Cho những ngày sau
Cựu tử tù Hà Văn Hiển kể, trong suốt quá trình tham gia cách mạng, ông phải đi tù 12 năm, trong đó suốt 9 năm chịu cảnh đày đọa tại Nhà tù Côn Đảo. Vậy nên, mỗi khi nhắc đến chuồng cọp, xà lim hay trại cấm cố, hầm tối… ký ức về những ngày chịu bao đòn tra tấn nhưng không khuất phục lại hiện về rõ nét như mới hôm qua. Nhắc tới đồng đội, bạn tù, ông Hiển hay khóc vì xúc động. Ông nói, số lần về thăm Côn Đảo đếm không xuể nhưng lần nào cũng nguyên vẹn cảm xúc, niềm tự hào. Mỗi khi có cơ hội gặp lại các chiến sĩ cách mạng năm xưa, ông đều thu xếp công việc để đến thật sớm, trò chuyện, hỏi han nhau thật nhiều.
Trong khi đó, từ ngày đất nước thanh bình đến nay, cựu tù Côn Đảo Võ Ái Dân đã hơn 40 lần ghé lại chốn nhà giam năm xưa để viếng thăm, thắp nén nhang tri ân các đồng đội đã hy sinh vì Tổ quốc. Đứng trước chuồng cọp, trại giam, nơi mình cùng bạn tù có nhiều tháng năm chịu khổ sai, chứng kiến các đòn tra tấn mất nhân tính của kẻ thù, lần nào ông Dân cũng lặng người. Ông thương tiếc hàng nghìn người đã nằm xuống nơi đất thiêng Côn Đảo, trong đó có rất nhiều đồng đội, đồng chí cùng chiến đấu, vào tù ra khám với ông và cùng đợi chờ ngày đất nước thống nhất. Ông may mắn trở về, còn họ, mãi nằm lại với đất mẹ. Mười mấy năm nay, ông cùng bạn tù năm xưa luôn dành thời gian về lại Côn Đảo tham gia tổ chức lễ giỗ đặc biệt cho hơn hai vạn tiền nhân đã hy sinh trên mảnh đất này. Những chuyến viếng thăm ấy giúp ông vơi bớt phần nào niềm tiếc thương luôn chất chứa trong lòng. Cựu tù Võ Ái Dân nói, bây giờ, còn làm được gì cho người đã nằm xuống, ông luôn sẵn lòng. Chỉ mong lớp trẻ sau này dù hiện đại, phát triển cách mấy cũng đừng quên sự hy sinh của thế hệ cha ông.
Như bao cựu tù Côn Đảo may mắn được sống trong thời bình, trong lòng bà Ánh bao giờ cũng thương nhớ các thế hệ đã mãi mãi ra đi, tận hiến đời mình cho đất nước. Những câu chuyện thời trẻ, khi tham gia chiến đấu, lúc bị giam giữ trong ngục tù và bao tấm gương hy sinh của đồng đội, đồng chí ngày ấy luôn là chất liệu được bà Ánh sử dụng trong mỗi lần trò chuyện, giao lưu với thế hệ trẻ ngày nay. Bà còn mang những bài hát từ nhà lao năm xưa đến thật gần với bạn trẻ qua các chương trình văn nghệ. Hoạt động truyền thống nào của thế hệ trẻ cần nhân chứng lịch sử, cần tìm hiểu về cách mạng hay sự hy sinh của cha ông, xa mấy bà cũng tham gia với thù lao là “một chai nước suối”. “Càng tự hào tôi càng thấy mình phải cố gắng hơn nữa để truyền lửa cho thế hệ trẻ. Tôi mang lời ca tiếng hát, mang những câu chuyện đẹp về sự cống hiến, hy sinh của thế hệ cha ông để các bạn trẻ hôm nay biết quý trọng cuộc sống và cố gắng nhiều hơn”, bà Ánh phấn khởi cho hay.
