Chín cô gái Truông Bồn

Chín cô gái Truông Bồn – Khúc tráng ca giữa "tọa độ lửa" xứ Nghệ

"Có những con đường được mở bằng máy móc. Có những cây cầu được xây bằng bê tông và thép. Nhưng cũng có những con đường được giữ vững bằng tuổi xuân và máu của những người trẻ. Truông Bồn – một đoạn đèo dài chưa đầy năm cây số trên đất Nghệ An – từng là nơi hàng nghìn quả bom trút xuống với mục đích cắt đứt tuyến chi viện của miền Bắc. Giữa mưa bom ấy, có chín cô gái thanh niên xung phong đã ở lại để hoàn thành nhiệm vụ cuối cùng. Họ không kịp mặc chiếc áo cưới, không kịp trở về với mẹ cha, nhưng đã để lại cho Tổ quốc một khúc tráng ca bất tử."

Con đường xuyên qua rừng sim

Truông Bồn nằm trên tuyến đường 15A, thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.

Ngày nay.

Nơi ấy phủ màu xanh của thông, keo và sim tím.

Xe cộ qua lại tấp nập.

Khó ai hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước.

Đây từng là một trong những "tọa độ lửa" ác liệt nhất miền Bắc.

Theo các tài liệu lịch sử, tuyến đường 15A là một mắt xích quan trọng trong hệ thống vận chuyển người và hàng hóa từ hậu phương ra tiền tuyến.

Muốn cắt đứt mạch máu giao thông ấy.

Máy bay Mỹ liên tục ném bom xuống Truông Bồn.

Có những ngày.

Bom vừa dứt.

Lại có đợt bom mới.

Đất đá chưa kịp lắng.

Khói lửa đã phủ kín núi rừng.

Tiểu đội cảm tử

Giữa những ngày tháng ấy.

Một đơn vị thanh niên xung phong mang tên Tiểu đội 2, Đại đội 317, Đội 65 được giao nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại Truông Bồn.

Đơn vị có nhiều chàng trai và cô gái tuổi mười tám, đôi mươi.

Riêng tiểu đội trực tiếp làm nhiệm vụ sáng ngày định mệnh gồm 13 người.

Trong đó có 9 nữ và 4 nam thanh niên xung phong.

Họ đều rất trẻ.

Có người vừa rời ghế nhà trường.

Có người mới biết yêu.

Có người đã hẹn ngày cưới sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng trước mắt họ.

Điều quan trọng nhất vẫn là con đường.

Con đường phải thông.

Để những đoàn xe tiếp tục ra tiền tuyến.

Những ngày sống cùng bom đạn

Công việc của họ bắt đầu khi người khác tìm nơi trú ẩn.

Mỗi lần bom vừa ngớt.

Họ lập tức chạy ra mặt đường.

Lấp hố bom.

Khiêng đất đá.

Kéo những thân cây bị đổ.

Dẫn xe vượt qua những đoạn nguy hiểm.

Có hôm làm việc suốt đêm.

Quần áo lấm đầy bùn đất.

Đôi bàn tay rớm máu vì cuốc xẻng.

Nhưng sáng hôm sau.

Họ lại mỉm cười.

Lại hát.

Lại kể cho nhau nghe những câu chuyện về quê nhà.

Chiến tranh không thể lấy đi niềm tin của tuổi trẻ.

Những ước mơ còn dang dở

Theo lời kể của các cựu thanh niên xung phong.

Các cô gái Truông Bồn cũng thích soi gương.

Thích cài một bông hoa rừng lên mái tóc.

Có người đã may xong chiếc áo cưới.

Chỉ chờ ngày trở về.

Có người thường nhắc đến mẹ già ở quê.

Có người dành dụm từng lá thư của người yêu.

Những ước mơ ấy rất bình dị.

Nhưng trong chiến tranh.

Ngay cả điều bình dị nhất cũng trở nên vô cùng quý giá.

Bình minh ngày 31 tháng 10 năm 1968

Rạng sáng 31 tháng 10 năm 1968.

Tin vui lan đến đơn vị.

Hoa Kỳ tuyên bố chấm dứt ném bom miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra, hiệu lực từ ngày hôm đó.

Nhiều người tin rằng.

Chiến tranh trên bầu trời miền Bắc sắp lắng xuống.

Ai cũng hy vọng.

Đây sẽ là những giờ làm việc cuối cùng giữa bom đạn.

Tiểu đội lại ra đường.

Như bao ngày trước.

Không ai biết.

Đó cũng là lần cuối họ cầm cuốc xẻng.

Loạt bom cuối cùng

Khoảng giữa buổi sáng.

Máy bay đối phương bất ngờ xuất hiện.

Theo các tài liệu lịch sử, một loạt bom được thả xuống khu vực Truông Bồn đúng lúc Tiểu đội 2 đang làm nhiệm vụ san lấp mặt đường.

Khói bụi cuộn lên.

Đất đá tung mù.

Khi đồng đội chạy đến.

Khung cảnh trước mắt khiến tất cả lặng người.

13 thanh niên xung phong của tiểu đội bị bom vùi lấp.

Sau công tác cứu hộ.

Chỉ có một người sống sót.

Mười ba người ngã xuống, trong đó có chín cô gái và bốn chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi.

Họ hy sinh chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng ném bom có hiệu lực trên thực tế đối với khu vực.

Sự hy sinh ấy trở thành một trong những câu chuyện xúc động nhất của lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam.

Con đường vẫn mở

Điều khiến nhiều người xúc động.

Là ngay sau khi bom ngừng.

Đồng đội của họ tiếp tục ra đường.

Lấp những hố bom còn lại.

Dẫn đoàn xe đi qua.

Con đường không bị tắc.

Nhiệm vụ cuối cùng của những người đã khuất được hoàn thành.

Những chuyến xe tiếp tục tiến về miền Nam.

Mang theo lương thực.

Thuốc men.

Và niềm tin chiến thắng.

Truông Bồn hôm nay

Nếu đến Truông Bồn vào buổi sớm.

Bạn sẽ thấy khu di tích nằm yên bình giữa màu xanh của rừng.

Những bậc đá dẫn lên khu tưởng niệm.

Những ngọn nến luôn đỏ lửa.

Những bó hoa tươi được đặt trước bia ghi tên các liệt sĩ.

Có những cựu chiến binh đứng rất lâu.

Không nói gì.

Chỉ lặng lẽ cúi đầu.

Bởi nơi ấy.

Bạn bè của họ vẫn đang nằm lại.

Ở tuổi hai mươi.

Tuổi trẻ không bao giờ già

Thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh.

Có thể xóa đi dấu vết của hố bom.

Nhưng không thể làm phai mờ ký ức về những con người đã hy sinh.

Chín cô gái Truông Bồn mãi mãi ở tuổi thanh xuân.

Trong ký ức của dân tộc.

Họ vẫn là những cô gái cười rất tươi.

Tay cầm cuốc.

Vai khoác ba lô.

Tóc bay trong gió.

Bước ra mặt đường giữa tiếng bom.

Không phải vì họ không biết sợ.

Mà vì phía sau họ là cả Tổ quốc.

Khúc kết

Có người đo tuổi trẻ bằng những năm tháng đã sống.

Có người đo tuổi trẻ bằng những điều đã cống hiến.

Chín cô gái Truông Bồn chỉ sống hơn hai mươi năm.

Nhưng tuổi trẻ của họ đủ để soi sáng nhiều thế hệ.

Các chị không để lại những công trình đồ sộ.

Không viết những cuốn sách nổi tiếng.

Điều các chị để lại.

Là một con đường thông suốt.

Là hàng nghìn chuyến xe được tiếp tục lăn bánh.

Là niềm tin rằng.

Khi Tổ quốc cần.

Thanh xuân đẹp nhất chính là thanh xuân biết cống hiến.

Mỗi mùa sim nở tím trên những triền đồi xứ Nghệ, Truông Bồn lại đón hàng vạn người đến dâng hương.

Họ đến không chỉ để tưởng nhớ những người đã khuất.

Mà còn để nhắc mình về giá trị của hòa bình.

Giữa khu tưởng niệm tĩnh lặng, tên của mười ba thanh niên xung phong, trong đó có chín cô gái Truông Bồn, vẫn được khắc trang trọng trên bia đá.

Đó không chỉ là những cái tên.

Đó là tuổi trẻ của một dân tộc.

Là những mùa xuân đã hóa thành bất tử để đất nước có mùa xuân thống nhất.

Và mỗi khi bánh xe lăn trên những con đường bình yên hôm nay, chúng ta càng hiểu rằng, phía dưới lớp nhựa đường phẳng phiu ấy là biết bao mồ hôi, nước mắt và sự hy sinh của những con người bình dị.

Truông Bồn vì thế không chỉ là một địa danh.

Đó là biểu tượng của lòng yêu nước, của tinh thần xung phong và của một thế hệ đã chọn dâng hiến tuổi thanh xuân cho Tổ quốc trong những năm tháng thời hoa lửa.