nam ruột thịt” dấy lên sôi nổi. Phong trào “Ba sẵn sàng” trong thanh niên; phong trào “Ba đảm đang” trong phụ nữ; phong trào “Ba quyết tâm” trong giới tri thức; phong trào “Thi đua quyết thắng, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” trong các lực lượng vũ trang phát triển mạnh mẽ, tạo khí thế chưa từng có trong lao động sản xuất, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu ở hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Hàng triệu thanh niên nam, nữ tình nguyện xung phong lên đường chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Phong trào thi đua diễn ra trên khắp đồng ruộng, nhà máy, hầm mỏ, trường học, ở mọi ngành, mọi người, mọi lĩnh vực với khẩu hiệu “Tay cày, tay súng”, “Tay búa, tay súng”, “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”… Khẩu hiệu “Nhà nhà thi đua, người người thi đua, ngành ngành thi đua, tất cả cho tiền tuyến, tất cả cho chiến thắng giặc Mỹ xâm lược” đã động viên, cổ vũ, huy động toàn bộ sức người, sức của của hậu phương lớn miền Bắc chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam, khơi dậy sức mạnh của toàn dân tộc cho kháng chiến giành thắng lợi. Miền Bắc đã trở thành thành trì xã hội chủ nghĩa vững chắc cho miền Nam đánh Mỹ. Từ nơi khởi phát Ấp Bắc đã dấy lên phong trào thi đua hai miền Nam - Bắc cùng hướng tới mục tiêu đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Sức mạnh của phong trào “Thi đua Ấp Bắc” đã huy động tinh thần, sức mạnh của cả chế độ xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Chiến thắng Ấp Bắc là kết quả của sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt, tài tình của Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy, Trung ương Cục miền Nam, mà trực tiếp là Quân khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 8, Tỉnh ủy và Ban Chỉ huy quân sự tỉnh Mỹ Tho. Chiến thắng Ấp Bắc có ý nghĩa to lớn, cổ vũ phong trào đấu tranh cách mạng và mở ra khả năng mới cho cách mạng miền Nam tiến lên đánh bại hoàn toàn chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ xâm lược. Phát huy tinh thần của chiến thắng Ấp Bắc, Phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã phát huy nội lực của toàn dân tộc trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược và ngày nay vẫn được tiếp tục truyền lửa cho các phong trào thi đua trong Quân đội, trong toàn dân quyết tâm xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu đẹp. [1] Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Lịch sử kháng chiến
