Chu Văn An (1292 – 1370) - nhà giáo, nhà nho tiêu biểu của Việt Nam thời Nhà Trần.
Ông tên thật là Chu An, hiệu là Tiều Ẩn, quê ở làng Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay thuộc Thanh Trì, Hà Nội).
Bậc thầy mẫu mực của nền giáo dục Việt Nam:
Chu Văn An nổi tiếng là người học rộng, hiểu sâu, có nhân cách thanh cao, sống ngay thẳng và trọng đạo lý. Ông không màng danh lợi, ban đầu không ra làm quan mà mở trường dạy học tại quê nhà. Với phương pháp dạy học nghiêm túc và tấm lòng tận tụy với học trò, ông đã đào tạo được nhiều nhân tài cho đất nước, được người đời kính trọng như một tấm gương sáng của người thầy. Giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám:
Dưới triều vua Trần Minh Tông của Nhà Trần, Chu Văn An được triều đình mời ra làm quan và giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám (tương đương với Hiệu trưởng ngày nay). Tại đây, ông trực tiếp giảng dạy cho Thái tử và nhiều học trò xuất thân từ tầng lớp trí thức, góp phần đào tạo những người có tài năng và đạo đức cho triều đình. Dâng “Thất trảm sớ” can gián nhà vua:
Khi nhận thấy triều đình cuối thời Trần xuất hiện nhiều nịnh thần làm suy yếu đất nước, Chu Văn An đã dũng cảm dâng lên vua bản sớ nổi tiếng gọi là “Thất trảm sớ”, xin chém bảy tên gian thần để làm trong sạch triều chính. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, bản sớ này không được chấp thuận. Trước tình hình đó, ông giữ trọn khí tiết của người trí thức, treo ấn từ quan và trở về ở ẩn. Những năm tháng ở ẩn và tiếp tục dạy học:
Sau khi rời quan trường, Chu Văn An về sống tại núi Phượng Hoàng (thuộc Chí Linh, Hải Dương ngày nay). Tại đây, ông tiếp tục đọc sách, làm thơ và dạy học, truyền lại tri thức và đạo lý cho nhiều thế hệ học trò. Di sản và sự tôn vinh:
Chu Văn An được xem là một trong những nhà giáo tiêu biểu nhất trong lịch sử giáo dục Việt Nam. Ông là người đầu tiên được thờ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám bên cạnh các bậc hiền triết, thể hiện sự tôn kính đặc biệt của dân tộc đối với công lao của ông. Chu Văn An không chỉ là một nhà giáo lớn mà còn là biểu tượng của trí tuệ, lòng trung thực, sự liêm khiết và khí phách của người trí thức Việt Nam, góp phần làm sáng đẹp truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc.



