Chuyện của liệt sĩ Nguyễn Văn Cẩn (1908 – 1941)

Nguyễn Văn Cẩn sinh ra tại vùng đất ven biển Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, nơi sóng gió đại dương đã rèn giũa nên những con người có ý chí kiên cường và lòng yêu nước nồng nàn. Lớn lên trong cảnh đất nước bị lầm than dưới ách thực dân, ông sớm thấu hiểu nỗi khổ nhục của người dân mất nước và nuôi dưỡng ý chí đấu tranh giành độc lập. Với sự am hiểu về sông nước và bản lĩnh của một người con Đất Mũi, ông đã trở thành một nhân tố quan trọng trong phong trào cách mạng tại địa phương, đặc biệt là trong sự kiện lịch sử làm rung chuyển vùng biển phía Nam – cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai.

Trước khi cuộc nổi dậy bùng nổ, Nguyễn Văn Cẩn làm nhân viên trên đảo Hòn Khoai, một vị trí chiến lược mà thực dân Pháp dùng để kiểm soát tuyến hàng hải quan trọng. Tại đây, ông không chỉ làm nhiệm vụ chuyên môn mà còn bí mật phối hợp cùng các đồng chí, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của thầy giáo Phan Ngọc Hiển, để chuẩn bị cho kế hoạch đánh chiếm hòn đảo. Sự hiện diện của những người con yêu nước như ông ngay trong lòng địch chính là chìa khóa để quân ta nắm bắt chính xác sơ hở của kẻ thù, chuẩn bị chu đáo về lực lượng và phương tiện cho giờ phút quyết định.

Đêm ngày 13/12/1940, cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai bùng nổ mạnh mẽ. Nguyễn Văn Cẩn là một trong những chiến sĩ trực tiếp tham gia chiến đấu, góp sức tiêu diệt tên sếp đảo gian ác và giành quyền kiểm soát hoàn toàn đảo Hòn Khoai. Đặc biệt, với kỹ năng điêu luyện của một người gắn bó với sóng nước, ông được giao trọng trách then chốt là phụ trách lái ca nô, đưa đoàn quân khởi nghĩa cùng toàn bộ chiến lợi phẩm rời đảo trở về đất liền. Chuyến hành trình ấy không chỉ chở những người con ưu tú của cách mạng mà còn chở theo niềm tin và hy vọng về một cuộc đổi đời của nhân dân vùng Đất Mũi.

Tuy nhiên, sau thắng lợi vang dội bước đầu, thực dân Pháp đã huy động lực lượng phản công điên cuồng hòng dập tắt ngọn lửa cách mạng. Nguyễn Văn Cẩn cùng các đồng chí trong nhóm chỉ huy khởi nghĩa đã bị địch bắt giữ tại Rạch Gốc. Trong những ngày tháng bị giam cầm và tra tấn dã man, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cộng sản, nhất quyết không khai báo để bảo vệ tổ chức và cơ sở cách mạng. Năm 1941, thực dân Pháp đã đưa ông cùng 9 đồng chí khác đi hành quyết tại Cà Mau. Sự hy sinh của ông ở tuổi 33 là một bản hùng ca bi tráng, tạc vào sử sách hình tượng người chiến sĩ quả cảm giữa trùng khơi.

Sự hy sinh của liệt sĩ Nguyễn Văn Cẩn và các đồng đội đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần quật khởi của quân và dân Cà Mau. Tên tuổi của ông hôm nay được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Cà Mau và ghi danh trong đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai. Cuộc đời và chiến công của ông mãi mãi là tấm gương sáng về lòng tận tụy, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh vô điều kiện cho nền độc lập của dân tộc, nhắc nhở các thế hệ mai sau luôn tự hào và gìn giữ ngọn lửa yêu nước trên mảnh đất tận cùng của Tổ quốc Việt Nam.

Sưu tầm