CHIẾN THẮNG GIỒNG DỨA – DẤU MỐC OANH LIỆT CỦA LỰC LƯỢNG VŨ TRANG CÁCH MẠNG
Chiến thắng Giồng Dứa – Dấu mốc oanh liệt của lực lượng vũ trang cách mạng
Chiến thắng Giồng Dứa diễn ra ngày 25/4/1947 tại ấp Đông, xã Long Định, huyện Châu Thành (nay thuộc tỉnh Tiền Giang), trên tuyến Quốc lộ 1A, khu vực km 1974+250 ngày nay. Đây là vùng đất thuộc hệ thống Ba Giồng nổi tiếng, gồm giồng Cánh Én, giồng Kỳ Lân và giồng Qua Qua; riêng khu vực có nhiều dứa gai mọc hoang nên nhân dân quen gọi là Giồng Dứa.
Trong bối cảnh những năm đầu toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Trần Văn Trà – Khu Bộ trưởng Khu 8 – lực lượng ta gồm Đại đội xung phong Khu 8, Chi đội 17 cùng quân dân du kích Mỹ Tho đã tổ chức phục kích đoàn xe Công-voa của địch và đoàn xe của chính phủ bù nhìn Nam Kỳ tự trị.
Với thế trận được chuẩn bị chu đáo, cách đánh táo bạo và quyết đoán, quân ta đã phá hủy 14 xe quân sự, tiêu diệt gần 80 tên địch, bắt sống 7 tên, trong đó có một số sĩ quan và quan chức quan trọng của chính quyền bù nhìn. Trận đánh gây tiếng vang lớn, làm chấn động dư luận trong và ngoài nước, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của quân và dân Nam Bộ.
Chiến thắng Giồng Dứa không chỉ mang ý nghĩa về mặt quân sự mà còn đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam. Trận đánh thể hiện sự tiến bộ về nghệ thuật tổ chức phục kích, khả năng chỉ huy linh hoạt, cách bố trí lực lượng và vận dụng chiến tranh nhân dân sáng tạo trong điều kiện trang bị còn hạn chế. Đây được xem là một trong những trận đánh tiêu biểu của Nam Bộ trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp.
Để ghi dấu sự kiện lịch sử này, năm 1985, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tiền Giang đã xây dựng tượng đài Chiến thắng Giồng Dứa tại địa điểm trận đánh. Công trình gồm tượng tròn và phù điêu do hai nhà điêu khắc Đỗ Như Cẩn và Phạm Mười tạo mẫu, với sự cố vấn của Thượng tướng Trần Văn Trà. Tượng đài khắc họa hình ảnh nữ dân quân, chiến sĩ vệ quốc quân và người nông dân thổi tù và, tái hiện khí thế chiến đấu sục sôi của quân dân ta.
Năm 2000, do mở rộng Quốc lộ 1A, tượng đài được quy hoạch, di dời vào sâu khoảng 40m và tôn tạo trong khuôn viên rộng hơn 8.800 m² với công viên, vườn hoa và hồ cảnh quan. Công trình có chiều cao 7m, dài 24m, bằng bê tông cốt thép, tạo thành điểm nhấn lịch sử – văn hóa của địa phương.
Năm 2003, Di tích lịch sử Chiến thắng Giồng Dứa được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Hiện nay, di tích do Trường Quân sự địa phương thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tiền Giang quản lý.
Trải qua hơn bảy thập kỷ, Chiến thắng Giồng Dứa vẫn là biểu tượng của tinh thần quật khởi, lòng yêu nước và nghệ thuật chiến tranh nhân dân sáng tạo của quân và dân Tiền Giang nói riêng, cả nước nói chung. Đây không chỉ là một chiến công quân sự mà còn là nguồn động viên to lớn, hun đúc ý chí độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam trong suốt chặng đường đấu tranh cách mạng.
