"Chủ tướng Đồng Tháp Mười – Thiên Hộ Dương: Hùm thiêng trấn giữ vùng lau sậy"
Võ Duy Dương là một võ tướng dũng mãnh, người đã từ chối lệnh giải giáp của triều đình để tiếp tục mộ binh đánh Pháp. Ông là người có tầm nhìn chiến lược khi chọn vùng đầm lầy Đồng Tháp Mười hiểm trở làm căn cứ địa. Tại Gò Tháp, ông đã cùng phó tướng Đốc Binh Kiều chỉ huy nghĩa quân đánh bại nhiều cuộc càn quét quy mô lớn của thực dân Pháp, viết nên trang sử hào hùng của vùng đất trũng.
Trong tâm thức của người dân vùng Đồng Tháp Mười, hình ảnh Thiên Hộ Dương (Võ Duy Dương) hiện lên sừng sững như một vị thần hộ mệnh. Vốn là người con của đất võ Bình Định, mang trong mình dòng máu hào kiệt, ông đã hưởng ứng lời kêu gọi của triều đình vào Nam lập nghiệp và chiêu mộ nghĩa dũng. Khi thực dân Pháp xâm lược Gia Định và các tỉnh Nam Kỳ, trong khi triều đình Huế nhu nhược ký hòa ước nhượng bộ, Võ Duy Dương đã khẳng khái chống lệnh, rút quân về vùng Láng Biển và sau đó là Đồng Tháp Mười để tiếp tục kháng chiến lâu dài.
Sự tài tình của Thiên Hộ Dương nằm ở tư duy quân sự vượt thời đại. Ông nhận thấy vùng Đồng Tháp Mười tuy "muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lội tựa bánh canh", địa hình sình lầy ngập nước quanh năm, nhưng lại là nơi lý tưởng để phòng thủ và triển khai lối đánh du kích. Ông đã cùng Đốc Binh Kiều (Nguyễn Tấn Kiều) xây dựng đại bản doanh tại Gò Tháp, biến những giồng đất cao và những cánh đồng lau sậy bạt ngàn thành mê cung trận địa khiến quân Pháp khiếp sợ.
Nghĩa quân của ông không chỉ giỏi võ nghệ mà còn rất sáng tạo trong việc chế tạo vũ khí thô sơ như súng thần công, hầm chông, bẫy đá... Những trận đánh du kích táo bạo của nghĩa quân Đồng Tháp Mười đã gây tổn thất nặng nề cho quân viễn chinh Pháp, khiến chúng phải huy động cả tàu chiến và pháo binh hạng nặng mới có thể tấn công vào căn cứ. Dù cuộc khởi nghĩa cuối cùng thất bại do tương quan lực lượng quá chênh lệch, nhưng tinh thần bất khuất của Thiên Hộ Dương đã đặt nền móng cho truyền thống yêu nước kiên cường của người dân Đồng Tháp về sau.
Đối với sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Đồng Tháp, Thiên Hộ Dương là niềm tự hào máu thịt của quê hương. Đền thờ ông tại Khu di tích Gò Tháp ngày nay là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Tấm gương của ông dạy cho thế hệ trẻ bài học về sự sáng tạo và nghị lực phi thường: Biết biến những khó khăn, bất lợi của hoàn cảnh (như địa hình khắc nghiệt) thành lợi thế để chiến thắng. Đó là khí phách của con người Đồng Tháp: Kiên cường, linh hoạt và không bao giờ khuất phục.
