Chuyện của ngày hôm qua

Đứng trước hai bức ký họa màu nước “A Dôn” và “Anh Huệ” đều là người dân tộc Xê-đăng của họa sĩ Hà Xuân Phong vẽ năm 1970, nhà nghiên cứu phê bình mỹ thuật Nguyễn Hải Yến rơm rớm nước mắt. Bà bảo, không chỉ hôm nay, khi hai bức tranh của họa sĩ Hà Xuân Phong được trưng bày ở một góc trang trọng của phòng tranh triển lãm “Những năm tháng không quên”, bà mới xúc động đến như vậy, mà trước đó, khi là Ủy viên Hội đồng tuyển chọn các tác phẩm trưng bày cho dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, bà đặc biệt có ấn tượng với hai tác phẩm này của họa sĩ. Hai bức ký họa màu nước về chân dung của một người là chiến sĩ, một là y tá người dân tộc Xê-đăng được họa sĩ Hà Xuân Phong trực tiếp vẽ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ngày ấy, họa sĩ Hà Xuân Phong vừa là người chiến sĩ trực tiếp chiến đấu ở chiến trường, vừa cầm cọ vẽ. Năm 1974, ông đã anh dũng hy sinh ở Mặt trận Quảng Nam, tài sản ông để lại cho mai sau là những bức tranh ký họa chiến trường, trong đó còn ẩn chứa cả khát khao về những tác phẩm hội họa lớn chuyển từ ký họa sang.Ở Triển lãm “Những năm tháng không quên” có 48 tác phẩm hội họa, điêu khắc. Đây là những tác phẩm được chọn lựa trong bộ sưu tập lớn của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam về đề tài chiến tranh cách mạng. Theo nhà nghiên cứu phê bình Nguyễn Hải Yến, tuy chỉ là những bức ký họa, bức vẽ mỏng manh nhưng nó chứa đựng những ký ức về một thời bi thương, hào hùng của cả dân tộc Việt Nam. Trong bộ sưu tập tác phẩm đề tài chiến tranh cách mạng của bảo tàng, hiện có gần 80% tác phẩm đề cập đến những mất mát, hy sinh của quân và dân ta trong các cuộc đấu tranh cứu quốc và được các tác giả thể hiện khá sớm, như: “Căm thù” của Nguyễn Văn Tỵ, vẽ năm 1966; “Đọc báo cho thương binh” của Trần Hữu Tê, vẽ năm 1975… Xem mỗi tác phẩm còn có thể cảm nhận các họa sĩ đã vượt qua chính mình, vượt qua gian khổ, khó khăn của đất nước để có những tác phẩm để đời, từ khuynh hướng hiện thực cho đến khuynh hướng biểu hiện, siêu thực, trừu tượng…