Chính Hữu - Người lính-nghệ sĩ gắn liền với "chất thép" của Trung đoàn Thủ Đô

Đêm rét đầu súng trăng treo

Mùa đông năm 1948, giữa núi rừng Việt Bắc lạnh giá, một chiến sĩ trẻ thuộc Trung đoàn Thủ Đô đang lặng lẽ ôm súng gác đêm. Anh ngước nhìn lên vòm trời cao, nơi ánh trăng non đang vắt vẻo đầu nòng súng. Người chiến sĩ ấy chính là nhà thơ Chính Hữu — khi đó mang tên thật Trần Đình Đắc, người con của đất Hà Tĩnh kiên cường.

Xung quanh anh là những đồng đội vừa bước ra từ lũy tre làng, những người vốn xa lạ chẳng hẹn mà gặp, cùng chung một cảnh ngộ nghèo khó: "Áo anh rách vai / Quần tôi có vài mảnh vá". Họ chung nhau từng hớp nước, cái rét cắt da cắt thịt và trên hết là chung một lý tưởng cách mạng sục sôi.

Giữa khoảng lặng của chiến trường trước giờ phút giao tranh, những tâm tư ấy cô đọng lại trong lòng người lính trẻ. Anh nhớ về những luống cày, mảnh đất quê hương bỏ lại sau lưng để ra đi theo tiếng gọi Tổ quốc.

Từ những rung cảm chân thật và giản dị ấy, bài thơ "Đồng chí" ra đời ngay trong chiến hào. Nó không chỉ là bức chân dung sống động về anh bộ cụ Hồ thời kháng chiến chống Pháp, mà còn là tượng đài bằng thơ về tình người, chất chứa cả "chất thép" kiên cường và sự "đằm thắm" sâu lắng của người, là tuyên ngôn bất tử về tình đồng chí, đồng đội — thứ keo sơn kết dính sức mạnh của cả một dân tộc trong những năm tháng trường kỳ kháng chiến gian khổ.

Sưu tầm