Chiều cuối tháng Tư bốc lửa

Chiều cuối tháng Tư bốc lửa

Sương sớm cuối tháng Tư 1975 phủ một lớp mỏng như hơi thở của đất trời đang nín lại trước cơn đổi thay lớn. Tại vùng Cát Lái – Thủ Đức, nơi Cầu Rạch Chiếc vắt cong qua khúc sông nhỏ đục ngầu phù sa, những bụi cỏ lau còn run lên trong gió lạnh thì cả một cuộc chiến đã lặng lẽ dịch chuyển tới gần.

Trên bờ bắc con rạch, Đại đội 2 – Tiểu đoàn 4 thuộc Trung đoàn 267 (Sư đoàn 341) đang ém quân. Những người lính của mũi tấn công hướng đông cửa ngõ Sài Gòn, suốt đêm qua đã hành quân trong bóng tối đặc quánh. Nhiều người vẫn chưa kịp ngủ. Áo họ còn vương bụi đường, mũ cối còn dính lá rừng bị gió xé tơi tả.

Ở bên phía tây, lực lượng của Sư đoàn 7 và Trung đoàn 95 của Quân đoàn 4 cũng áp sát. Nhiệm vụ mà cả họ được giao không chỉ là khó…

…mà còn mang tính quyết định vận mệnh của thành phố.

“Phải khóa chặt Cầu Rạch Chiếc. Không cho một lực lượng nào của địch rút chạy hoặc cố thủ tại đây. Cửa ngõ Sài Gòn nằm trong tay anh em.”

Mệnh lệnh ấy, vào thời khắc đó, chẳng khác gì một lời thề gửi vào lịch sử.

Cầu Rạch Chiếc – cây cầu bằng bê tông cốt thép dài không đến trăm mét – ấy vậy mà trở thành cổ họng của cả tuyến phòng thủ phía Đông Sài Gòn. Bên kia là Xa lộ Biên Hòa, xa hơn nữa là trung tâm thành phố, nơi chế độ cũ đang sụp đổ từng phút.

Một đại đội lính bảo an, một tiểu đoàn biệt động quân, cùng pháo 105mm và M41, M48 của Sư đoàn 18 VNCH đã được bố trí giữ cầu. Chúng biết đây là huyết mạch, mất cầu là mất đường chạy.

Và rồi những người lính trẻ của ta, nhiều người chỉ mới đôi mươi, bước vào trận đánh lớn nhất trong đời họ.

5 giờ 20 phút sáng.
Một tiếng lệnh dứt khoát:

“BẮN!”

Trận địa pháo của ta từ Long Bình, Dĩ An đồng loạt khai hỏa. Những quả đạn 105mm, 130mm xé toạc bầu trời, rít lên những tiếng ghê rợn rồi nối nhau giáng xuống đầu cầu. Mặt đất rung lên như động đất. Rồi những cột khói, cột lửa bùng lên đỏ rực buổi sáng.

Phía địch, tiếng còi báo động rú lên như tiếng kêu tuyệt vọng.

Không chần chừ, các mũi bộ binh lao lên. Người đi đầu là Trung đội trưởng Lê Văn Đình – 22 tuổi, quê Quảng Bình. Anh không to con, nhưng ánh mắt luôn sáng và kiên quyết.

“Anh em bám vào ụ đất! Địch bắn trả rồi!”
Tiếng súng M16, đại liên 12,7mm nổ dòn dã, cày xới bãi cỏ. Những tia lửa xoẹt sát mặt đất.

Đình nằm ép sát một mô đất, thở gấp. Mồ hôi anh túa ra dù thời tiết còn lạnh.

Nhưng rồi anh bò lên, hô vang:
“Xung phong! Chọc thủng đầu cầu!”

Cả đơn vị như bật khỏi mặt đất. Những bóng người lao lên trong tiếng đạn rít, trong tiếng nổ đinh tai nhức óc của pháo 105 địch bắn phản kích.

Một chiến sĩ trẻ tên Lợi bị mảnh pháo găm vào vai. Cậu nghiến răng, vẫn cố bám theo đồng đội. Máu chảy thấm vào áo, nhưng cậu lẩm bẩm:

“Đánh phải nhanh… để kịp vào Sài Gòn.”

Đầu cầu phía bắc là khu nhà dân lẫn các dãy công sự địch đào từ trước. Chúng bắn như mưa xuống đội hình tấn công. Nhiều lần bộ đội phải nằm sát xuống, rồi lại bật dậy tiến.

Trận chiến kéo dài từng phút, tưởng chừng không bao giờ dứt.

Một xe tăng M48 của địch từ phía cầu lăn bánh ra. Khối thép khổng lồ gầm rú, đại bác 90mm nổ một quả làm hất tung cả mảng đất lớn.

Trung đội phó Nguyễn Khắc Sơn – người lính Nghệ An có dáng người rắn rỏi – nhanh trí quát:

“B40 đâu! Lên!”

Hai chiến sĩ B40 bò lên mép hào. Đạn bắn trúng tháp pháo. M48 khựng lại, khói đen phụt lên trời.

Tiếng reo “Trúng rồi!” vang lên chan chứa sức mạnh.

Nhưng chưa kịp vui mừng, từ phía chân cầu lại xuất hiện hai xe M41 khác. Chúng nã liên hồi vào trận địa ta. Nhiều chiến sĩ bị thương. Khói thuốc súng, tiếng la hét, tiếng kim loại va chạm, tiếng đạn nổ hòa thành thứ âm thanh hỗn loạn đến nghẹt thở.

Cầu Rạch Chiếc, dưới bom đạn, rung lên từng nhịp như muốn vỡ.

10 giờ sáng.
Mệnh lệnh từ Trung đoàn: “Phải chiếm bằng được cầu trước 12h! Toàn mặt trận phía Đông Sài Gòn đang tiến rất nhanh!”

Các đơn vị phối hợp đồng loạt dồn lực. Trung đoàn 95 từ hướng xa lộ Biên Hòa ép xuống, Sư đoàn 7 đánh chặn từ mép rạch. Lực lượng biệt động nội thành cũng tung tin hỗ trợ, khiến địch hoang mang.

Một lần nữa, Trung đội trưởng Đình đứng lên giữa lằn đạn. Anh giơ cao tay:

“Anh em! Theo tôi, vượt cầu!”

Địch bắn cấp tập. Đạn găm xuống mặt cầu tóe lửa. Nhưng những người lính trẻ vẫn lao lên.

Hình ảnh ấy, sau này nhiều cựu chiến binh kể lại, như một dòng thác người tràn về phía trước, bất chấp cái chết.

Đình chạy được nửa cầu thì một viên đạn bắn sượt qua làm anh ngã chúi xuống. Một chiến sĩ phía sau kéo anh dậy. Đình chỉ đáp một câu khẽ nhưng chắc như thép:
“Còn thở là còn xông lên.”

Họ tiếp tục tiến.

Ở phía nam, một đơn vị công binh phá nổ các ụ bê tông địch dựng để cản xe của ta. Những tiếng nổ long trời làm cây cầu rung bần bật. Chỉ cần chậm thêm chút nữa, địch có thể cho nổ tung cả cầu để chặn mũi tiến quân.

Nhưng chúng không kịp.

11 giờ 35 phút.
Cánh quân chủ lực của Sư đoàn 341 tràn qua đầu cầu, bám được mép phía Nam.

Tiếng hô vang như sấm:
“Cầu Rạch Chiếc đã thông!”

Trận chiến chưa kết thúc hoàn toàn, nhưng cửa ngõ phía Đông Sài Gòn đã bị khóa chặt. Địch rút chạy hỗn loạn về nội đô, để lại hàng loạt xác xe, súng đạn.

Buổi chiều, khí thế chiến thắng lan khắp đội hình. Địch đã mất điểm tựa. Xa lộ Biên Hòa, cửa ngõ quan trọng nối Biên Hòa – Thủ Đức – Sài Gòn, chính thức nằm trong tay bộ đội ta.

Trung đội trưởng Đình khi ấy, dù bị thương, vẫn tiếp tục chỉ huy. Anh nói với các chiến sĩ trẻ:

“Vào Sài Gòn rồi, nhưng còn nhiều điểm chốt của địch. Phải tỉnh táo, không được chủ quan.”

Họ vừa hành quân, vừa thấy một dòng người từ trong thành phố ùa ra: phụ nữ, trẻ em, những người lính VNCH bỏ quân phục… tất cả chen chúc chạy ngược lại. Có người hỏi:

“Bộ đội ở đâu? Giải phóng thật chưa?”

Những người lính của ta chỉ mỉm cười. Nụ cười ấy nhẹ như gió cuối mùa khô, nhưng ẩn chứa một niềm tin rất lớn.

Khi ánh chiều đổ xuống mặt sông đỏ ngầu phù sa, Cầu Rạch Chiếc im bặt tiếng súng. Nhưng trên thân cầu, dưới các hào đất, bên những ụ pháo cháy xém… vẫn còn đó những người lính không bao giờ đứng dậy nữa.

Chiến sĩ Lợi – người bị thương ngay đầu trận – không qua khỏi vì mất máu. Trong ba lô của cậu, đồng đội tìm thấy một tấm ảnh mẹ cũ đã ố vàng và mảnh giấy nhỏ viết nguệch ngoạc:

“Má ơi, con đánh trận này xong sẽ về…”

Họ gấp tấm giấy lại thật nhẹ, như sợ làm đau người đã nằm xuống.

Còn nhiều người khác nữa. Họ không kịp đi hết con đường vào Sài Gòn, nhưng cái chết của họ góp vào chiến thắng của cả dân tộc. Những chiến sĩ vô danh ấy là ký ức không bao giờ phai mờ.

Khi nhìn cầu Rạch Chiếc sau chiến thắng – khói còn vương, mặt đường cháy loang lổ – nhiều người lính đã đứng lặng rất lâu. Không phải vì mệt, mà vì họ biết…

…một phần máu của đồng đội đã thấm vào từng thớ đất nơi đây.

Sau khi chiếm được cầu, cả cánh quân phía Đông mở tốc độ tiến vào thành phố. Các đơn vị xe tăng, pháo binh, bộ binh đồng loạt vượt qua Thủ Đức, tiến về cầu Sài Gòn, hướng vào trung tâm.

Khi radio truyền tin Tổng thống Dương Văn Minh kêu gọi đầu hàng vô điều kiện, những người lính từng chiến đấu ở Cầu Rạch Chiếc đang ở sát trung tâm thành phố. Nhiều người rơi nước mắt khi nghe tin.

“Vậy là xong rồi… Đình ơi, thắng rồi…”

Họ ôm nhau, ôm cả những khẩu AK đã theo mình suốt chiến trường.

Đình – anh lính trẻ của trung đội vượt cầu hôm ấy – nhìn về phía xa, nơi những mái nhà Sài Gòn đang dần hiện ra. Trong ánh nắng 30/4, anh bỗng thấy khuôn mặt mẹ hiện lên như đang mỉm cười.

Anh biết, những đồng đội nằm lại ở Rạch Chiếc cũng đang mỉm cười.

Nhiều năm sau, cây cầu ấy được xây mới, hiện đại hơn, rộng hơn. Dòng xe cộ chạy qua mỗi ngày chẳng mấy ai nhớ rằng nơi đó từng là chiến trường ác liệt bậc nhất cửa ngõ Sài Gòn.

Nhưng với những cựu binh từng tham chiến, nơi ấy không chỉ là một cây cầu.

Đó là biểu tượng của ý chí, của quyết tâm khóa chặt cửa ngõ thành phố, là điểm mở ra con đường tiến đến thắng lợi trọn vẹn ngày 30/4/1975.

Cầu Rạch Chiếc – giữa mưa bom, khói lửa – đã chứng kiến một cuộc chiến không khoan nhượng, nơi những chàng trai tuổi đôi mươi dùng cả mạng sống để mở đường.

Và lịch sử không bao giờ quên họ.

Trận Cầu Rạch Chiếc không phải là trận lớn nhất, cũng không phải trận kéo dài nhất của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Nhưng nó là một trong những mũi đột phá quan trọng, góp phần quyết định mở toang cánh cửa phía Đông, ngăn đường rút lui – cố thủ của quân đội VNCH, và đưa các binh đoàn chủ lực tiến thẳng vào Sài Gòn.

Đó là trận đánh mang đầy đủ tính chất của chiến tranh nhân dân: kiên cường, táo bạo, anh dũng và hy sinh.

Và trong dòng chảy của lịch sử, Cầu Rạch Chiếc mãi là một dấu mốc – nơi người lính không hề lùi bước.