Chú BA MỘC
Người lính dò hầm thầm lặng
Ông không trực tiếp ôm bộc phá hay bắn rơi máy bay, nhưng công việc của ông đã cứu sống hàng ngàn chiến sĩ, còn bản thân ông thì phải nếm trải nỗi đau thấu tận tâm can. Đó là Bác thương binh Lê Văn Mộc (Chú Ba Mộc) – người "vua xăm hầm" của vùng đất lửa Củ Chi.
Chú Ba Mộc quê ở huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh. Trong kháng chiến chống Mỹ, Củ Chi là "vùng đất thép" với hệ thống địa đạo chằng chịt dưới lòng đất. Để phá hủy địa đạo này, quân đội Mỹ đã lập ra một lực lượng đặc biệt gọi là "Chuột cống" (Tunnel Rats) – những binh lính dáng người nhỏ con, chuyên bò xuống hầm để tìm kiếm, gài mìn hoặc xịt độc khí tiêu diệt quân ta.
Nhiệm vụ của chú Ba Mộc là: Đi trước một bước để tìm ra các hầm ngầm, địa đạo mà địch vừa mới bí mật chôn giấu hoặc rà soát những nơi địch gài bẫy.
Chỉ với một cây sắt nhọn dài khoảng 1 mét rưỡi (gọi là cây xăm), chú Ba Mộc đi khắp các cánh rừng, bãi đất trống. Chú cắm cây sắt xuống đất, rút lên và ngửi.
Nếu đầu cây sắt có mùi đất khô: Đất bình thường.
Nếu có mùi đất ẩm, mùi khói bếp, mùi mồ hôi hoặc thoảng mùi khói thuốc lá: Dưới này chắc chắn có hầm bí mật hoặc có người đang trốn.
Bằng cách này, chú đã giúp công binh ta tìm và phá hủy hàng trăm quả mìn định hướng của địch, cứu sống hàng ngàn chiến sĩ và người dân lánh nạn. Chú nhạy bén đến mức anh em gọi chú là "vua xăm hầm" vì chú chưa bao giờ đoán sai.
Ít ai biết rằng, sự nhạy bén của chú Ba Mộc được đổi bằng một nỗi đau không gì bù đắp nổi. Trong một trận càn quét khốc liệt của địch vào năm 1966, chú Ba Mộc nhận nhiệm vụ dẫn một nhóm cán bộ đi trốn. Chú định vị được một căn hầm bí mật vừa mới đào và đưa mọi người xuống. Tuy nhiên, do vội vã, nắp hầm chưa được ngụy trang kỹ.
Khi quân Mỹ kéo đến, chú Ba Mộc lúc đó đang nấp ở một bụi rậm gần đó. Chú bất lực nhìn lính Mỹ phát hiện ra căn hầm. Để tra khảo và tiêu diệt những người bên dưới, quân địch đã đổ xăng và ném lựu đạn phốt pho xuống hầm. Điều cay đắng nhất: Trong căn hầm đó có cả người vợ trẻ và đứa con thơ mới sinh của chú.
Chú Ba Mộc phải cắn chặt tay mình đến chảy máu để không bật ra tiếng khóc, bởi nếu chú lên tiếng, cả trận địa và các mũi tiến công khác của ta sẽ bị lộ. Chú đã hy sinh gia đình nhỏ của mình để bảo vệ bí mật quân sự.
Sau ngày hòa bình, chú Ba Mộc trở về đời thường với cơ thể không còn nguyên vẹn (chú bị mất một chân do vấp phải mìn trong một lần đi xăm hầm cuối năm 1974).
Chú không đòi hỏi danh hiệu, không lên báo đài chia sẻ về chiến công. Chú sống một cuộc đời vô cùng lặng lẽ tại một vùng quê nhỏ ở Củ Chi, làm nghề đan lát và bầu bạn với những người đồng đội cũ. Khách đến nhà chơi, chú chỉ cười hiền hậu, ít khi nào chú chủ động kể về những ngày tháng "ngửi đất tìm hầm" năm xưa, trừ khi có ai đó tha thiết muốn hỏi.
Những người như chú Ba Mộc là minh chứng cho thấy: Có những người anh hùng không lưu danh trong sách giáo khoa, nhưng sự hy sinh thầm lặng và nỗi đau của họ lớn lao không kém bất kỳ bức tượng đài nào.
