“CHIẾN THẮNG LỆ SƠN - BẢN HÙNG CA VANG DỘI”

Giữa màu xanh tươi mát mênh mông ruộng đồng, bia di tích chiến thắng Lệ Sơn xã Hoà Tiến sừng sững như một chứng nhân lịch sử, lưu giữ những dấu ấn hào hùng của một thời đạn lửa. Khi những người lính Trung đoàn 803 (Liên khu 5) năm xưa trở về hội ngộ dưới tán bồ đề rợp bóng, ký ức về trận đánh oanh liệt hơn sáu thập kỷ trước như được đánh thức, sống dậy trong từng ánh mắt, nụ cười và cả những giọt nước mắt xúc động. Chiến thắng Lệ Sơn không chỉ là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quân và dân Quảng Nam – Đà Nẵng, mà còn là biểu tượng bất diệt của lòng quả cảm, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường của cả một thế hệ anh hùng.

Phút giây hội ngộ bên bia di tích chiến thắng Lệ Sơn, những người lính Trung đoàn 803 năm xưa không giấu được niềm vui và xúc động. Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng những ký ức về trận đánh năm nào vẫn vẹn nguyên trong những con người từng vào sinh ra tử. Nắm chặt tay các cựu chiến binh Lê Vĩnh Đề, Hồ Xuân Cảnh, Võ Văn Minh và đồng đội, Đại tá Trương Công Vọng nghẹn ngào đề nghị dành một phút mặc niệm tưởng nhớ 12 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Dưới bóng bồ đề mát rượi, qua lời kể của những nhân chứng sống, chiến thắng năm xưa lại hiện lên hào hùng như thuở nào.

Mùa hè năm 1952, khi hạn hán và đói kém bao trùm đất Quảng Nam – Đà Nẵng, giặc Pháp lại tăng cường càn quét, lập đồn bốt nhằm siết chặt và khuất phục ý chí chiến đấu của nhân dân vùng tạm chiếm. Trong hoàn cảnh ấy, Tiểu đoàn 59 (Trung đoàn 803) nhận nhiệm vụ tham gia Chiến dịch hè thu 1952. Từ Bình Định, đơn vị hành quân ròng rã 18 ngày đêm vượt hàng trăm cây số để ra đến Quảng Nam. Dưới sự chỉ huy của Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Lựu và Chính trị viên Phạm Đạo, Tiểu đoàn 59 liên tục lập chiến công tại Phủ Kỳ, Văn Ly, Kỳ Nam trước khi được giao nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Lệ Sơn – tên tuổi gắn với “địa ngục Lệ Sơn” khét tiếng tàn bạo.

Lệ Sơn là một đồn địch kiên cố, có đại đội hỗn hợp Pháp – ngụy đóng giữ, được yểm trợ hỏa lực mạnh từ các cứ điểm lân cận. Để đảm bảo chiến thắng, Tiểu đoàn 59 quyết định chia hướng tấn công, đồng thời vượt sông Yên trong đêm với sự hỗ trợ thầm lặng nhưng to lớn của nhân dân địa phương.

Đêm 18-9-1952, bộ đội bí mật cơ động từ bìa rừng Đồng Xanh, Đồng Nghệ xuống Cẩm Toại (nay thuộc xã Hoà Vang). Cơ sở địa phương đã vận động hàng trăm ghe câu của ngư dân bí mật chở bộ đội vượt sông Yên. Đêm ấy trời tối như mực, anh chị em cơ sở đốt hương cắm dọc đường làm lộ tiêu dẫn đường.

0 giờ 15 phút ngày 19-9-1952, trận đánh mở màn bằng loạt hỏa lực dồn dập của ta. Chỉ sau 30 phút giằng co ác liệt, quân ta đã chiếm được đầu cầu, tràn vào cứ điểm và áp đảo hoàn toàn sức kháng cự của địch. Sau một giờ chiến đấu, sức kháng cự của địch tê liệt hoàn toàn. Ta bắt sống 15 tên, thu toàn bộ vũ khí, quân trang; xác địch nằm la liệt khắp nơi. Khi tiếng súng vừa ngớt, bà con trong vùng ùa vào đồn, vừa mừng chiến thắng vừa lo lắng hỏi: “Sao không thấy mặt thằng đội Tước?”Cuối cùng, tên đội Tước bị bắt khi đang giả dạng dân công tải thương để trốn thoát. Vài ngày sau, theo nguyện vọng của nhân dân, Tòa án Quân sự tại xã Hòa Khương (cũ- nay thuộc xã Hoà Tiến) đã xét xử và buộc tên Việt gian đền tội. Chiến thắng hoàn toàn thuộc về quân ta – một chiến thắng khiến nhân dân Hòa Tiến vỡ òa xúc động.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến thắng Lệ Sơn vẫn sống mãi trong ký ức của những người lính năm xưa và trong lòng lớp lớp thế hệ hôm nay như một bản hùng ca bất tử. Dưới bóng cây bồ đề nơi bia di tích lặng im mà thiêng liêng, mỗi câu chuyện kể lại càng khiến người nghe thấm thía hơn những hy sinh to lớn để đổi lấy hòa bình hôm nay. Chiến công của Tiểu đoàn 59 và Trung đoàn 803 không chỉ góp phần tạo nên mùa hè thắng lợi năm 1952, mà còn trở thành ngọn lửa truyền thống, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục xây dựng quê hương giàu mạnh, xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước.