CHIẾN TRANH QUA LĂNG KÍNH NHÂN VĂN
Nhìn lại chiến tranh không chỉ bằng thắng – thua, mà bằng giá trị con người, nhân chứng kể lại một thời hoa lửa với tinh thần nhân văn sâu sắc.
Khi nhắc đến chiến tranh, nhiều người thường nghĩ đến súng đạn, chiến công, chiến thắng. Nhưng với ông Võ Ngọc Thanh, chiến tranh trước hết là câu chuyện của con người – những con người bị đặt vào hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Ông nói rằng, nếu chỉ nhìn chiến tranh bằng con số thương vong hay bản đồ trận đánh, thì chưa đủ. Phải nhìn bằng nỗi đau, bằng sự mất mát, bằng những lựa chọn khó khăn mà con người buộc phải đưa ra.
Trong trận đánh năm 1964, có lúc đơn vị ông bắt được tù binh địch. Giữa tiếng súng chưa dứt, việc đầu tiên không phải là tra hỏi, mà là băng bó cho người bị thương. “Lúc đó, họ là kẻ thù. Nhưng khi đã bị thương, họ là con người,” ông nhớ lại.
Chiến tranh khiến ranh giới giữa thiện và ác trở nên mong manh. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, những hành động nhân văn nhỏ bé lại trở nên vô cùng lớn lao.
Ông Thanh kể về những lần chia sẻ nước uống cho tù binh, những lần che chắn cho dân làng khi pháo bắn, những lần hoãn nổ súng chỉ vì thấy phụ nữ và trẻ em xuất hiện. Những chi tiết ấy hiếm khi được ghi vào báo cáo, nhưng lại khắc sâu trong ký ức người trong cuộc.
Qua lăng kính nhân văn, chiến tranh không còn là câu chuyện của hận thù tuyệt đối. Nó là bi kịch chung của những con người ở hai phía, bị cuốn vào dòng xoáy lịch sử.
Sau này, khi đọc sách, xem phim về chiến tranh, ông thường chú ý nhất đến cách người ta khắc họa con người. Ông không thích những gì quá hào nhoáng, bởi chiến tranh thật không có chỗ cho hào nhoáng.
Với ông, giá trị lớn nhất của việc kể lại chiến tranh hôm nay là để thế hệ sau hiểu rằng, hòa bình không tự nhiên mà có, và càng không nên bị coi là điều hiển nhiên.
Ông mong rằng, khi nhìn lại chiến tranh, người ta không chỉ tự hào, mà còn biết trân trọng từng ngày yên bình đang sống. Bởi phía sau mỗi ngày yên bình ấy là vô số câu chuyện chưa từng được kể hết.
Chiến tranh qua lăng kính nhân văn không làm giảm giá trị của chiến thắng. Ngược lại, nó làm cho chiến thắng trở nên sâu sắc hơn, bởi đó là chiến thắng của con người trước sự hủy diệt, của lòng nhân ái trước bạo lực.
