Chuyện về người chỉ huy không khuất phục trước sóng gió Côn Đảo
Nguyễn Hữu Xuyến (Tám Kiến Quốc) (1917–2007), quê Đình Bảng, Bắc Ninh, là Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam và cán bộ quân sự quan trọng của cách mạng miền Nam. Ông tham gia cách mạng từ sớm, từng bị thực dân Pháp giam tại Côn Đảo. Trong hai cuộc kháng chiến, ông giữ nhiều chức vụ chỉ huy như Tư lệnh Lực lượng vũ trang miền Đông Nam Bộ, Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng. Ông được phong Trung tướng năm 1986 và nhận nhiều huân chương cao quý
Nguyễn Hữu Xuyến (thường gọi là Tám Kiến Quốc) sinh năm 1917 tại xã Đình Bảng, huyện Tiên Sơn, tỉnh Hà Bắc (nay là thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Dù sinh ra ở miền Bắc, nhưng duyên nợ cách mạng đã đưa ông đến với vùng đất Sa Đéc từ năm 1937.
Năm 1940, ông chính thức đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Đông Dương. Sự nghiệp cách mạng của ông sớm gặp thử thách khi bị thực dân Pháp bắt và đày ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo vào năm 1941. Những năm tháng khổ sai tại đây không làm khuất phục ý chí, trái lại còn trui rèn nên một người chỉ huy quân sự bản lĩnh sau này.
Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945, ông trở về Sa Đéc và trực tiếp tham gia xây dựng lực lượng vũ trang tỉnh. Suốt hai cuộc kháng chiến, tên tuổi ông gắn liền với nhiều vị trí chỉ huy quan trọng:
- Kháng chiến chống Pháp: Ông kinh qua các chức vụ Chỉ huy trưởng Cộng hòa vệ binh tỉnh Sa Đéc, Chi đội trưởng Chi đội 18, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 115, và Tham mưu trưởng Phân liên khu miền Tây...
- Kháng chiến chống Mỹ: Sau năm 1954, ông tiếp tục ở lại bám trụ miền Nam. Ông lần lượt giữ các trọng trách: Trưởng ban Quân sự miền Đông Nam Bộ, Tư lệnh Lực lượng vũ trang miền Đông Nam Bộ (1961), và đặc biệt là Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam (từ năm 1965 đến 1974).
Ông là một trong những vị tướng trực tiếp chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, góp phần xoay chuyển cục diện chiến trường miền Nam cho đến ngày thống nhất đất nước.
Sau ngày giải phóng, ông tiếp tục công tác tại Bộ Quốc phòng và giữ chức Phó Tư lệnh Quân khu 9 trước khi nghỉ hưu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ông được phong quân hàm Trung tướng vào năm 1986.
Suốt cuộc đời 90 năm của mình, Trung tướng Nguyễn Hữu Xuyến đã được Đảng và Nhà nước trao tặng những phần thưởng cao quý nhất:
Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng.
Huân chương Độc lập hạng Nhất.
Huân chương Quân công hạng Nhất, hạng Nhì.
Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cùng nhiều huân, huy chương cao quý khác.
