Nguyễn Tri Ân - Huyền thoại "Dũng sĩ phá bom"

Anh hùng Lao động Nguyễn Tri Ân sinh năm 1945 tại xã Sơn Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1965, ông gia nhập Đại đội Thanh niên xung phong 553 thuộc Tổng đội 55 (P18 Hà Tĩnh) làm nhiệm vụ mở đường và bảo đảm giao thông. Cuối năm 1967, đơn vị ông được điều về chốt giữ đoạn đường huyết mạch từ Khe Út đến ngã ba Khe Giao ở phía nam "tọa độ lửa" Ngã ba Đồng Lộc. Đầu năm 1968, khi không quân Mỹ trút hàng vạn quả bom nổ chậm và bom từ trường hòng cắt đứt tuyến vận tải chi viện miền Nam, ông là một trong ba đội viên đầu tiên của đại đội xung phong vào tổ cảm tử rà phá bom mìn sau vỏn vẹn 6 ngày tập huấn.

Suốt 300 ngày đêm bám trụ giữa "túi bom" Đồng Lộc, đối mặt với những quả bom từ trường chỉ cần cảm ứng với kim loại hay bước chân người là phát nổ, ông Nguyễn Tri Ân đã trải qua 15 lần bị bom vùi lấp và chấn động sức ép nhưng chưa một phút rời vị trí. Để rút ngắn thời gian đào hầm trú ẩn ngay trên bãi bom và hạn chế thương vong khi điểm hỏa hủy bom, ông đã trăn trở nghiên cứu ra sáng kiến "hầm di động" — một kết cấu ghép bằng các tấm ván và thanh gỗ dày có thể di chuyển linh hoạt theo chân người phá bom, giúp che chắn mảnh văng an toàn và đẩy nhanh tốc độ thông đường gấp nhiều lần.

Nhờ sáng kiến "hầm di động" cùng bản lĩnh gan dạ phi thường, ông đã cùng đồng đội rà phá thành công 545 quả bom các loại, trong đó cá nhân ông trực tiếp tháo gỡ và hủy nổ 202 quả bom. Kỷ niệm sinh tử nhất là lần một quả bom từ trường rơi chìm sâu dưới 2 mét bùn nước tại ngầm Khe Út làm tắc nghẽn đoàn xe ra trận; khi dùng sào tre dò tìm không được, ông đã liều mình lặn sâu xuống đáy bùn mò tìm cánh chong chóng bom, nhét 200gam thuốc nổ vào ngòi nổ rồi lao lên bờ vừa kịp lúc quả bom phát nổ dữ dội. Năm 1972, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.