CHIẾN THẮNG THƯỢNG ĐỨC

Trong dòng chảy hào hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những trận đánh mà chiến công của nó vang dội không kém bất cứ chiến dịch lớn nào, trở thành dấu mốc quan trọng mở đường cho đại thắng mùa Xuân năm 1975. Chiến thắng Thượng Đức năm 1974 là một trong những chiến công như thế. Trận đánh không chỉ thể hiện sức mạnh quân sự của lực lượng vũ trang Quân khu 5, mà còn khẳng định quyết tâm sắt đá của toàn dân trong việc phá vỡ hệ thống phòng ngự chiến lược của quân đội Sài Gòn ở miền Trung, mở ra cánh cửa lớn dẫn đến ngày toàn thắng.

Thượng Đức nằm ở phía tây Đà Nẵng, thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Đây là một vùng núi hiểm trở, địa thế cao, án ngữ trục đường chiến lược 14 – tuyến nối liền Tây Nguyên với duyên hải miền Trung. Nhận thấy ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng của nơi này, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã xây dựng Thượng Đức thành một cứ điểm kiên cố bậc nhất miền Trung, được mệnh danh là “cánh cửa thép” bảo vệ Đà Nẵng. Hệ thống công sự, hỏa lực, lô cốt, trận địa pháo được bố trí chằng chịt, cùng với lực lượng phòng thủ dày đặc khiến nơi đây trở thành một trong những cứ điểm khó đánh nhất của địch thời bấy giờ.

Năm 1974, tình hình chiến trường miền Nam chuyển biến có lợi cho ta. Sau nhiều thắng lợi ở Khu 5, ta đã hình thành được thế chủ động, buộc đối phương phải căng mỏng lực lượng. Nắm lấy thời cơ đó, Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 5 nhận định rằng việc đánh bại Thượng Đức sẽ tạo ra một cú đột phá chiến lược: phá vỡ “lá chắn thép” phía tây Đà Nẵng, làm tan rã hệ thống phòng thủ của địch tại miền Trung và mở đường trực tiếp cho các chiến dịch lớn tiếp theo. Vì vậy, quyết tâm đánh chiếm Thượng Đức được xác định rõ ràng và trở thành nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng vũ trang Khu 5. Tháng 7/1974, chiến dịch tấn công Thượng Đức chính thức bắt đầu. Lực lượng chủ lực của Quân khu 5 với các đơn vị bộ binh tinh nhuệ, đặc công, pháo binh đã vào vị trí, chuẩn bị cho trận đánh kéo dài và vô cùng ác liệt. Ngay từ những ngày đầu, ta tập trung đánh vào các điểm cao quan trọng, đặc biệt là điểm cao 1062, nơi được xem là “mắt thần” của hệ thống phòng ngự địch. Trận giành giật điểm cao 1062 diễn ra nhiều ngày liền, có thời điểm chỉ trong một ngày mà điểm cao đổi chủ đến vài lần, thể hiện mức độ ác liệt không thua kém bất kỳ chiến trường nào. Những chiến sĩ của ta đã chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: địa hình dốc đứng, đường tiếp tế khó khăn, mưa núi liên tiếp, bom pháo địch dội xuống không ngừng. Thế nhưng với tinh thần quyết tử, họ vẫn kiên cường bám trụ, giữ từng mét đất, từng lô cốt.

Sau nhiều ngày tổ chức tiến công đồng loạt, hiệp đồng giữa bộ binh và pháo binh được thực hiện chặt chẽ, ta từng bước đẩy lùi các tuyến phòng thủ kiên cố của địch. Đến ngày 7/8/1974, lá cờ chiến thắng của bộ đội ta tung bay trên nóc quận lỵ Thượng Đức – biểu tượng cho việc ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm quan trọng bậc nhất này. Thắng lợi đó khiến quân đội Sài Gòn choáng váng, bởi Thượng Đức vốn được xem như nơi “bất khả xâm phạm”. Ngay sau thất bại, đối phương đã điều gấp lực lượng chủ lực, trong đó có cả Sư đoàn 3, để phản kích chiếm lại Thượng Đức. Tuy nhiên, tất cả các đợt phản công đều bị quân ta đánh trả quyết liệt, buộc địch phải rút lui trong thế thất bại nặng nề.

Chiến thắng Thượng Đức gây tổn thất nghiêm trọng cho quân đội Sài Gòn. Nhiều đơn vị chủ lực bị tiêu diệt hoặc tan rã; hàng loạt vũ khí, trang thiết bị bị thu giữ; tinh thần binh lính suy sụp nhanh chóng. Quan trọng hơn, thất thủ Thượng Đức khiến cánh cửa phía tây Đà Nẵng bị mở toang, tạo ra một lỗ hổng chiến lược lớn trong hệ thống phòng ngự của địch ở miền Trung. Đây chính là điều kiện quan trọng để quân ta mở chiến dịch giải phóng Đà Nẵng vào tháng 3/1975 – chỉ vài tháng sau chiến thắng Thượng Đức. Không chỉ có giá trị trong quân sự, chiến thắng Thượng Đức còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Nó khẳng định lòng quả cảm, sự bền bỉ và ý chí quyết chiến quyết thắng của quân dân Khu 5. Những chiến sĩ tham gia trận đánh này đã vượt qua vô vàn gian khổ, hy sinh để tạo nên một thắng lợi có tầm vóc chiến lược, góp phần trực tiếp vào đại thắng mùa Xuân năm 1975. Thượng Đức vì vậy được mệnh danh là “Điện Biên Phủ thứ hai của miền Nam”, bởi tầm ảnh hưởng rộng lớn và sức vang dội của nó trên toàn chiến trường.

Chiến thắng Thượng Đức năm 1974 mãi mãi được ghi vào lịch sử như một dấu son rực rỡ. Trận đánh ấy không chỉ thể hiện tài nghệ chỉ huy, sức mạnh hiệp đồng binh chủng và tinh thần chiến đấu bất khuất của quân đội ta, mà còn là cơ sở quan trọng giúp ta tiến nhanh đến ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam. Đó là chiến công sẽ còn sống mãi trong lòng các thế hệ, là niềm tự hào bất tận của quân dân Khu 5 và của cả dân tộc Việt Nam.