CHUYẾN TÀU KHÔNG CÓ ĐƯỜNG VỀ

Biển đêm năm 1972.

Không có ánh đèn trên boong.

Không có tiếng động cơ được phép vang lên quá lớn.

Con tàu nhỏ di chuyển giữa một vùng biển rộng, mang theo thứ hàng hóa mà nếu bị phát hiện, cả con tàu và những người trên đó đều có thể không trở về.

Đó là một trong những chuyến vận chuyển của Đoàn 125, lực lượng vận tải biển chiến lược thường được gọi bằng cái tên quen thuộc: Đoàn tàu Không số.

Trên con tàu ấy có Nguyễn Văn Hiệu, người chính trị viên đã cùng đồng đội thực hiện những chuyến hải trình đặc biệt đưa vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Những chuyến tàu này không giống những chuyến vận tải thông thường.

Tàu không chạy theo một tuyến cố định.

Không có cảng đến được công khai.

Không có lịch trình để người ngoài biết.

Hàng hóa được ngụy trang.

Con tàu mang cờ và giấy tờ phù hợp với từng hoàn cảnh.

Thủy thủ đoàn phải luôn sẵn sàng thay đổi hướng đi.

Bởi trên biển, chỉ cần một dấu hiệu bất thường xuất hiện ở phía chân trời, chuyến đi có thể lập tức chuyển thành một cuộc chiến.

Nguyễn Văn Hiệu quê ở Lai Châu.

Trong những năm chiến tranh, ông được giao nhiệm vụ làm chính trị viên trên các con tàu vận tải chiến lược.

Công việc của một chính trị viên trên tàu không chỉ là động viên tinh thần.

Ông cùng chỉ huy và thủy thủ đoàn phải tổ chức chuyến đi, giữ vững kỷ luật, duy trì tinh thần chiến đấu và chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất.

Bởi một con tàu chở vũ khí đi giữa biển không có nơi nào thật sự an toàn.

Phía trước là đại dương.

Phía sau là hàng nghìn cây số đường biển.

Còn ở hai bên có thể là tàu chiến, máy bay hoặc những lực lượng tuần tra đang tìm kiếm.

Nguyễn Văn Hiệu đã cùng đơn vị thực hiện 13 chuyến vận chuyển vũ khí vào chiến trường Khu 7 và Khu 9.

Mỗi chuyến là một lần đưa hàng trăm tấn hàng hóa, vũ khí và trang bị vượt qua sự kiểm soát của đối phương.

Có những chuyến đi kéo dài nhiều ngày.

Có khi biển động.

Có khi gặp bão.

Có khi phải thay đổi hướng để tránh lực lượng tuần tra.

Nhưng con tàu vẫn phải tiếp tục.

Bởi ở nơi cuối hành trình, những khẩu súng và hòm đạn ấy đang được chờ đợi.

Đó là điều khiến mỗi chuyến đi mang một ý nghĩa đặc biệt.

Nếu con tàu không đến được nơi cần đến, một phần kế hoạch chi viện sẽ bị ảnh hưởng.

Nếu hàng hóa bị phát hiện, cả tuyến vận tải có thể gặp nguy hiểm.

Và nếu con tàu bị bắt, những người trên đó phải đối diện với một lựa chọn nghiệt ngã:

chiến đấu hoặc phá hủy tất cả trước khi rơi vào tay đối phương.

Chuyến đi cuối cùng của Nguyễn Văn Hiệu bắt đầu ngày 15 tháng 3 năm 1972.

Con tàu hướng vào Khu 9.

Biển vẫn là con đường phải vượt qua.

Nhưng lần này hành trình không thuận lợi.

Trong quá trình di chuyển, con tàu gặp bão lớn.

Sóng mạnh khiến việc điều khiển trở nên khó khăn.

Một con tàu chở vũ khí giữa biển trong điều kiện thời tiết như vậy đã nguy hiểm, nhưng phía trước còn một thử thách lớn hơn.

Sau khi vượt qua bão, tàu bị lực lượng đối phương phát hiện và bao vây.

Một cuộc chiến trên biển bắt đầu.

Con tàu vận tải không phải một tàu chiến lớn.

Hỏa lực hạn chế.

Không có khả năng chống lại một lực lượng bao vây mạnh hơn trong thời gian dài.

Nhưng những người trên tàu không thể đơn giản đầu hàng.

Bởi phía dưới boong tàu là vũ khí.

Nếu con tàu bị bắt nguyên vẹn, hàng hóa có thể rơi vào tay đối phương.

Và những người trên tàu có thể bị bắt.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Hiệu cùng đồng đội tổ chức chiến đấu.

Con tàu chống trả.

Những người thủy thủ vốn quen với máy móc, hàng hóa và những ngày dài lênh đênh trên biển giờ phải cầm súng.

Cuộc chiến diễn ra trong một không gian rất hẹp.

Phía trước là biển.

Phía sau là biển.

Không có chiến hào để ẩn nấp.

Không có rừng để rút vào.

Mỗi tiếng súng vang lên trên boong tàu đều trực tiếp phơi người chiến đấu trước đối phương.

Nhưng họ vẫn chiến đấu quyết liệt.

Lực lượng đối phương bị tiêu hao.

Con tàu vẫn cố giữ.

Cho đến khi đạn dược cạn dần.

Đó là thời điểm Nguyễn Văn Hiệu phải đưa ra quyết định cuối cùng.

Nếu tất cả tiếp tục ở lại, những người trên tàu có thể bị tiêu diệt hoặc bắt sống.

Nếu rút vào bờ, ít nhất một số người có cơ hội sống sót.

Ông ra lệnh cho đồng đội rút vào bờ an toàn.

Những người còn khả năng di chuyển bắt đầu rời tàu.

Nhưng Nguyễn Văn Hiệu không đi cùng.

Ông ở lại.

Trên con tàu lúc ấy vẫn còn hàng hóa và vũ khí.

Nếu để đối phương chiếm được, toàn bộ chuyến vận chuyển sẽ trở thành chiến lợi phẩm của họ.

Vì vậy, nhiệm vụ cuối cùng của ông không còn là đưa tàu đến đích.

Mà là không để con tàu rơi nguyên vẹn vào tay địch.

Nguyễn Văn Hiệu ở lại tiếp tục chiến đấu.

Khi không còn khả năng chống cự bằng đạn dược, ông thực hiện bước cuối cùng:

phá hủy con tàu cùng số hàng hóa trên đó.

Một con tàu được chuẩn bị cho hành trình hàng nghìn hải lý đã trở thành mục tiêu phải tự phá hủy.

Những hòm vũ khí không được phép trở thành chiến lợi phẩm.

Con tàu không được phép bị sử dụng cho một mục đích khác.

Và người chỉ huy ở lại với nó.

Ngày 24 tháng 4 năm 1972, sau hơn một tháng kể từ khi rời bến, Nguyễn Văn Hiệu hy sinh.

Ông đã hoàn thành nhiệm vụ cuối cùng của mình.

Con tàu không đến được Khu 9.

Số vũ khí cũng không thể giao tới nơi dự kiến.

Nhưng chúng cũng không rơi vào tay đối phương.

Đó là một kiểu hoàn thành nhiệm vụ rất khác.

Không phải hoàn thành bằng việc cập bến.

Mà bằng việc không để đối phương lấy được thứ mà mình đã mang theo.

Trong chiến tranh, có những chuyến đi được ghi nhớ bởi nơi chúng đến.

Nhưng cũng có những chuyến đi được ghi nhớ bởi cách chúng kết thúc.

Chuyến tàu của Nguyễn Văn Hiệu là một chuyến như vậy.

Nó bắt đầu từ miền Bắc.

Đi qua biển.

Vượt qua bão.

Bị bao vây.

Chiến đấu.

Và cuối cùng nằm lại giữa biển cùng hàng hóa mà nó mang theo.

Những người đồng đội sống sót trở về.

Còn người chính trị viên ở lại.

Nhiều năm sau, câu chuyện về những chuyến tàu Không số trở thành một phần đặc biệt của lịch sử đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nếu đường Trường Sơn là một tuyến đường trên đất liền, thì những con tàu Không số chính là những “đoạn đường” nằm giữa biển.

Không có cột mốc.

Không có con đường cố định.

Không có biển báo.

Chỉ có tọa độ, hải trình và những con người phải tự tìm đường giữa đại dương.

Mỗi chuyến tàu là một lần thử thách.

Mỗi thủy thủ là một mắt xích.

Và mỗi chuyến hàng đến được chiến trường là kết quả của rất nhiều ngày tháng chuẩn bị.

Nguyễn Văn Hiệu đã có 13 lần thực hiện nhiệm vụ như thế.

Mười ba lần con tàu rời bến.

Mười ba lần những người trên tàu đặt sinh mạng của mình vào một hành trình không biết chắc ngày trở về.

Đến chuyến thứ mười ba, con đường của ông dừng lại.

Nhưng con đường trên biển thì không dừng.

Những con tàu khác tiếp tục ra khơi.

Những thủy thủ khác tiếp tục thay ca.

Những hòm hàng khác tiếp tục được đưa xuống tàu.

Và tuyến vận tải chiến lược trên biển vẫn tiếp tục hoạt động.

Năm 1978, Nguyễn Văn Hiệu được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy được trao nhiều năm sau ngày ông hy sinh.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào một tấm bằng, rất khó hình dung những gì đã xảy ra trong chuyến đi cuối cùng.

Một cơn bão.

Một vòng vây.

Một con tàu hết đạn.

Một mệnh lệnh cho đồng đội rút vào bờ.

Và một người ở lại.

Đó là tất cả những gì còn lại của một khoảnh khắc.

Nhưng đôi khi, lịch sử được giữ lại chính từ những khoảnh khắc như thế.

Người ta thường nói đến những con tàu Không số bằng những chuyến đi xuyên biển.

Nhưng với Nguyễn Văn Hiệu, chuyến đi cuối cùng lại không có ngày cập bến.

Ông đã đưa con tàu đi đến tận giới hạn cuối cùng của nhiệm vụ.

Và khi không thể đi tiếp, ông chọn cách để con tàu chìm trước khi hàng hóa và bí mật của nó rơi vào tay đối phương.

Biển đã giữ lại con tàu.

Giữ lại những hòm vũ khí.

Và giữ lại người chính trị viên đã ở lại đến phút cuối.

Còn câu chuyện về ông được đưa lên bờ bởi những người đồng đội sống sót.

Một chuyến tàu không về đến bến.
Một người không trở về.
Nhưng nhiệm vụ cuối cùng vẫn được hoàn thành.

Đó có lẽ là cách giản dị nhất để nhớ về Nguyễn Văn Hiệu và những con người đã đi trên những con tàu không số giữa biển Đông trong những năm tháng chiến tranh.