Chiến thắng Tây Bắc năm 1952 - Bước trưởng thành của QĐND Việt Nam

Tuy nhiên, cả ba chiến dịch (Hoàng Hoa Thám, Trần Hưng Đạo, Quang Trung) đều không đạt được mục đích về mặt chiến lược, lại bị tổn thất về lực lượng. Chỉ đến khi Chiến dịch Hòa Bình giành thắng lợi đã chứng tỏ địa bàn rừng núi là nơi quân đội và nhân dân ta phát huy được ưu thế, hạn chế được thế mạnh về hỏa lực và khả năng cơ động nhanh của địch. Từ thực tế đó, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 3, khóa II (tháng 4-1952), Trung ương Đảng đã nhận định, trong tương quan địch còn mạnh hơn ta về trang bị kỹ thuật và tổng quân số, ta nắm quyền chủ động, nhưng chưa đủ ưu thế áp đảo. Vì vậy, việc chọn hướng mở chiến dịch phải phù hợp với thế và lực của ta, cần tránh chỗ mạnh, đánh vào chỗ yếu, khoét sâu nhược điểm của địch, làm chúng suy yếu dần, ta trưởng thành từng bước, giành thắng lợi từng phần, tạo ra chuyển biến so sánh lực lượng có lợi cho ta, tiến lên những trận quyết chiến chiến lược, giành thắng lợi quyết định.

Trên cơ sở phân tích và so sánh tương quan lực lượng giữa ta và địch trên chiến trường, căn cứ vào đề nghị của Bộ Tổng Tham mưu và Tổng Quân ủy, Bộ Chính trị, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc nhằm tiêu diệt sinh lực địch, tranh thủ nhân dân, giải phóng một bộ phận đất đai có tính chất quan trọng về chiến lược. Đó là một quyết định đúng đắn, phù hợp với thế, lực và sự phát triển của ta trong giai đoạn giữ vững và phát huy thế chủ động chiến lược. Sau gần 2 tháng (từ ngày 14-10 đến 10-12-1952), Chiến dịch Tây Bắc kết thúc thắng lợi, ta loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên địch, giải phóng một vùng đất đai rộng lớn ở địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng; từng bước mở rộng và giữ vững quyền chủ động về chiến lược, đánh dấu bước phát triển, trưởng thành mới của Quân đội ta, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.

Chiến thắng Tây Bắc năm 1952 đã đi vào lịch sử, khẳng định sự trưởng thành vượt bậc trên nhiều phương diện của Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng trên những nội dung cơ bản sau:

Một là, Chiến dịch Tây Bắc khẳng định sự phát triển không ngừng về công tác giáo dục chính trị tư tưởng, trình độ tổ chức huấn luyện quân sự và bản lĩnh chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ QĐND Việt Nam

Thu-Đông năm 1952, Trung ương Đảng, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh quyết định mở Chiến dịch Tây Bắc là một thử thách lớn đối với quân và dân ta. Bởi, chiến trường Tây Bắc có địa hình phức tạp, dân cư thưa, giao thông khó khăn; cơ sở chính trị còn yếu do bị địch khủng bố thường xuyên. Hơn nữa, trước các hoạt động tác chiến của ta, địch sẽ đối phó quyết liệt bằng việc tăng viện hoặc rút về co cụm và có thể tổ chức các cuộc hành quân đánh sâu vào hậu phương ta để phá hoại.

Do tính chất quan trọng của Chiến dịch Tây Bắc, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh trực tiếp lãnh đạo công tác chuẩn bị. So với các chiến dịch trước đó, Chiến dịch Tây Bắc có thời gian chuẩn bị dài hơn. Trong đó, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Quân ủy quan tâm chỉ đạo. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3, khóa II (tháng 4-1952), đã đề ra những nhiệm vụ cấp thiết lúc này phải xây dựng quân đội mạnh hơn nữa, tiến hành chỉnh quân để nâng cao chất lượng chính trị của bộ đội, đề cao tư tưởng của cán bộ, cũng như đề cao trình độ chiến thuật, kỹ thuật của toàn quân. Trên cơ sở đó, Tổng Quân ủy chỉ rõ: Việc thống nhất tư tưởng, quán triệt sâu sắc quyết tâm mở chiến dịch của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều kiện tiên quyết không thể thiếu được để đánh thắng quân địch.

Tháng 5-1952, các đơn vị tiến hành giáo dục chính trị cho cán bộ và chiến sĩ. Đây là cuộc chỉnh huấn chính trị tập trung lớn nhất của Quân đội ta kể từ khi thành lập. Bộ đội được học tập tài liệu “Trường kỳ kháng chiến”, tự lực cánh sinh; được quán triệt đầy đủ “10 điều kỷ luật chung và 3 điều kỷ luật chiến trường” của Bộ Tổng Tư lệnh... Thông qua đợt chỉnh huấn chính trị, bộ đội có nhiều chuyển biến lớn về nhận thức tư tưởng, xác định được quan điểm, lập trường, nâng cao trách nhiệm và tinh thần chiến đấu. Đặc biệt, do tầm quan trọng của công tác tranh thủ nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã soạn thảo và ký “Tám điều mệnh lệnh của Chính phủ Dân chủ Cộng hòa Việt Nam”. Người đã vượt suối lũ để đến dự hội nghị cán bộ bàn kế hoạch tác chiến. Tình cảm và sự quan tâm đặc biệt của Người tác động sâu sắc đến ý chí, quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ tham gia Chiến dịch Tây Bắc.

Sau đợt chỉnh huấn chính trị, các đơn vị chủ lực bước vào chỉnh huấn quân sự. Bộ đội được huấn luyện 5 kỹ thuật chiến đấu cơ bản, học cách đánh công sự cải tiến, đánh cả ban ngày và ban đêm; nhiều trung đoàn diễn tập tác chiến hiệp đồng bộ binh với pháo binh; được phổ biến các kinh nghiệm chiến đấu của Chiến dịch Biên giới, Hòa Bình. Từ đơn vị cơ sở đến đại đoàn đều được biên chế phù hợp với cách đánh công kiên và đánh vận động theo hướng tăng thêm lực lượng trực tiếp cầm súng trên chiến trường. Trang bị vũ khí được tăng cường mạnh, thống nhất theo hướng gọn nhẹ, sức chiến đấu cao. Bên cạnh đó, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh xây dựng kế hoạch động viên 6.000 tân binh để giao cho các đơn vị vừa huấn luyện, vừa làm lực lượng vận tải, vừa bổ sung cho các đơn vị chiến đấu sau mỗi trận đánh. Đồng thời, điều một số cán bộ trung đội, đại đội mới tốt nghiệp các trường lục quân và bổ túc sơ cấp làm lực lượng cán bộ dự trữ cho chiến dịch...