Chú Bé Đánh Giày Góc Phố

Năm 1972, Mai Văn Nam mới mười bốn tuổi. Cha mất sớm, mẹ đi làm thuê, Nam sống bằng nghề đánh giày ở khu trung tâm Sài Gòn. Ngày nào cậu cũng xách chiếc thùng gỗ nhỏ, bên trong có bàn chải, hộp xi đen, giẻ lau và vài đồng tiền lẻ. Cậu chạy khắp góc phố, bến xe, quán cà phê, gọi mời khách bằng giọng lanh lảnh: “Đánh giày hông chú?” Vì là đứa trẻ nghèo, ai cũng xem Nam như một cậu bé mưu sinh bình thường. Chính điều đó giúp cậu đi lại nhiều nơi mà ít bị chú ý. Nhờ quen đường phố, nhớ mặt người và nhanh trí, Nam được nhờ làm những việc đơn giản: chuyển lời nhắn ngắn, quan sát đầu đường, báo tin khi có kiểm tra bất thường. Tín hiệu của cậu rất tự nhiên: Nếu vừa đi vừa huýt sáo: khu vực yên ổn. Nếu chạy ngang rồi gõ nhẹ vào cột điện hai cái: có động. Nếu mời đánh giày lớn tiếng bất thường: phải rời đi ngay. Một buổi chiều, cậu đang ngồi ở góc phố thì thấy mấy người lạ tiến về phía quán nước nơi có người đang chờ liên lạc. Nam lập tức xách thùng chạy qua, vừa chạy vừa kêu to: “Đánh giày hông chú! Đánh giày hông chú!” Tiếng rao dồn dập khác thường khiến người trong quán hiểu ý, nhanh chóng đứng dậy trả tiền rồi tản đi. Mấy người lạ tới nơi chỉ thấy quán nước đông khách bình thường. Một người quát Nam: “Mày la om sòm cái gì?” Nam ngây ngô cười: “Con kiếm khách chớ chú.” Họ đẩy cậu ra rồi bỏ đi. Có hôm cậu đói meo, cả ngày chưa có khách, nhưng vẫn chạy đưa tin xong mới quay lại tìm miếng ăn. Mẹ biết chuyện, ôm con mà khóc. Nam chỉ nói: “Con nhỏ, làm được gì thì làm.” Ngày miền Nam giải phóng, Nam đã lớn thêm vài tuổi. Cậu bỏ nghề đánh giày, đi học bổ túc rồi làm thợ cơ khí. Chiếc thùng đánh giày cũ vẫn được ông giữ lại đến hôm nay. Chú bé đánh giày góc phố năm ấy là biểu tượng của sự lanh trí, dũng cảm và tinh thần yêu nước của những con người rất nhỏ bé trong những năm tháng thời hoa lửa.