Chiến thắng Trảng Bom (27/4/1975)

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh trận tiến công tiêu diệt Yếu khu Trảng Bom được coi là “đột phá khẩu” trên hướng Đông, tạo điều kiện thuận lợi cho Quân đoàn 4 phát triển tiến công vào Sài Gòn - Gia Định; đồng thời, góp phần giữ thế, tạo đà, cổ vũ tinh thần quân và dân ta đồng loạt tiến công và nổi dậy theo chiều sâu của Chiến dịch, góp phần vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.Trảng Bom cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 42km, tiếp giáp và cách trung tâm thành phố Biên Hòa khoảng 20km về phía Đông, nằm ở phía Tây Nam của hồ thủy điện Trị An. Sau khi thất thủ ở Xuân Lộc (21/4/1975), Quân đoàn 3 địch lệnh cho Sư đoàn 18 tập trung lực lượng còn lại lập phòng tuyến Trảng Bom, chúng bố trí lực lượng gồm: Chiến đoàn 48 ngăn chặn phía Đông Trảng Bom (Hưng Nghĩa, Dương Ngô, Bàu Cá và sân bay); Chiến đoàn 43 ở Tây Nam và ga Song Mây. Chiến đoàn 52 bảo vệ Tây Bắc Trảng Bom và Tây Bắc suối Đỉa; Chi đoàn 1 xe tăng từ Bầu Cá đến Trảng Bom; Chi đoàn 3 Lữ Kỵ binh 3 bố trí từ Trảng Bom đến suối Đỉa. Thiết đoàn 5 ở Tây Bắc sân bay. Lực lượng pháo binh bố trí thành 7 trận địa từ Bàu Cá đến Ngã ba sông Thao. Tiểu đoàn 368 Bảo an, 1 đại đội Bảo an biệt động, 7 trung đội dân vệ bảo vệ yếu khu Trảng Bom.Trước tình hình đó, đêm 21/4/1975, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ cho Quân đoàn 4 tiến công tiêu diệt địch ở Trảng Bom, Biên Hòa, tiến vào Sài Gòn theo trục Đường 1. Thực hiện nhiệm vụ của Quân đoàn giao, Sư đoàn 341 chủ động tổ chức đoàn cán bộ lên đường khảo sát chuẩn bị chiến trường. Đồng thời, Sư đoàn chỉ đạo các đơn vị tổ chức sinh hoạt bình xét, khen thưởng, xây dựng khí thế quyết tâm cho bộ đội, kiện toàn các tổ chức đảng và tổ chức quần chúng. Ngày 25/4/1975, Thiếu tướng Hoàng Cầm, Tư lệnh Quân đoàn 4 giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 341: “Sư đoàn được tăng cường một tiểu đoàn xe tăng (13 chiếc), một tiểu đoàn cao xạ hỗn hợp, một đại đội pháo 105mm có nhiệm vụ tiến công tiêu diệt địch từ Ngã ba Sông Thao đến suối Đỉa. Nếu không tiêu diệt gọn thì phải bao vây chặt, không cho địch chạy thoát về Biên Hòa, bảo đảm đường tiến quân của Quân đoàn vào giải phóng Biên Hòa. Thời gian nổ súng là đêm 26 rạng ngày 27 tháng 4”[1].Thực hiện nhiệm vụ được giao, Thường vụ, BTL Sư đoàn 341 xác định đây là trận đánh có ý nghĩa quan trọng, mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh trên hướng Đông. Từ đó, BTL Sư đoàn 341 hạ quyết tâm chỉ huy, tổ chức chuẩn bị và thực hiện trận đánh Trảng Bom giành thắng lợi. Chiều 25/4/1975, Thường vụ Đảng ủy Sư đoàn họp, thống nhất “tập trung toàn bộ binh lực, hỏa lực, kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân địch trong một thời gian ngắn nhất. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, nhanh chóng củng cố lực lượng, sẵn sàng cùng lực lượng bạn phát triển vào giải phóng Biên Hòa, Sài Gòn”[2]. Tư tưởng chỉ đạo: Tập trung lực lượng có trọng điểm trên hướng chủ yếu. Thọc sâu bao vây, chia cắt nhanh, tiêu diệt từng bộ phận, tiến tới tiêu diệt toàn bộ quân địch. Tiến công liên tục, thần tốc, đánh cả ngày lẫn đêm, đánh đến khi dứt điểm hoàn toàn.Nhiệm vụ của các đơn vị: Trung đoàn 270 có nhiệm vụ tiến công trên các hướng chủ yếu của sư đoàn vào mục tiêu chủ yếu (sở chỉ huy chiến đoàn, yếu khu địch). Bao vây chia cắt địch ở suối Đỉa không cho địch rút chạy về Hố Nai - Biên Hòa. Trung đoàn 273 tiến công trên các hướng thứ yếu tiêu diệt Sở chỉ huy Chiến đoàn 48, phối hợp với Tiểu đoàn bộ binh 8 Trung đoàn 3 tiêu diệt quân địch ở Bàu Cá. Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 266 tiến công vu hồi theo Đường 1, từ ấp Đông Nghĩa vào phía đông của Trảng Bom và phối hợp với Trung đoàn 1 tiêu diệt Sở chỉ huy Chiến đoàn 48 địch. Trung đoàn 266 (thiếu Tiểu đoàn 8) làm nhiệm vụ dự bị của sư đoàn, sẵn sàng bước vào chiến đấu trên hướng Trung đoàn 270. Trung đoàn Pháo binh 55 (và lực lượng tăng cường) bố trí thành cụm pháo binh chi viện đội hình chiến đấu.0 giờ 5 phút ngày 27/4/1975, pháo binh ta bắn những loạt đạn đầu tiêu diệt nhiều địch, thông tin, hệ thống chỉ huy bị tê liệt, các trận địa pháo binh của địch bị chế áp bất ngờ. Từ đó, tạo điều kiện cho xe tăng, bộ binh của ta mở cửa và phát triển tiến công - nhanh chóng tạo thành các mũi vu hồi chia cắt hiệp đồng diệt địch. 4 giờ 05 phút ngày 27/4/1975, Sư đoàn 341 nổ súng tiến công Trảng Bom. Trên hướng chủ yếu, 2 tiểu đoàn (5 và 6) Trung đoàn 270 phát triển tiến công vào trung tâm yếu khu; lực lượng địch có xe tăng ra sức chống cự, đánh thọc sườn vào đội hình chiến đấu của ta, 2 tiểu đoàn (5 và 6) phải lùi dần vào bìa rừng cao su. Trên hướng thứ yếu, Trung đoàn 273 phát triển thuận lợi, trước tình hình hướng chủ yếu gặp khó khăn, đồng chí Sư đoàn trưởng lệnh cho Trung đoàn 273 sử dụng Tiểu đoàn 3 nhanh chóng chi viện cho Trung đoàn 270, thọc sâu đánh thẳng vào trung tâm từ hướng đông, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với Trung đoàn 270 tiếp tục tiến công; Tiểu đoàn 5 sử dụng bộc phá khối đánh vào hầm chỉ huy tiêu diệt tên Chỉ huy trưởng yếu khu và nhiều tên chỉ huy khác của địch; mất chỉ huy, quân địch trong yếu khu hoảng loạn và tháo chạy. Đến 8 giờ 30 phút ngày 27/4/1975, Sở Chỉ huy Yếu khu và quân địch tại Trảng Bom đã bị ta tiêu diệt và bắt sống. Sư đoàn làm chủ đoạn Đường 1 dài 14km từ ngã ba sông Thao đến Trảng Bom. Trận mở đầu tiến công vào Sài Gòn trên hướng Đông giành thắng lợi giòn giã.Lực lượng của Quân đoàn 4 tiến vào Trảng Bom, Biên Hòa, tháng 4/1975. Ảnh tư liệuTrên hướng tiến công phối hợp, Tiểu đoàn 8 Trung đoàn 266 sau khi tiêu diệt địch ở ấp Bàu Cá và tập kích hỏa lực ngắn bằng đạn cối, Tiểu đoàn hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng tiến công liên tục theo trục Đường 1, đánh tan cụm quân địch ở Dương Ngơ, Bàu Cá, làm chủ khu vực từ ngã ba Dầu Giây đến Bắc Trảng Bom. Cùng thời gian trên, tại suối Đỉa, Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 270 được lệnh nhanh chóng vòng vượt qua trận địa phòng ngự và cụm pháo địch, chiếm giữ suối Đỉa nhằm hình thành thế chốt chặn đón lõng, vừa chia cắt và tiêu diệt địch khi chúng rút chạy khỏi Trảng Bom, Bàu Cá về hoặc địch từ Hố Nai, Biên Hòa xuống ứng cứu. 10 giờ 30 phút ngày 27/4, Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 270 nổ súng tiêu diệt Tiểu đoàn 1 Chiến đoàn 52 địch và làm chủ suối Đỉa. Tiếp đó, Tiểu đoàn xây dựng trận địa phục kích chốt chặn, hiệp đồng chặt chẽ với xe tăng và một phần lực lượng của Trung đoàn 273 đã đón lõng tiêu diệt, bắt sống và làm tan rã tàn quân Sư đoàn 18, Thiết đoàn 5 địch.Kết quả chung: ta tiêu diệt hoàn toàn chi khu quân sự Trảng Bom, làm tan rã Sư đoàn 18 quân đội Sài Gòn, gồm Chiến đoàn 48, Chiến đoàn 52 (thiếu) và Chiến đoàn 43; 2 chi đoàn xe tăng (phá hủy 15 chiếc)…, bắt 1.715 tên địch, giải phóng trên 10.000 dân^[3].Bia chiến thắng Yếu khu quân sự Trảng Bom. Ảnh: Văn hoá - Thông tin Trảng BomTrảng Bom là trận đánh mở đầu của Sư đoàn 341 trên hướng Đông, nằm trong thế trận chung của Chiến dịch Hồ Chí Minh, đã tiêu diệt một bộ phận sinh lực, binh khí kỹ thuật quan trọng địch ở Trảng Bom. Chiến thắng đã đột phá các mắt xích “chốt cứng” còn lại cuối cùng trên tuyến phòng thủ hướng Đông của Sài Gòn, cổ vũ khí thế cho Quân đoàn 4 và lực lượng cơ động của Bộ nhanh chóng phát triển tiến công Biên Hòa và tiến quân về Sài Gòn. Qua chiến đấu, trình độ tổ chức chỉ huy của đội ngũ cán bộ Sư đoàn được nâng lên; kinh nghiệm, kỹ thuật chiến đấu của bộ đội được củng cố, góp phần cùng Quân đoàn phát triển chiến đấu giải phóng Biên Hòa, Sài Gòn. Trận Trảng Bom đã để lại nhiều kinh nghiệm quí cần được tiếp tục nghiên cứu, vận dụng sáng tạo trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay./.[1] Bộ Tư lệnh Quân khu 4, Đảng ủy - Chỉ huy Sư đoàn 341, Lịch sử Sư đoàn Bộ binh 341 - Đoàn Sông Lam (1972 - 2012), Nxb QĐND, H, 2012, tr.87.[2] Bộ Tư lệnh Quân khu 4, Đảng ủy - Chỉ huy Sư đoàn 341, Lịch sử Sư đoàn Bộ binh 341 (Đoàn Sông Lam) (1972 - 2012), Nxb QĐND, H, 2012, tr.89. [3] Sư đoàn 341, Diễn biến trận Trảng Bom của Sư đoàn Bộ binh 341, tiêu diệt Chiến đoàn 48, Chiến đoàn 52 (thiếu) Sư đoàn đoàn 18, giải phóng yếu khu Trảng Bom đêm 26 rạng 27/4/1975, tháng 8/1975. Tài liệu quân sự số TK002398, tr.12.Thanh Huyền/ Tạp chí LSQS - Thiếu tá, NCS Vũ Tuấn Mạnh/ Học viện Chính trị - Bộ Quốc Phòng