Chu Văn Khâm - Anh hùng công binh, có nhiều thành tích phá bom nổ chậm

Chu Văn Khâm sinh năm 1925 tại tỉnh Vĩnh Phúc. Xuất thân trong một gia đình nghèo, từ nhỏ ông đã phải đi ở và làm thuê cho địa chủ. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tham gia lực lượng du kích và công an xã, góp sức bảo vệ chính quyền cách mạng tại địa phương.

Tháng 8-1947, Chu Văn Khâm tình nguyện nhập ngũ và được biên chế vào một đơn vị bộ binh. Trong quá trình chiến đấu, ông luôn thể hiện tinh thần gan dạ, mưu trí và chủ động tiến công. Ông đã tiêu diệt 22 quân địch, phá hủy một lô cốt, một xe tăng quân sự và sử dụng bộc phá mở nhiều lớp hàng rào của đối phương.

Từ năm 1950 đến tháng 7-1954, Chu Văn Khâm được chuyển sang lực lượng công binh. Ông tham gia nhiều nhiệm vụ như phá cầu để ngăn quân Pháp tiếp viện, mở đường, vận chuyển phà phục vụ bộ đội hành quân và xử lý bom mìn nhằm bảo đảm giao thông cho các chiến dịch.

Tháng 1-1953, Chu Văn Khâm cùng đồng đội được giao nhiệm vụ quan sát và phá bom tại đèo Khế, bảo vệ tuyến đường vận chuyển. Máy bay Pháp thường xuyên ném bom xuống cầu đường, trong đó có nhiều quả bom nổ chậm. Khi ấy, đơn vị chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý loại bom nguy hiểm này. Chu Văn Khâm đã tình nguyện nghiên cứu và trực tiếp tháo gỡ quả bom đầu tiên.

Sau khi thực hiện thành công, ông tổng hợp kinh nghiệm và hướng dẫn phương pháp xử lý cho các lực lượng làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên nhiều tuyến đường khác. Mỗi khi gặp quả bom nguy hiểm, ông thường chủ động nhận phần khó về mình để giảm bớt rủi ro cho đồng đội.

Có lần, một quả bom nổ chậm nằm sâu khoảng 4m dưới mặt đất, tạo thành một hố hẹp chỉ đủ cho một người chui xuống. Bất chấp nguy hiểm, Chu Văn Khâm trực tiếp xuống hố, xác định vị trí quả bom và nghiên cứu cách xử lý. Nhờ sự dũng cảm của ông, quả bom được phá thành công, tuyến đường nhanh chóng được khai thông và các đoàn xe có thể tiếp tục vận chuyển hàng hóa phục vụ chiến dịch.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, quân Pháp tập trung đánh phá các tuyến giao thông nhằm cắt đứt nguồn tiếp tế lương thực, vũ khí và quân số của ta. Các khu vực cầu, phà, đèo và dốc trở thành mục tiêu ném bom thường xuyên. Ngoài bom phá thông thường, đối phương còn sử dụng bom nổ chậm và bom bươm bướm để gây thương vong, cản trở việc sửa chữa đường.

Những địa điểm như đèo Khế, đèo Sơn La và đèo Pha Đin trở thành chiến trường quyết liệt giữa lực lượng công binh với bom đạn quân Pháp. Chu Văn Khâm cùng đồng đội kiên trì bám trụ, sửa chữa những đoạn đường bị phá và mở tuyến đường mới khi cần thiết. Ban ngày địch ném bom phá đường thì ban đêm bộ đội lại khẩn trương khôi phục để các đoàn xe tiếp tục ra mặt trận.

Chu Văn Khâm còn nghiên cứu quy luật hoạt động của máy bay và thời gian phát nổ của từng loại bom. Từ những quan sát thực tế, ông đúc kết được nhiều biện pháp tháo gỡ hiệu quả. Chỉ trong một tháng, ông cùng đồng đội xử lý thành công 35 quả bom nổ chậm. Riêng ông trực tiếp tháo gỡ 18 quả, trong đó có nhiều quả đặc biệt nguy hiểm và phức tạp.

Không chỉ dũng cảm trong công việc, Chu Văn Khâm còn là người chỉ huy gương mẫu, luôn quan tâm, động viên và giúp đỡ đồng đội trong hoàn cảnh khó khăn. Vì vậy, ông nhận được sự tin tưởng và quý mến của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.

Trong quá trình chiến đấu và công tác, Chu Văn Khâm được Tiểu đoàn 206 khen thưởng chín lần. Năm 1955, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những đóng góp xuất sắc, góp phần bảo đảm giao thông và làm nên thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.