Chiến thắng Tây Nguyên - bước trưởng thành vượt bậc của bộ đội chủ lực Mặt trận Tây Nguyên 1975 (1)

Năm 1975, dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, trực tiếp là Quân ủy Trung, Chiến dịch Tây Nguyên (mật danh A275) được mở nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng các tỉnh Đắk Lắk, Phú Bổn, Quảng Đức, thực hiện chia cắt và tạo thế chiến lược mới trên chiến trường miền Nam. Thắng lợi của Chiến dịch không chỉ làm thay đổi căn bản cục diện chiến trường mà còn mở ra thời cơ chiến lược để quân và dân ta phát triển tiến công, tiến tới toàn thắng trong Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Thực tiễn thắng lợi Chiến dịch Tây Nguyên đã để lại nhiều bài học quý báu về nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh nhân dân, đặc biệt đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của bộ đội chủ lực trên các phương diện tổ chức lực lượng, bảo đảm vũ khí, trang bị và nghệ thuật tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn. Nổi bật là sự phát triển về nghệ thuật tạo và nắm thời cơ cơ động lực lượng; nghệ thuật nghi binh lừa địch; nghệ thuật lựa chọn mục tiêu trận then chốt quyết định trong chiến dịch.

Quân Giải phóng đánh chiếm sở chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy quân Sài Gòn tại Buôn Ma Thuột, ngày 11-3-1975. Ảnh tư liệu Nắm chắc thời cơ đó, ta chủ động tạo thế và thời cơ có lợi; từng bước xây dựng, bố trí, điều chỉnh thế trận, tổ chức các hoạt động tác chiến tạo thế. cải tạo môi trường chiến trường và chuẩn bị đầy đủ điều kiện cho bộ đội chủ lực tiến công khi thời cơ xuất hiện.Bộ Tổng Tư lệnh đã tăng cường cho Mặt trận Tây Nguyên lực lượng, vũ khí, trang bị, bảo đảm khối chủ lực đủ khả năng tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn và có sức cơ động cao. Các sư đoàn bộ binh được bổ sung thêm quân số, tăng cường thêm trung đoàn pháo binh; lực lượng xe tăng, phòng không, thông tin, đặc công được kiện toàn tổ chức, bổ sung trang bị hiện đại, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện tác chiến chiến dịch quy mô lớn.Để tạo thế vững chắc cho các đơn vị chủ lực đứng chân ở những vị trí hiểm yếu, quan trọng, ngay từ năm 1974, ta sử dụng một số đơn vị bộ đội chủ lực đánh chiếm bàn đạp chiến dịch, tạo lập được thế trận ban đầu vững chắc, hình thành thế đánh, thế giữ thuận lợi. Cùng với đó, nhằm phát triển thế và lực của ta, làm suy yếu thế và lực của địch, tạo thời cơ thuận lợi bảo đảm chắc thắng cho trận then chốt mở đầu ở Buôn Ma Thuột, ta tích cực đẩy mạnh hoạt động nghi binh lừa dụ địch về hướng Trị - Thiên và thu hút, kìm giữ chủ lực địch ở Bắc Tây Nguyên, khiến chúng phán đoán và hành động sai lầm, tạo điều kiện thuận lợi cho ta giữ bí mật, bất ngờ về ý định Chiến dịch. Nhờ đó, ta “trói chặt” địch, tạo thời cơ thuận lợi để bí mật cơ động, triển khai lực lượng, phương tiện, tiến hành trận then chốt mở đầu Chiến dịch giành thắng lợi.Khi địch bộc lộ sơ hở, rơi vào thế bị động đối phó theo ý định, nghi binh, lừa dụ của ta, bộ đội chủ lực tận dụng thời cơ, nhanh chóng cơ động lực lượng bao vây tiêu diệt lực lượng phản kích chủ yếu của địch khi chúng vừa đổ bộ, buộn phải rút bỏ Tây Nguyên. Trước tình thế không thể chống đỡ, lực lượng địch với khoảng 15 nghìn quân tạo nên một cuộc “tháo chạy hỗn loạn của một đoàn quân bại trận thảm hại”⁶ theo Đường số 7 về hướng Phú Bổn. Sai lầm về chiến lược của địch dẫn đến hàng loạt sai lầm về chiến dịch và chiến thuật tiếp theo và đây là thời cơ thuận lợi để ta tiêu diệt toàn bộ quân địch rút chạy trong trạng thái tinh thần hoang mang, rối loạn chỉ huy, hiệp đồng thiếu chặt chẽ, lộ rõ nhiều sơ hở.Nghệ thuật nghi binh lừa địchNgày 9/1/1975, Quân ủy Trung ương họp, triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về Chiến dịch Tây Nguyên, trong đó xác định Buôn Ma Thuột là mục tiêu then chốt. Quán triệt Nghị quyết của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, ngày từ đầu tháng 2-1975, sau khi tiếp nhận trận địa ở khu vực phía Bắc tỉnh Kon Tum và phía Tây tỉnh Pleiku của Sư đoàn 10, Sư đoàn 320 để lại, các Trung đoàn 19, 29 của Sư đoàn 968 đã tổ chức trinh sát, bắn tỉa, pháo kích, đánh địch lấn ra ngoài như các hoạt động các đơn vị trước vẫn làm. Đồng thời, đơn vị đẩy mạnh các hoạt động chuẩn bị chiến trường như làm đường cơ động, tung các toán trinh sát vào thị xã Kon Tum, tăng thêm lực lượng ra phía trước, củng cố công sự, làm trận địa pháo, dùng xe vận chuyển gạo, đạn từ phía sau ra Võ Định... Trước các hoạt động này, đầu tháng 2, địch phải điều Liên đoàn 6 từ phía sau lên phía Bắc tỉnh Kon Tum, nống ra Bắc cao điểm 751, nhưng bị ta đánh trả quyết liệt, buộc phải lùi lại. Trung đoàn 19 đã tổ chức cho công binh phối hợp với dân quân và Nhân dân các làng phía tây Pleiku sửa lại các tuyến đường cơ động cho xe, pháo, mở mới những đoạn đường ở gần các mục tiêu địch trên Quốc lộ 19 tây, 5A, 5B. Công binh nổ bộc phá san đường ngầm qua các suối cạn, cố tình để lộ ý định. Các trận địa phòng ngự ở tuyến phía tây Gia Lai như Chư Kra, điểm cao 631 trên Đường 5A, 5B, Quốc lộ 19 được lệnh sửa chữa gấp, để làm bàn đạp cho các lực lượng phía sau lên tiến công. Các tổ trinh sát tăng cường trinh sát thị xã Pleiku, trục Đường 14 đoạn Pleiku - Hàm Rồng và đột nhập vào Bầu Cạn (đông quận lỵ Thanh An) và Chư Gôi, bắt tù binh địch để khai thác thông tin... Các hành động trên khiến địch càng tin rằng ta đã tăng cường bố phòng chặt chẽ ở phía tây Pleiku, chuẩn bị cho chiến dịch quân sự sắp xảy ra ở Bắc Tây Nguyên.