CHIẾN THẮNG "ĐIỆN BIÊN PHỦ TRÊN KHÔNG" NĂM 1972 – BẢN HÙNG CA BẢO VỆ BẦU TRỜI TỔ QUỐC

Nội dung lịch sử

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" tháng 12 năm 1972 là một trong những chiến công vĩ đại của quân và dân Việt Nam. Trong 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường, quân và dân miền Bắc đã đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay ném bom B-52 của Hoa Kỳ, bảo vệ Thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng và nhiều địa phương miền Bắc, buộc Hoa Kỳ phải trở lại bàn đàm phán, tạo điều kiện quan trọng để tiến tới ký kết Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Sau nhiều năm tiến hành chiến tranh tại Việt Nam, đến cuối năm 1972, các cuộc đàm phán tại Paris giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đạt được nhiều tiến triển. Tuy nhiên, do còn nhiều bất đồng, Chính phủ Hoa Kỳ quyết định mở cuộc tập kích chiến lược bằng không quân nhằm gây sức ép quân sự và chính trị đối với Việt Nam.

Ngày 18 tháng 12 năm 1972, Hoa Kỳ huy động lực lượng không quân chiến lược lớn nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trong đó nòng cốt là máy bay ném bom chiến lược B-52, kết hợp với hàng nghìn lượt máy bay chiến thuật, tiến hành đánh phá dữ dội Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương ở miền Bắc.

Đây là chiến dịch không kích quy mô lớn, được phía Hoa Kỳ đặt tên là Operation Linebacker II. Mục tiêu là phá hủy tiềm lực quốc phòng, làm suy giảm ý chí chiến đấu của nhân dân Việt Nam và buộc Việt Nam chấp nhận các điều kiện có lợi cho Hoa Kỳ tại Hội nghị Paris.

Trước tình hình đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không - Không quân cùng lực lượng phòng không ba thứ quân đã triển khai thế trận phòng không nhân dân rộng khắp.

Ngay từ trước chiến dịch, Hồ Chí Minh từng dự báo: "Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B-52 ra đánh Hà Nội, rồi có thua nó mới chịu thua." Nhận định chiến lược đó đã trở thành cơ sở quan trọng để quân và dân ta chủ động chuẩn bị lực lượng, nghiên cứu cách đánh và xây dựng phương án đối phó với loại máy bay chiến lược hiện đại nhất của Hoa Kỳ.

Trong suốt 12 ngày đêm (từ ngày 18 đến ngày 29 tháng 12 năm 1972), các lực lượng tên lửa phòng không, pháo phòng không, không quân tiêm kích, radar, dân quân tự vệ và nhân dân Thủ đô phối hợp chiến đấu liên tục.

Các đơn vị tên lửa phòng không đã nghiên cứu, cải tiến phương pháp tác chiến, khắc phục nhiễu điện tử, lựa chọn thời cơ thích hợp để phóng đạn, từng bước bắn rơi nhiều máy bay B-52 và máy bay chiến thuật.

Lực lượng Quân chủng Phòng không - Không quân đã hiệp đồng chặt chẽ giữa các binh chủng, phát huy hiệu quả mạng lưới cảnh giới, chỉ huy và điều hành chiến đấu trên toàn miền Bắc.

Nhân dân Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương vừa chiến đấu, vừa khắc phục hậu quả bom đạn, bảo đảm giao thông, thông tin liên lạc, cứu chữa người bị thương và nhanh chóng ổn định đời sống.

Nhiều tập thể, cá nhân lập nên những chiến công xuất sắc, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của thế trận chiến tranh nhân dân trên mặt trận phòng không.

Sau 12 ngày đêm chiến đấu quyết liệt, quân và dân Việt Nam đã bắn rơi nhiều máy bay các loại, trong đó có số lượng đáng kể máy bay ném bom chiến lược B-52 – loại vũ khí được coi là biểu tượng sức mạnh không quân của Hoa Kỳ. Tổn thất này buộc Hoa Kỳ phải chấm dứt cuộc tập kích chiến lược bằng đường không.

Ngày 30 tháng 12 năm 1972, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra miền Bắc Việt Nam và nối lại đàm phán tại Paris.

Ngày 27 tháng 1 năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết, trong đó Hoa Kỳ cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, đồng thời rút toàn bộ quân đội và quân đồng minh khỏi miền Nam Việt Nam.

Các nhà sử học đánh giá Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" là đỉnh cao của nghệ thuật phòng không nhân dân Việt Nam, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và ý chí quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta trước đối phương có ưu thế vượt trội về vũ khí và trang bị kỹ thuật.

Chiến thắng còn khẳng định đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn của Đảng, sức mạnh của thế trận quốc phòng toàn dân và khả năng làm chủ khoa học, kỹ thuật quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ngày nay, Bảo tàng Chiến thắng B-52, hồ Hữu Tiệp (quận Ba Đình) cùng nhiều di tích liên quan vẫn lưu giữ những dấu tích lịch sử của chiến thắng. Đây là những địa chỉ đỏ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo vệ Tổ quốc cho các thế hệ trẻ.

Đối với đoàn viên, thanh niên hôm nay, Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần tự lực, tự cường, bản lĩnh vượt qua mọi thử thách và khát vọng giữ vững hòa bình để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.

Ý nghĩa giáo dục

• Giáo dục lòng yêu nước, ý chí bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Nguồn tham khảo

• Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng Toàn tập.