Giữ lấy hồn thiêng đất Việt

Ngày ấy, khi đất trời còn mang dáng vẻ hoang sơ, khi những cánh đồng chưa nối nhau thành những dải lúa vàng và những dòng sông vẫn miệt mài bồi đắp phù sa cho xứ sở, người Việt cổ đã bắt đầu dựng xây cuộc sống của mình. Họ khai phá đất đai, trồng lúa, đánh cá, làm nhà, sinh con đẻ cái và cùng nhau chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt. Giữa buổi đầu dựng nước ấy, các Vua Hùng xuất hiện trong ký ức dân tộc như những vị vua đã góp phần gây dựng nên nhà nước Văn Lang — nhà nước đầu tiên trong truyền thống lịch sử Việt Nam.

Nhưng dựng nước chưa bao giờ là chuyện dễ dàng.

Đằng sau những truyền thuyết đẹp đẽ về thời đại Hùng Vương là hình ảnh của một cộng đồng người phải học cách đoàn kết để tồn tại. Họ cần những bàn tay cùng vun trồng mùa màng, những con người biết sẻ chia khi mất mùa, biết đứng cạnh nhau trước thiên tai và biết bảo vệ mảnh đất đã nuôi dưỡng mình. Từ những mái nhà đơn sơ đến những bản làng ven sông, từ tiếng chày giã gạo trong buổi sớm đến tiếng trống vang lên giữa hội làng, một nền văn hóa dần hình thành, bền bỉ như rễ cây cắm sâu vào lòng đất.

Có lẽ, điều khiến câu chuyện về các Vua Hùng sống mãi không chỉ nằm ở những triều đại xa xưa, mà còn ở ý nghĩa của hai chữ cội nguồn.

Người Việt vẫn kể nhau nghe chuyện Lạc Long Quân và Âu Cơ, chuyện bọc trăm trứng nở ra trăm người con, chuyện năm mươi người theo cha xuống biển, năm mươi người theo mẹ lên non. Đó là truyền thuyết, nhưng trong trái tim dân tộc, truyền thuyết ấy mang một ý nghĩa vượt khỏi những trang sách: dù sống ở miền núi hay miền xuôi, nơi đồng bằng hay ngoài hải đảo, chúng ta vẫn được nhắc nhở rằng mình có chung một nguồn cội.

Rồi thời gian trôi đi.

Những triều đại lần lượt xuất hiện, những cuộc chiến tranh nối tiếp nhau, những lớp người sinh ra rồi trưởng thành trong những năm tháng đất nước chưa một ngày yên tiếng vó ngựa. Có những người mẹ tiễn con ra trận, có những người vợ chờ chồng qua mùa chinh chiến, có những người lính gửi lại tuổi xuân nơi biên ải. Họ có thể chưa từng đặt chân lên núi Nghĩa Lĩnh, chưa từng biết rõ tên tuổi của từng vị vua thuở trước, nhưng trong lòng họ vẫn có một điều chung: đây là đất nước của mình, là nơi tổ tiên đã dựng xây, là nơi con cháu phải gìn giữ.

Nếu các Vua Hùng thuộc về buổi đầu dựng nước, thì những thế hệ người Việt về sau đã tiếp nối câu chuyện ấy bằng biết bao năm tháng giữ nước. Mỗi thời đại có một cách viết nên lịch sử riêng. Có thời đại được ghi nhớ bằng những cuộc khởi nghĩa, có thời đại in dấu qua những chiến thắng vang dội, cũng có những năm tháng mà sự hy sinh diễn ra lặng lẽ trong từng mái nhà, từng làng quê. Dẫu vậy, tất cả đều cùng hướng về một điều: để đất nước này còn tồn tại, để tiếng nói này còn được cất lên, để con cháu mai sau vẫn có một quê hương để trở về.

Và rồi, vào ngày mồng Mười tháng Ba âm lịch hằng năm, người Việt lại hướng về ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Trên con đường dẫn lên Đền Hùng, dòng người nối nhau trong không khí trang nghiêm. Có người mang theo những nén hương thành kính, có người đưa con nhỏ về thăm đất Tổ, có người ở nơi xa vẫn lặng lẽ hướng lòng mình về miền trung du Phú Thọ.

Khói hương bay lên giữa trời cao.

Tôi tự hỏi, nếu những người đã đặt nền móng cho đất nước có thể nhìn thấy Việt Nam hôm nay, họ sẽ nghĩ gì? Có lẽ, họ sẽ thấy những cánh đồng đã đổi thay, những thành phố sáng đèn, những con đường nối liền miền ngược với miền xuôi. Họ sẽ thấy con cháu mình được học hành, được sống trong hòa bình, được mơ ước về một tương lai tốt đẹp hơn. Và có lẽ, điều đáng quý nhất không phải là những công trình lớn lao, mà là việc người Việt vẫn nhớ mình từ đâu mà đến.

Bởi một dân tộc có thể đi rất xa, nhưng không nên quên con đường đã đưa mình đến ngày hôm nay.

Các Vua Hùng đã trở thành biểu tượng của buổi đầu dựng nước. Từ dấu mốc xa xưa ấy, lịch sử Việt Nam tiếp tục được viết bằng mồ hôi của người lao động, bằng trí tuệ của bao thế hệ và bằng sự hy sinh của những người đã bảo vệ quê hương qua những thời kỳ gian khó. Cội nguồn không phải điều chỉ để nhắc lại trong một ngày lễ. Cội nguồn còn nằm trong cách chúng ta sống, trong sự tử tế dành cho đồng bào, trong trách nhiệm với quê hương và trong những việc nhỏ bé góp phần làm đất nước tốt đẹp hơn.

Ngày nay, chúng ta không còn phải cầm gươm ra trận để chứng minh tình yêu nước. Nhưng mỗi người vẫn có thể tiếp nối công sức của cha ông bằng việc học tập nghiêm túc, sống có trách nhiệm, trân trọng lịch sử và gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc.

Bởi lịch sử không chỉ thuộc về những người đã khuất. Lịch sử còn nằm trong tay những người đang sống.

Và trên đỉnh Nghĩa Lĩnh, giữa đất trời Phú Thọ, câu chuyện về các Vua Hùng vẫn còn đó — không phải như một tiếng gọi khiến ta chỉ ngoái nhìn về quá khứ, mà như lời nhắc nhở để mỗi người biết mình đến từ đâu, đang đứng ở đâu và cần làm gì cho ngày mai.

Dù thời gian có phủ lên non sông bao nhiêu lớp bụi, dù những mùa hoa lửa đã lùi xa hay những mùa bình yên đang tiếp nối, xin mỗi người Việt hãy giữ trong tim mình một điều không đổi: nhớ ngày Giỗ Tổ, nhớ nguồn cội, và sống sao cho xứng đáng với đất nước mà bao thế hệ đã cùng nhau dựng xây.