Chiến thắng Giồng Dứa (ngày 24/4/1947) do Khu Bộ trưởng Khu 8 Trần Văn Trà trực tiếp chỉ huy

1.Nội dung, giá trị lịch sử:

          Chiến thắng Giồng Dứa thuộc loại hìnhø di tích lịch sử cách mạng, nơi lưu niệm sự kiện chiến thắng quân xâm lược của quân và dân khu 8 Mỹ Tho nói riêng và quân dân cả nước nói chung. Trong cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp xâm lược.

          Cặp theo tuyến lộ Đông Dương (quốc lộ I) địa hình hai bên lộ bằng phẳng, đồng ruộng trống trãi. Đoạn Giồng Dứa rất ít nhà của dân, nhân dân sống ở đây đa số là tá điền nghèo có lòng căm thù quân xâm lược, bọn tai sai ác ôn và địa chủ cường hào ác bá, bóc lột, bán nước. Nhân dân có tinh thần yêu nước ủng hộ cách mạng kháng chiến. Khả năng đảm bảo bí mật cho các đơn vị thực hiện trận đánh rất cao.

Trên lộ Đông Dương (quốc lộ I) địch đi lại thành qui luật. Hằng tháng vào ngày 20-25 chúng tổ chức một đoàn “công voa” khoảng từ 20 đến 30 chiếc đi tiếp tế cho binh lính và bọn tay sai ở các tỉnh Miền Tây. Để bảo vệ cho đoàn xe địch tổ chức một bộ phận đi hộ tống gồm xe thiết giáp và bộ binh đi cùng. Riêng trong chuyến đi lần này có một bộ phận chính phủ bù nhìn Nam Kỳ tự trị tháp tùng đi kinh lý các tỉnh miền Tây. Đoàn xe gồm 39 chiếc trong đó 12 chiếc chở quân và phái đoàn. Nắm được tình hình và qui luật của địch, đồng chí Trần Văn Trà quyết định tổ chức bố trí quân để phục kích tiêu diệt địch.

Nhằm tiêu diệt gọn địch di chuyển trên lộ với đoàn xe nhiều chiếc, đồng chí Trần Văn Trà sử dụng lực lượng khoá 2 Trường quân chính khu 8, chi đội 17 khu và dân quân tỉnh Mỹ Tho.

- Học viên khoá 2 Trường quân chính khu 8 được tổ chức thành đại đội xung phong do đồng chí Nguyễn Doãn Bảy làm Đại đội trưởng. Đại đội được phiên chế thành 04 trung đội gồm: 03 trung đội bộ binh và 01 trung đội hoả lực, một tiểu đoàn trinh sát. Đại đội này là thành phần nồng cốt cán bộ chủ lực của quân khu, đã từng tham gia nhiều trận đánh lớn của toàn khu về trường học 06 tháng để nâng cao kỷ chiến thuật chiến đấu.

- Lực lượng thứ hai là chi đội 17 do đồng chí Bùi Văn Long (Phan Đình Lân) làm chi đội trưởng được thành lập tháng 8 năm 1946 do hợp nhất các đơn vị quốc vệ đội, đã trãi qua nhiều trận mạt có kinh nghiệm trong chiến đấu.

- Lực lượng dân quân tỉnh Mỹ Tho, thuộc thành phần giai cấp công nhân nông dân có tinh thần yêu nước, sẳn sàng chiến đấu.

Về bố trí lực lượng phục kích tiêu diệt địch, toàn bộ lực lượng tham gia trận đánh được chia ra làm 04 bộ phận. Chọn trận địa phục kích từ ấp Trung xã Long Định đến cầu An Thạnh dài 3km. Đoạn phục kích chủ yếu dài 800m từ cua Giồng Dứa đến giáp ấp Trung xã Long Định.

Bộ chỉ huy trận đánh do đồng chí Trần Văn Trà Khu Bộ trưởng khu 8 trực  tiếp chỉ huy. Bộ chỉ huy nằm cách Giồng Dứa 500m về hướng Tây, tại xóm Keo xã Long Định. Trong quá trình tiến công địch bộ chỉ huy cùng đi và bộ chỉ huy đại đội xung phong trên hướng chủ yếu.

2.Diễn biến chiến đấu:

Mọi công tác chuẩn bị đã được hoàn tất, các kế hoạch tác chiến đã được vạch ra và phần công cụ thế cho từng đơn vị, từng chiến sĩ tham gia trận đánh.

          Đúng 19 giờ ngày 24 tháng 04 năm 1947 sau khi nắm chắc tình hình ngày 25 địch có đoàn công voa đi trên lộ Đông Dương về tiếp tế cho binh lính và tay sai ở các tỉnh miền Tây. Đồng chí Trần Văn Trà hạ lệnh cho các lực lượng hành quân từ xóm Keo ra chiếm lĩnh xây dựng trận địa, từng bộ từng khẩu đội theo nhiệm vụ đã bí mật vào chiếm lĩnh, mỗi đồng chí một nhiệm vụ. Đến 3 giờ sáng ngày 25 tháng 04 các bộ phận đã hoàn thành công tác chiếm lĩnh, nguỵ trang công sự và vũ khí rất kín đáo.

06 giờ ngày 25 địch từ hướng Cai Lậy địch dùng xe đi tuần ngang qua trận địa. Vào khoảng 9 giờ đoàn xe 39 chiếc, trong đó có 12 xe quân sự và một số xe chở phái đoàn tuỳ tùng. Sau khi dừng lại nghỉ tại Trung Lương chúng xuất phát di chuyển về hướng Cai Lậy, đội hình xe đi dài gần 2km. Khi đoàn xe đi qua  ngã tư Chợ Bưng, đài quan sát của ta phát hiện và báo ngay cho đồng chí Nguyễn Doãn Bảy. Đồng chí phát lệnh cho tiểu đội khoá đầu chuẩn bị. Hơn 9 giờ chiếc xe Jeep đi đầu của địch chở tên đại tá Trocard đến trận địa phục kích đoạn khoá đầu, một đồng chí của ta giả nông dân đang kéo chiếc xe bò đầy đá + rơm bất ngờ đẩy ra giữa lộ chận ngang đường buộc đoàn xe của địch phải dừng lại. Tên Trocard ra lệnh cho lực lượng hộ tống cảnh giác thì bị ngay loạt đạn đầu của bộ đội ta gục chết tại chổ. Bọn lính hộ tống đi đầu chưa kịp phản ứng thì 03 quả mìn nổ tung và toàn bộ trận địa nổ súng. Bộ đội ta tại công sự được nguỵ trang kín đáo nhắm vào từng tên địch nhã đạn tiêu diệt. Bị đánh bất ngờ bọn địch không kịp trở tay, số sống sót nhàu xuống lộ tìm chổ ẩn nấp chống trả, một số tên cho quay đầu xe tháo chạy nhưng bị những loạt đạn 12,7 ly kềm lại, kết hợp với tiểu đội khóa đuôi giữ chặt trong đoạn phục kích chủ yếu.

Lúc này bọn địch ở phía ngoài đoạn phục kích chủ yếu, bắn mạnh yểm trợ cho bọn địch phía trước thì bị đại đội 3 chi đội 17 nổ súng và trung đội dân quân Mỹ Tho đánh kềm chế đồn An Thạnh. Bị đánh nhiều nơi trên đoạn lộ dài gần 3 km bọn địch phía sau không dám yểm trợ cho bọn phía trước, chúng tập trung đánh trả lại đại đội 3 và quay đầu tháo chạy bỏ mặt cho bọn phía trước đang kêu gọi cứu nguy. Lực lượng hộ tống phía trước dựa vào các khẩu đại liên đặt trên xe ra sức chống trả, nhiều lần thay xạ thủ nhưng đều bị ta tiêu diệt, một số tên bám vào bờ lộ Nam bị khẩu trung liên của ta bố trí bên kia đường bắn lướt sườn số chết, số bị thương. Ta và địch giằng co quyết liệt, địch đối phó càng lúc càng lúng túng, đội hình bị rối loạn. Đồng chí Khu Bộ trưởng ra lệnh anh nông dân thổi “tù và”ø phát lệnh xung phong. Tiếng “tù và” vừa dứt đồng chí Nguyễn Doãn Bảy rời khỏi vị trí chỉ huy dẫn đầu đoàn quân xung phong mãnh  liệt, toàn đội hình đồng loạt xung phong.

Trước nguy cơ bị tiêu diệt, địch một số tên ngoan cố ra sức chống trả, đồng chí Nguyễn Doãn Bảy hy sinh. Trước mất mát đó toàn đội hình xung phong càng mãnh liệt hơn, vòng vây nhanh chóng được khép chặt, bọn địch bị tiêu diệt hoàn toàn, một ít tên đầu hàng bị quân ta bắt sống.

Chỉ hơn 30 phút chiến đấu quân ta hoàn toàn làm chủ trận địa, tịch thu vũ khí và chiến lợi phẩm, đốt xe địch còn lại tại mặt trận.

Gần 11 giờ quân ta rời khỏi trận địa, lui quân về hướng Bắc. Trung đội khoá sinh quân khu 8 rút về hướng Nam. Đại đội xung phong mang theo xác đồng chí Nguyễn Doãn Bảy về chôn cất ở xóm Keo xã Long Định.

12 giờ địch mới điều được lực lượng cơ động từ Mỹ Tho đến giải quyết hậu quả và cho pháo bắn khu vực Bắc Giồng Dứa.

3.Kết quả chiến đấu:

Quân ta đã phá huỷ 14 xe, diệt 80 tên trong đó có tên Trocard-đại tá chỉ huy tình báo, bắt sống 07 tên có kỷ sư Lefouse, tên đốc phủ Bích và Trương Vĩnh Khánh-Bộ trưởng của chính phủ Nam Kỳø tự trị.

      Ta hy sinh 01 đồng chí Nguyễn Doãn Bảy-đại đội trưởng. Cảm xúc trước chiến thắng này, tại mặt trận hoạ sĩ Diệp Minh Châu tự lấy máu tay mình vẽ chân dung Bác Hồ kính yêu trên mãnh lụa để tặng Người.

     Theo đánh giá của Phòng khoa học lịch sử quân sự quân khu 9:  “ Chiến thắng Giồng Dứa (Mỹ Tho) là một trong những trận tiêu diệt tiêu biểu ở nước ta trong những tháng đầu toàn quốc kháng chiến. Là những trận tiêu diệt địch lớn có tác dụng thối động hàng ngũ địch góp phần làm thất bại âm mưu bình định Nam Bộ (đồng bằng sông Cửu Long) của giặc Pháp và thúc đẩy khí thế đấu tranh cách mạng tạo được sự tin tưởng, phấn khởi trong nhân dân từ địa phương đến cả nước.

Chiến thắng Giồng Dứa đánh dấu bước trưởng thành của lực lượng vũ trang ta nói chung cả về trình độ nghệ thuật tác chiến, chỉ huy, sử dụng lực lượng, bố trí thế trận của cuộc chiến tranh nhân dân. Đồng thời khẳng định tinh thần chiến đấu anh dũng mưu trí của cán bộ chiến sĩ địa phương sẵn sàng vùng lên bảo vệ độc lập, tự do của tổ quốc theo tiếng gọi thiêng liêng của Đảng và Hồ Chủ Tịch”.

Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng mở rộng (1.48) nêu rõ: “Vệ quốc quân Nam Bộ đã tiến bộ vượt bực, lớn lên nhanh chóng thu được nhiều kinh nghiệm và thành tích”.

“Lực lượng Vũ Trang Nam Bộ đã trưởng thành trong lò lửa kháng chiến, từ cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân”.

Qua trận Giồng Dứa cũng nói lên sự đồng tâm hiệp lực quyết chí hy sinh của quân ta trong buổi đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, như đánh giá của Hồ Chủ Tịch: “Tuy khí giới của ta còn kém, kinh nghiệm ta còn ít, nhưng lòng kiên quyết, chí hy sinh của tướng lĩnh ta đã lập những chiến công oanh liệt vẽ vang có thể nói là kinh trời động đất” Hồ Chí Minh tuyển tập   NXB. ST.HN.1960   trang 273.

Nguồn: Trích Lý lịch di tích Chiến thắng Giồng Dứa (Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp)