CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀ “BẢN ĐỒ TỔ QUỐC TRONG ĐÔI BÀN TAY” NƠI BẾN CẢNG NHÀ RỒNG
• Nhân vật lịch sử: Chủ tịch Hồ Chí Minh (lúc bấy giờ là người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành - Văn Ba).
• Thời gian & Địa điểm: Tháng 6 năm 1911, tại Bến cảng Nhà Rồng (Sài Gòn - Gia Định).
• Chủ đề tư tưởng: Khát vọng độc lập dân tộc, ý chí tự lực tự cường và tinh thần dấn thân cống hiến trọn đời vì Tổ quốc.
1. Bối cảnh lịch sử: Đêm trường nô lệ và trăn trở của người thanh niên yêu nước
Đầu thế kỷ XX, đất nước Việt Nam chìm trong đêm dài nô lệ dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp và chế độ phong kiến tay sai. Hàng loạt phong trào yêu nước nổ ra vô cùng anh dũng như phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám, hay phong trào Đông Du của cụ Phan Bội Châu, phong trào Duy Tân của cụ Phan Châu Trinh... nhưng tất cả đều lần lượt bị dìm trong biển máu. Dân tộc Việt Nam rơi vào cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước, tựa như đứng giữa ngã ba đường trong đêm tối không thấy lối ra.
Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước tại làng Sen (Nam Đàn, Nghệ An), chứng kiến cảnh đồng bào lầm than, người thanh niên Nguyễn Tất Thành sớm nuôi dưỡng chí lớn giải phóng dân tộc. Dù rất khâm phục tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối, nhưng bằng nhãn quan chính trị sắc bén, Người nhận ra những hạn chế của các con đường cũ và quyết tâm tìm một hướng đi hoàn toàn mới: đi sang phương Tây, đến tận sào huyệt của kẻ thù để xem nước Pháp và các nước khác làm thế nào, rồi trở về giúp đồng bào mình.
2. Diễn biến câu chuyện: “Tôi sẽ lấy hai bàn tay trắng này mà làm nên!”
Đầu năm 1911, Nguyễn Tất Thành vào đến Sài Gòn – hòn ngọc Viễn Đông hoa lệ nhưng cũng là nơi phơi bày rõ nét nhất sự bất công giữa những kẻ thống trị xa hoa và những người dân bản xứ khốn cùng. Tại một căn nhà nhỏ ở Sài Gòn, trong buổi trò chuyện tâm tình cùng người bạn thân là ông Lê Văn Miến (một trí thức yêu nước thời bấy giờ), Nguyễn Tất Thành đã bày tỏ ý định sang Pháp và các nước châu Âu để tìm đường cứu nước.
Nghe ý định táo bạo ấy, người bạn vừa cảm phục nhưng cũng không khỏi lo lắng hỏi: “Vậy anh lấy tiền đâu mà đi?”. Không một chút do dự, Nguyễn Tất Thành giơ thẳng hai bàn tay rắn rỏi của mình ra trước mặt bạn, ánh mắt sáng rực niềm tin sắt đá và đáp dõng dạc: “Đây, tiền đây! Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi. Anh cùng đi với tôi chứ?”. Câu nói giản dị nhưng chứa đựng cả một nghị lực phi thường của người thanh niên mới ngoài đôi mươi.
Mặc dù người bạn sau đó không đủ dũng khí để vượt qua muôn trùng sóng gió, nhưng Nguyễn Tất Thành vẫn kiên định một mình bước tiếp. Ngày 02/6/1911, với tên gọi Văn Ba, Người xin làm phụ bếp trên con tàu buôn Đô đốc Latouche-Tréville của hãng Năm Sao đang chuẩn bị rời cảng Sài Gòn đi Marseille (Pháp). Công việc phụ bếp dưới đáy tàu vô cùng cực nhọc: mỗi ngày phải thức dậy từ 4 giờ sáng, đốt lò, khuân than, vác củi, gọt khoai, rửa chảo đồng khổng lồ giữa hơi nóng hầm hập. Thế nhưng, sau mỗi ngày lao động vất vả, khi mọi người đã nghỉ ngơi, anh Ba lại tranh thủ đọc sách, tự học ngoại ngữ và ghi chép dưới ánh đèn leo lét.
Ngày 05/6/1911, con tàu Latouche-Tréville kéo còi rời Bến cảng Nhà Rồng, chính thức mở đầu hành trình vạn dặm kéo dài 30 năm bôn ba khắp năm châu bốn biển của người thanh niên Nguyễn Tất Thành. Một hành trình bắt đầu chỉ với “đôi bàn tay trắng” và một trái tim cháy bỏng tình yêu Tổ quốc.
3. Ý nghĩa lịch sử và bài học truyền thống đối với thế hệ trẻ
• Giá trị lịch sử: Sự kiện Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 05/6/1911 là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Từ đôi bàn tay lao động ấy, Người đã tìm thấy ánh sáng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo nhân dân ta làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
• Bài học cho tuổi trẻ hôm nay: Câu chuyện về “đôi bàn tay” của Bác tại Bến Nhà Rồng mãi là biểu tượng bất멸 về ý chí tự lực, tự cường, dám nghĩ, dám làm và tinh thần dấn thân cống hiến. Đối với đoàn viên, học sinh lớp 12 đang đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành hôm nay, tấm gương của Bác nhắc nhở mỗi chúng ta không ngại khó, không ngại khổ, biết nuôi dưỡng ước mơ lớn, tích cực học tập tri thức và ngoại ngữ để góp phần xây dựng quê hương Nhà Bè và đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.
