Chuyện về 4 người đàn ông mất cùng một ngày ở Tiền Giang

Chúng tôi ngồi uống cà phê ở một quán gần chợ Cai Lậy (TX Cai Lậy, Tiền Giang). Đang trò chuyện, bất chợt một người bạn trong nhóm chỉ tay ra phía bờ sông Ba Gài hỏi: 'Các anh biết bia đài kia tưởng niệm ai không?'.

Về Cai Lậy mà không biết 'Bốn ông' thì quả là thiếu sót lắm đấy. Anh Tâm - người bạn của chúng tôi - dân địa phương nói.

Bốn ông là bốn vị anh hùng. Không sinh cùng năm nhưng họ đã chết cùng ngày cùng tháng. Nơi đặt bia đài bây giờ chính là nơi mà 148 năm trước giặc Pháp đã đem bốn ông ra xử trảm.

Bia tưởng niệm được đặt tại nơi trước đây bốn ông bị xử tử. Ảnh: Trần Chánh Nghĩa.

Chúng tôi cùng nhau đến thăm bia đài. Trên khoảnh đất rộng, đài bia sừng sững với 4 phía là tên của bốn vị. Mặt trước là tên ông Trần Công Thận (1825 -1871), bên phải là ông Nguyễn Thanh Long (1820 - 1871), bên trái ông Ngô Tấn Đước (? - 1871) và mặt hậu là ông Trương Văn Rộng (? - 1871).

Theo lời người xưa và theo sử sách - vì chiến công của bốn ông làm cho Pháp ăn không ngon ngủ không yên nên chúng đã tìm cách bắt toàn bộ thân nhân của bốn ông kèm theo 150 thường dân rồi tra khảo với mục đích để bốn ông đầu hàng. Không nỡ để thân nhân và thường dân bị đánh đập, bốn ông đành phải nộp mình cho Pháp.

Sau nhiều ngày dụ dỗ, tra khảo mua chuộc không kết quả, ngày 14/2/1871 Pháp đưa bốn ông đến đây xử tử. Thi thể không đầu được người nhà mang về chôn cất. 4 đầu chúng treo lên trong 7 ngày rồi hạ xuống vùi vào đám ruộng.

Người dân lén lút qui tập đầu của bốn ông đem về chôn tại một khu đất gần đó thành 4 ngôi mộ đất thẳng hàng, xung quanh có hàng rào cau bao bọc. Trải qua hơn 1 thế kỷ, giờ đây 4 ngôi mộ ấy đã được tôn tạo khang trang...

Mặt trước lăng Tứ kiệt (bốn ông). Ảnh: Trần Chánh Nghĩa.

Theo lời anh Tâm, cả bốn ông đều là nông dân cần cù. Suốt năm tháng bám ruộng đồng nhưng khi cần đã nhanh chóng trở thành những chiến binh ưu tú theo phương châm 'tịnh vi dân, động vi binh' do Nguyễn Tri Phương chủ trương.

Sau khi Pháp chiếm được ba tỉnh miền Đông, bốn ông về giúp Thiên Hộ Dương và Đốc Binh Kiều ở Tháp Mười tiếp tục chống Pháp.

Thế cô sức yếu, căn cứ Đồng Tháp Mười bị vỡ. Năm 1868, bốn ông trở về vùng đất nay thuộc các huyện Cai Lậy, Cái Bè và thị xã Cai Lậy, đứng ra chiêu mộ nghĩa binh, tiếp tục hoạt động chống Pháp. Tháp Mười, Cái Bè, Cai Lậy, Thuộc Nhiêu và Mỹ Tho là những vùng đất vang danh bốn ông.

Trong một lần trò chuyện với các bậc cao niên - anh Tâm kể tiếp - được các vị cho biết, bốn ông đều có thân hình vạm vỡ, tay chân lanh lẹ. Cả bốn ông đều giỏi võ nghệ, đặc biệt ông Thận có tài chỉ huy nên được tôn làm nguyên soái,  ông Long rất nhiều mưu mẹo là cánh tay đắc lực giúp nghĩa quân chống Pháp.

Bên trong nhà tưởng niệm, biển công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia ở giữa. Ảnh: Trần Chánh Nghĩa.